Beschrijving
Johannes de Doper in de woestijn is een schilderij van Caravaggio uit 1604–1605: een jonge, bijna naakte Johannes zit voorovergebogen in een donker bos, gehuld in een grote rode mantel en een lichte doek met een bontrand, en tegen zijn schouder leunt een dunne rietstaf met een kruis. Het origineel, olieverf op doek, is 173 cm hoog en 132 cm breed en hangt in het Nelson-Atkins Museum in Kansas City. Op uw bestelling schildert onze schilder het met olieverf op doek, in een van 8 staande formaten tussen 40 x 50 en 147 x 193 cm of op maat; voordat wij het schilderij versturen, ontvangt u er een foto van.
| Titel: | Johannes de Doper in de woestijn |
| Andere titels: | San Giovanni Battista nel deserto (Italiaans) · Saint John the Baptist in the Wilderness (Engels) |
| Schilder: | Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571–1610) |
| Jaar van ontstaan: | 1604–1605 |
| Afmetingen van het origineel: | 172,7 cm x 132,1 cm (hoogte x breedte) |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek |
| Stijl: | Barok, tenebrisme |
| Locatie: | Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City, Verenigde Staten |
| Onze reproductie: | Met de hand geschilderd in olieverf op doek, 8 formaten of op maat |
Johannes de Doper in de woestijn – Caravaggio
Wat is er op het schilderij Johannes de Doper in de woestijn te zien?
Op het hoge, staande doek staat één enkele figuur: de jonge Johannes zit in een schemerig bos en leunt naar voren, naar ons toe. Op een brede rode mantel en een lichte doek met een bontrand na, die om zijn heupen is geslagen, is hij naakt.
Met zijn rechterarm omvat hij een dunne rietstaf, die tegen zijn schouder leunt en bovenaan eindigt in een eenvoudig kruis. Zijn hoofd met de donkere krullen heeft hij gebogen, zijn blik glijdt omlaag en opzij, en zijn ogen verdwijnen in de schaduw.
Het licht valt van linksboven en verlicht de schouder, de borst, de arm en de knie van het opgetrokken been, terwijl de andere knie rechtsonder licht uit het donker opduikt. De rode mantel spreidt zich in brede plooien naar beide kanten uit en brandt in het donker als een vlam. Achter Johannes zijn in de schemering takken met droog, bruin blad te onderscheiden, en bij zijn blote voet groeien planten met brede bladeren.
Wie was Johannes de Doper en wat vertelt het schilderij?
De evangeliën vertellen dat Johannes een neef van Jezus was, geroepen om de weg voor de Messias te bereiden. Hij leefde in de woestijn van Judea tussen Jeruzalem en de Dode Zee, droeg een kleed van kameelhaar met een leren gordel en voedde zich met sprinkhanen en wilde honing. In de Jordaan doopte hij Jezus, en later liet koning Herodes Antipas hem terechtstellen.
Schilders gaven hem gewoonlijk een schaaltje, een rieten kruis, een kameelvel en een lam mee, zodat men hem herkende. De jonge Caravaggio schilderde hem echter altijd als een jongen of jongeman die alleen in de woestijn is. Hij baseerde zich op het evangelie van Lucas, waarin staat dat het kind opgroeide, sterk werd van geest en in de woestijn leefde tot de dag waarop hij zich aan Israël liet zien.
Op dit schilderij zijn er bijna geen kenmerken waaraan men de heilige herkent. De Caravaggio-biograaf Peter Robb wijst erop dat er geen stralenkrans is, geen schaap en geen leren gordel; alleen het dunne rieten kruis is overgebleven. Dat herinnert aan de woorden van Christus, die Johannes vergeleek met een riet dat door de wind heen en weer wordt bewogen.
Waarom wordt dit schilderij van Caravaggio zo gewaardeerd?
Omdat het tenebristische licht van Caravaggio zich hier in zijn zuiverste vorm laat zien. De scherpe overgangen tussen licht en donker wekken de indruk dat de jongeman zich uit de diepe schaduw van de achtergrond recht de ruimte in buigt waar de kijker staat.
Nog sterker trekt zijn stemming de aandacht. Bijna iedereen die over het schilderij heeft geschreven, viel de donkere, weemoedige peinzendheid van deze Johannes op. Het doel van het werk verklaart een deel van die ernst: volgens Wikipedia zou het in het midden hangen van de vergaderruimte van een broederschap die zieken en stervenden verpleegde en de slachtoffers van de pest begroef.
Van Giotto tot Bellini lieten schilders Johannes zien als een verhaal dat iedereen begrijpt. Caravaggio beeldde hem af als een eenzame, zittende figuur zonder handeling, opgesloten in zijn eigen, besloten wereld, en dat was voor die tijd volkomen nieuw. Alle Johannes-figuren van Caravaggio worden beschreven in het artikel op de Engelstalige Wikipedia, dat in het Engels is geschreven.
Waar hangt het origineel en wie bestelde het?
Het origineel behoort tot de collectie van het Nelson-Atkins Museum of Art in Kansas City in de Verenigde Staten, waar het inventarisnummer 52-25 heeft. Het doek is 173 cm hoog en 132 cm breed.
Het schilderij werd in 1604 besteld door de pauselijke bankier en verzamelaar Ottavio Costa, die het bestemde voor het altaar van een klein oratorium in Conscente, een dorp bij Albenga aan de Italiaanse Rivièra, dat een leen van zijn familie was.
Het werk beviel hem zo goed dat hij een kopie naar het oratorium stuurde en het origineel in zijn eigen collectie hield. Verwar het niet met Johannes de Doper uit de Galleria Borghese in Rome: dat is een ander, later doek van Caravaggio, waarop naast de jongeman een ram staat.
Johannes de Doper in de woestijn of een ander schilderij van Caravaggio?
Dit kunstschilderij is voor wie houdt van stilte, diepe schaduwen en één enkele krachtige kleur. De rode mantel op de donkere achtergrond gloeit in de kamer op als een vlam, zodat u het schilderij ook aan een rustige, effen muur kunt hangen, waar niets ermee wedijvert.
Een vergelijkbare concentratie bieden De heilige Franciscus in meditatie, waarop de knielende heilige naar de schedel in zijn handen kijkt, en De schrijvende heilige Hiëronymus, waarop de kale Hiëronymus in een rode mantel bij een schedel leest.
Spreekt een stille innerlijke bekering u aan, bekijk dan ook Boetvaardige Magdalena, met een jonge vrouw die met gebogen hoofd in een lege kamer zit. Het hele aanbod, met schilderijen van Caravaggio van de vroege tot de late werken, vindt u op de pagina Caravaggio.
Hoe schildert onze schilder dit schilderij?
Wij beginnen pas aan Johannes na uw bestelling, met olieverf op doek, in meerdere lagen. De schilder brengt eerst een donkerbruine ondergrond aan, waaruit later het bos ontstaat, en tekent met het penseel de figuur, de staf en de omtrek van de mantel.
Het lichaam bouwt hij daarna op van schaduw naar licht, met de meeste verf op de schouder, de borst en de knie. De rode mantel loopt van donker scharlaken in de plooien tot bijna oranjerood aan de randen, en het bont ontstaat uit korte, zachte streken.
Een handgeschilderde reproductie heeft een oppervlak met zichtbare penseelsporen, die u opmerkt wanneer het licht er schuin op valt. Bij zo’n donker doek is dat extra belangrijk: een olieverfschilderij behoudt in de schaduwen diepte, zodat de takken en bladeren op de achtergrond nog altijd van elkaar te onderscheiden zijn.
Welk formaat voor welke muur?
Kort antwoord: 40 x 50 of 45 x 60 cm voor een smalle muur naast een deur of een boekenplank, 58 x 75 of 73 x 94 cm boven een ladekast, in de gang of de werkkamer, 80 x 108 of 100 x 135 cm boven een bank of bed, en 113 x 155 of 147 x 193 cm voor een hoge muur, een trappenhuis of een ruime salon.
Wij schilderen het in 8 staande formaten (breedte x hoogte): 40 x 50, 45 x 60, 58 x 75, 73 x 94, 80 x 108, 100 x 135, 113 x 155 en 147 x 193 cm. Het dichtst bij het origineel komt het formaat 113 x 155 cm, dat 19 cm smaller en 18 cm lager is, terwijl 147 x 193 cm 15 cm breder en 20 cm hoger is.
Omdat het doek hoog en donker is, toont Johannes zijn kracht pas in de grotere formaten, wanneer de rode mantel de muur vult. In de woonkamer overtuigt dit schilderij het meest in 100 x 135 of 113 x 155 cm.
Kan ik een ander formaat of een lijst bestellen?
Dat kan. Past geen van de formaten, dan passen wij de compositie zo aan dat het rieten kruis van boven tot onder heel blijft en de rode mantel zijn randen niet verliest. Ook in een andere verhouding behoudt deze reproductie de donkere achtergrond waaruit de jongeman zich naar u toe buigt. Laat u ons weten welk formaat u nodig hebt, dan antwoorden wij met de prijs en de doorlooptijd.
Wij versturen Johannes opgerold, opgespannen op een spieraam of ingelijst; het opspannen en inlijsten verzorgt onze lijstenmakerij in Slovenië, die al onze schilderijen op canvas klaarmaakt voordat ze het huis verlaten. Het lijstprofiel kiest u in onze 3D-app – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen; het voorbeeld op uw eigen muur is een aparte dienst van ons.
Bij het donkere bos en de rode mantel past een massief lijstprofiel van donker hout of een lijst in gepatineerd goud, die de warme gloed van de huid herhaalt.
Wanneer komt het schilderij aan en hoe wordt het geleverd?
De schilder begint zodra u de bestelling bevestigt, en binnen 15 tot 45 werkdagen is het schilderij klaar voor verzending. Vooraf sturen wij u nog een foto van het voltooide schilderij; wilt u iets veranderd zien, dan doen wij dat voordat wij het inpakken. Wij leveren naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU, en elke bestelling valt onder ons retourbeleid.
Het schilderij is een mooi cadeau voor iemand die Johannes of Jan heet, of voor een gezin bij een doop. Twijfelt u over het formaat, geef dan een cadeaubon, zodat de ontvanger zelf het formaat en de lijst kiest.
Veelgestelde vragen
In welk museum hangt het origineel?
In het Nelson-Atkins Museum of Art in Kansas City, onder inventarisnummer 52-25.
Wat houdt Johannes bij zijn schouder vast?
Een dunne rietstaf met een kruis, het enige kenmerk dat hem als Johannes de Doper herkenbaar maakt.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee, het is een handgeschilderde kopie, die onze schilder streek voor streek met penseel en olieverf op het doek opbouwt.
Hoe groot is het origineel?
Het is 173 cm hoog en 132 cm breed; ons formaat dat er het dichtst bij komt, 113 x 155 cm, is iets kleiner.
Waarom kijkt Johannes zo peinzend?
Velen zien in zijn weemoed het gewicht van zijn roeping.
Past het schilderij in een slaapkamer?
Ja, als u van rustige, donkere tonen houdt; door het hoge formaat komt het ook mooi uit in een gang of werkkamer.
Is een formaat buiten het aanbod mogelijk?
Zeker, geeft u ons de breedte en de hoogte door, dan antwoorden wij met de prijs en de datum waarop Johannes klaar is.
Hoe lang duurt het schilderen?
15 tot 45 werkdagen; de foto van het voltooide schilderij sturen wij u vóór verzending.
- Onderwerp: de jonge Johannes de Doper, naakt op een rode mantel en een lichte doek met een bontrand na, zit voorovergebogen in een donker bos, met een rieten kruis tegen zijn schouder.
- Origineel: 1604–1605, olieverf op doek, 173 x 132 cm, Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City.
- Onze versie: onze schilder schildert het met de hand in olieverf op doek, in 8 staande formaten van 40 x 50 tot 147 x 193 cm of op maat.
- Goed om te weten: opdrachtgever Ottavio Costa was zo op het schilderij gesteld dat hij het origineel zelf hield en een kopie naar het oratorium stuurde.









































