Beschrijving
Harlekijn – wanneer de schilder zijn zoon het gezicht ontneemt
De harlekijn staat alleen voor een grijsblauwe wand, in een tricot van rode en zwarte ruiten, met een witte hoed in de vorm van een halve maan en een dunne stok in de hand. Het doek van Paul Cézanne meet 101 x 65 cm, ontstond tussen 1888 en 1890 en bevindt zich in de National Gallery of Art in Washington (inventarisnummer 1985.64.7). De zoon van de schilder, Paul, stond model. Bij ons wordt het in olieverf geschilderd; elk handgeschilderd schilderij op canvas ontstaat speciaal voor de bestelling.
Een gezicht dat een masker werd
In Mardi Gras, een schilderij uit dezelfde periode, schilderde Cézanne het gezicht van zijn zoon nog als portret – herkenbaar, zacht, met een eigen uitdrukking. In Harlekijn verving hij het door een onbeweeglijk masker. Dat is geen onhandigheid, maar de volgende, abstractere stap in hetzelfde thema: de vader schilderde zijn zoon eerst en ontnam hem daarna de gelijkenis, tot er alleen nog een figuur in kostuum overbleef. Daarom is Harlekijn geen portret van een jongen, maar een beeld van eenzaamheid.
Een figuur die niet rechtop wil staan
Let u op de houding, dan ziet u dat de harlekijn ergens heen glijdt: het lichaam is gedraaid en naar voren gebogen, de stok snijdt diagonaal door het tafereel, de voet op de voorgrond is groter dan u zou verwachten. Cézanne rekte de figuur uit en liet hem overhellen, omdat het hem om het evenwicht op het doek ging, niet om anatomische juistheid. Juist daardoor oogt het schilderij gespannen, hoewel er niets in gebeurt.
Vier kostuumschilderijen
Harlekijn hoort bij een groep van vier kostuumdoeken uit 1888–1890; naast Mardi Gras, waarop een harlekijn en een pierrot te zien zijn, schilderde Cézanne nog drie versies van de harlekijnfiguur alleen. Het doek ging van de kunsthandelaar Ambroise Vollard naar de schilder Émile Schuffenecker en de verzamelaar Auguste Pellerin, en later naar de Amerikaanse collectie van Paul Mellon, die het in 1985 aan het museum in Washington schonk.
Thuis komt Harlekijn juist dankzij het staande formaat goed tot zijn recht: het past mooi in een smalle nis, naast een deur of tussen twee ramen, waar een liggend doek gedrongen zou ogen. Het rood is krachtig, dus verdraagt het tafereel ook rustigere meubels om zich heen. De vijftien formaten lopen van 42 x 65 cm tot 116 x 180 cm; hebt u een maat daartussen nodig, dan spannen wij het doek op in een formaat op maat. Hoe de figuur er ingelijst uitziet, laat onze 3D-app zien – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Bent u bij onze kunstschilderijen benieuwd naar andere figuren van Cézanne, bekijk dan Mardi Gras, Jongen met rood vest en Jongen met schedel.
- Onderwerp: Harlekijn, Paul Cézanne, 1888–1890, National Gallery of Art, Washington (1985.64.7)
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 staande formaten, desgewenst ook een formaat op maat
- Goed om te weten: het model was de zoon van de schilder, maar zijn gezicht werd uiteindelijk een masker









































