Beschrijving
Stilleven met appels – een schilderij dat op twee lappen stof is gebouwd
In Stilleven met appels staan naast elkaar op de tafel: een groene olijvenpot met een voet van terracotta, een met stro omwikkelde fles, een blauw-wit gemberpotje met een netwerk van touw, een kleine suikerpot met deksel en bloemmotief, en een bord vol appels. Onder dit alles liggen twee stoffen: een donkerblauwe met een groot patroon links en een wit kleed dat in zware plooien naar rechts afglijdt. Een handgeschilderd schilderij op canvas geeft dit werk van Cézanne uit 1893 en 1894 weer; het origineel meet 65,4 x 81,6 centimeter en bevindt zich onder inventarisnummer 96.PA.8 in het J. Paul Getty Museum in Los Angeles.
Twee stoffen, waarnaar het schilderij ooit ook werd genoemd
Toen het doek in 1912 in Keulen werd tentoongesteld, vermeldde de catalogus het onder een Duitse titel die vertaald luidt: Stilleven met appels, tafel met blauw en wit doek. De titel noemde het aardewerk noch de fles, maar juist de twee stoffen waarop alles staat. En inderdaad: de blauwe stof met patroon linksonder geeft het schilderij gewicht en diepte, terwijl het witte kleed het optilt, in scherpe randen breekt en aan de rechterkant het licht tot aan de rand van het doek meeneemt. Door het wit loopt een dunne rode streep – de enige warme lijn in de onderste helft. De catalogue raisonné vermeldt beide stukken stof afzonderlijk, het witte zelfs twee keer, apart met een opmerking over de rode streep.
Een gemberpotje dat ook elders opduikt
De pot met het ruitvormige blauwe patroon en het touwnet om de buik is geen verzonnen rekwisiet, maar een voorwerp dat de schilder ook op andere doeken op tafel zet. Hetzelfde gemberpotje staat in Gemberpot met granaatappel en peren en in Bloemen in een gemberpot en fruit. Ernaast staan hier nog de groene olijvenpot, de met stro omwikkelde fles, de suikerpot en het bord – de catalogus somt ze bij de voorwerpen van het stilleven een voor een op, en ze staan allemaal op het doek op de plek waar de beschrijving ze zet.
Van Vollard naar Los Angeles
De eerste bekende eigenaar was de kunsthandelaar Ambroise Vollard in Parijs. Op 6 december 1904 kocht Paul Cassirer in Berlijn het doek, en omstreeks 1910 baron Ferenc Hatvany in Boedapest. Na hem keert het doek terug naar Berlijn, naar Hugo Cassirer, en daarna naar Lotte Cassirer-Fürstenberg; daarop volgt een particuliere collectie, en in 1996 kocht het Getty het aan. Hatvany leende het werk ook uit: in 1909 naar Berlijn en in 1912 naar Keulen.
Wenen, Boedapest, Praag – en enige onzekerheid
Het jaar 1907 is in de beschrijving ongewoon. Het doek zou in het voorjaar bij Galerie Miethke in Wenen te zien zijn geweest als nummer 95 of 91, in mei in de Nemzeti Szalon in Boedapest als nummer 70 en in de herfst in het Praagse paviljoen Mánes als nummer 55 – telkens met een voorbehoud, twee keer met het woord “waarschijnlijk”, een keer met een vraagteken. Zeker zijn pas de tentoonstellingen bij Paul Cassirer in Berlijn in november 1909 als nummer 32, waarvoor Hatvany het uitleende, en in Keulen in 1912 als nummer 129 met plaat 19. In 1921 was het opnieuw in Berlijn te zien, dit keer onder de titel Stilleben mit Ingwertopf – stilleven met gemberpotje – en in bruikleen van Hugo Cassirer.
Pas in 1996 naar het museum
Anders dan de meeste doeken van Cézanne in openbare collecties kwam dit werk laat in een museum: het Getty kocht het in 1996 en gaf het inventarisnummer 96.PA.8, waarin de eerste twee cijfers gewoon het jaar van aankoop zijn. Bijna een hele eeuw na het ontstaan bleef het dus in particuliere handen – bij kunsthandelaars, een baron en twee generaties van dezelfde Berlijnse familie – voordat het voor het eerst openbaar toegankelijk werd.
Wat er bij de prijs werd genoteerd
In het voorraadboek van Vollard heeft het doek nummer 3439, met daarbij de beschrijving: peinture à l’huile. sur une table couverte d’un tapis bleu et d’une nappe blanche, plusieurs pots et bouteilles ainsi qu’une assiette couverte de fruits – olieverfschilderij; op een tafel, bedekt met een blauw kleed en een wit tafelkleed, verschillende potten en flessen en een bord vol fruit. Daarnaast staan de maat 65 x 81 centimeter en de prijs van 250 frank. De kunsthandelaar beschreef het schilderij toen dus al precies zoals we het nu bekijken: eerst de stof, pas daarna de potten.
Omdat het doek liggend is en vol rustige, ronde vormen, komt het mooi uit boven een ladekast, een buffetkast of de eettafel, waar het de ruimte heeft in de breedte. Het is verkrijgbaar in vijftien formaten, van 50 x 40 tot 180 x 145 centimeter; tussenliggende maten spannen wij op een spieraam op maat, en hoe het er met een lijst uitziet, laat onze 3D-app vooraf zien – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Onder de stillevens met appels vindt u ook Mand met appelen.
- Onderwerp: Stilleven met appels, Paul Cézanne, 1893–1894, J. Paul Getty Museum, Los Angeles
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, op verzoek ook een formaat op maat
- Goed om te weten: op de tentoonstelling van 1912 werd het schilderij naar de stoffen genoemd – een tafel met blauw en wit doek – en niet naar het fruit









































