Beschrijving
Zelfportret met slappe hoed – de hoed is in de catalogus een eigen categorie
In Zelfportret met slappe hoed (Frans: Portrait de l’artiste au chapeau mou) heeft de schilder zichzelf in een driekwartdraai geschilderd: het lichaam is naar links gewend, het gezicht naar rechts. Op zijn hoofd draagt hij een zachte olijfokerkleurige hoed met een hangende rand, waarvan de schaduw over het voorhoofd snijdt; daaronder zijn een hoog voorhoofd en een groot oor te zien, en onderaan het gezicht een dichte grijsgroene baard. Het jasje is donker blauwgroen, neergezet in brede streken. Achter hem bestaat de wand uit groene, grijze en dof violette vlekken. Het doek meet 60 x 49 cm, ontstond in 1894 en bevindt zich tegenwoordig in Tokio, in het Artizon Museum. Wij schilderen het vanaf het begin, streek voor streek: handgeschilderd schilderij op canvas, olieverf op doek, opgespannen op een houten spieraam.
Waarom de hoed een eigen trefwoord krijgt
De catalogue raisonné deelt dit doek onder twee trefwoorden tegelijk in: zelfportret en apart zelfportret met hoed. Dat tweede trefwoord bestaat niet vanwege de mode, maar vanwege de hoeveelheid – hetzelfde gezicht keert in dit oeuvre zo vaak terug dat de doeken op het gezicht alleen niet meer uit elkaar te houden zijn. Het hoofddeksel wordt een kenmerk: daaraan ziet men welk doek welk is. De hoed op dit schilderij is dus geen versiering, maar een gegeven waarmee u het werk terugvindt.
Een jaartal dat door twee bronnen wordt bevestigd
De datering van dit werk is ongewoon stevig. Rewald plaatst het in 1894, en Vollards archieffoto onder nummer 92 draagt een aantekening met hetzelfde jaartal. De oudere inventaris van Venturi schommelde tussen 1890 en 1894, maar de nieuwere bronnen houden het op 1894. Dat bij Cézanne twee onafhankelijke bronnen op één en hetzelfde jaar uitkomen, is geen regel – vaker lopen ze uiteen.
De weg naar Tokio en de onvoltooide rand
Het schilderij ging uit de zaak van Vollard via Parijse collecties verrassend vroeg naar Japan: uiterlijk in december 1920 was het al in Tokio, dus veertien jaar na de dood van de schilder, en daar is het sindsdien gebleven. Langs de linkerrand en linksonder is het doek helemaal niet beschilderd – de kale grondlaag is te zien, wat bij deze schilder vaak voorkomt; meer daarover leest u bij De populieren. Een ander gezicht uit hetzelfde oeuvre is te zien op Harlekijn.
Het portret is opgebouwd uit drie massa’s – de hoed, de baard en het jasje; alle drie zijn donker, en het gezicht ertussen is het enige warme vlak. Daardoor oogt het schilderij ook in een kleine ruimte rustig en heeft het geen sterke verlichting nodig; het hangt goed in een werkkamer, een bibliotheek of een gang. Omdat het doek staand is, begint het kleinste formaat bij 41 x 50 cm en meet het grootste 148 x 180 cm. Tussenliggende maten zijn mogelijk als formaat op maat, en hoe het werk er ingelijst uitziet, toont onze 3D-app – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Alle maten zijn in centimeters. Uit hetzelfde museum in Tokio vindt u onder onze schilderijen voor aan de muur ook Kom en melkkan.
- Onderwerp: Zelfportret met slappe hoed, Paul Cézanne, 1894, Artizon Museum, Tokio
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op canvas, reproductie
- Formaten: 15 formaten, op verzoek ook een formaat op maat
- Goed om te weten: de catalogus heeft voor zelfportretten met hoofddeksel een eigen trefwoord









































