Beschrijving
Leonardo da Vinci – Johannes de Doper
Dit is naar alle waarschijnlijkheid het laatste schilderij dat Leonardo heeft geschilderd. Uit het donker treedt een figuur met een vacht en een rieten kruis naar voren, met een opgeheven wijsvinger die naar boven wijst. Het Louvre vermeldt het werk onder inventarisnummer INV 775, geschilderd in olieverf op notenhout, en dateert het op 1508–1519 – dus in Leonardo’s laatste jaren.
Het laatste schilderij
Het ontstond ergens tussen 1513 en 1516, en Leonardo heeft het nooit voltooid: bij zijn dood in 1519 waren de rechterhand en de vacht nog niet afgewerkt. Hij leverde het aan geen enkele opdrachtgever af – hij nam het mee toen hij in 1516 op uitnodiging van Frans I naar Frankrijk verhuisde. Samen met de Mona Lisa en Maria met kind en Sint-Anna behoort het tot de werken die hij tot het einde bij zich hield.
Welk gebaar draagt het hele schilderij?
Alles is opgebouwd rond één enkel gebaar: de opgeheven wijsvinger wijst naar boven. Johannes de Doper kondigt degene aan die na hem komt – de vinger is dus de uitleg van de voorstelling, geen versiering. Om hem heen is niets: de achtergrond is volkomen donker, en het licht haalt er alleen het gezicht, de schouder en de hand uit. Met dit sfumato heeft Leonardo elke scherpe rand weggenomen; de glimlach is dubbelzinnig en de voorstelling is eerder een vraag dan een preek.
Hoe ging het schilderij naar Engeland en weer terug?
De weg die het aflegde is ongewoon. Omstreeks 1518 kwam het in de Franse koninklijke collectie, daarna verwierf hertog Roger du Plessis de Liancourt het, en omstreeks 1630 schonk hij het aan de Engelse koning Karel I. Na diens terechtstelling werd het in 1651 geveild; de bankier Everhard Jabach kocht het, en van hem kocht in 1662 Lodewijk XIV het schilderij. In 1801 kwam het in het Louvre.
Onze handgeschilderde reproductie
Door de donkere achtergrond oogt het schilderij rustig en ingetogen, en daarom past het goed in een bibliotheek, een werkkamer of een slaapkamer. Elk handgeschilderd schilderij op canvas wordt op bestelling geschilderd door onze schilders, zonder drukwerk. Als beroemd schilderij of als kunst aan de muur is dit een van Leonardo’s ongewoonste werken. Qua motief verwant is ook zijn Salvator Mundi.
- Origineel: olieverf op notenhout, 72,9 × 56,3 cm volgens het Louvre (vaak ook vermeld als 69 × 57 cm)
- Datering: 1508–1519 volgens het museum; ontstaan omstreeks 1513–1516 en onvoltooid gebleven
- Collectie: Louvre, Parijs, inventarisnummer INV 775 (MR 318); hoogrenaissance
- Onze versie: met de hand geschilderd op canvas, van 40 × 55 cm tot 150 × 200 cm, vanaf € 600









































