Beschrijving
Brood en eieren – een schilderij met een ander schilderij eronder
Op Brood en eieren (Frans: Pain et œufs) van Paul Cézanne liggen op een donkere tafel een lang brood, twee witte eieren, een rode ui, een tinnen kan, een glas wijn en een mes met een zwart heft; van rechts hangt een wit tafellaken over de rand. De achtergrond is bijna zwart. Het doek meet 59 x 76 cm en dateert uit 1865 – linksonder zette de schilder in rood zijn naam en het jaartal. Het bevindt zich in het Cincinnati Art Museum (inventarisnummer 1955.73). Bij ons wordt het op bestelling geschilderd door onze schilders: een handgeschilderd schilderij op canvas, olieverf in een dikke laag.
Wat zit er onder het oppervlak?
In 2022 ontdekte het museum met opnamen onder het oppervlak dat Cézanne dit stilleven over een ouder portret heen had geschilderd – naar alle waarschijnlijkheid een zelfportret. Omdat het stilleven gesigneerd is en gedateerd op 1865, ontstond het verborgen portret in hetzelfde jaar of eerder, en dat maakt het tot een van de vroegst bekende portretten van Cézanne. Het museum blijft voorzichtig en spreekt van een mogelijk zelfportret, niet van een bewezen; ook wij beweren het niet met zekerheid. Het doek dat u ziet, verbergt dus onder zich het eigen gezicht van de schilder.
Cézanne, voordat het licht kwam
Dit is de vroege Cézanne, zoals hij verder niet in ons aanbod voorkomt: donker, zwaar, geschilderd met een dikke, bijna grove verflaag. Het hoort bij een dozijn doeken uit de jaren zestig die men zijn donkere periode noemt, en steunt op het Spaanse en Vlaamse barokstilleven – op de traditie waarin de voorwerpen uit het duister naar voren treden en alleen oplichten waar het licht ze raakt. Van de latere, lichte stillevens verschilt het in bijna alles, behalve in ernst.
Brood, eieren, ui
De keuze van het eten is niet toevallig. Brood, eieren en uien zijn de goedkoopste, meest alledaagse dingen die een keuken in huis heeft – het tegendeel van weelderige fruitstillevens. Cézanne gaf ze gewicht: het brood is massief als een balk, de eieren zijn glad en gesloten, alleen de ui brengt kleur. Het glas wijn staat ertussen als de enige lichte verticaal en houdt het tafereel overeind.
Omdat het doek overwegend donker is, komt het het best uit op een lichte muur en in een ruimte waar het niet met andere schilderijen wedijvert – in de eetkamer, de keuken of een werkkamer. De vijftien formaten beginnen bij 55 x 43 cm en eindigen bij 180 x 140 cm; voor een tussenmaat spannen wij het doek op in een formaat op maat. Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont hoe het schilderij er ingelijst uitziet – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Bij onze reproducties van schilderijen vindt u uit dezelfde vroege jaren ook De ontvoering en Middag in Napels, en ter vergelijking met de latere stijl Stilleven met dessert.
- Onderwerp: Brood en eieren, Paul Cézanne, 1865, Cincinnati Art Museum (1955.73)
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, desgewenst ook op maat
- Goed om te weten: onder het stilleven gaat een ouder portret schuil, dat pas in 2022 werd ontdekt









































