Beschrijving
De dode Christus met engelen is een groot religieus schilderij dat Édouard Manet in 1864 schilderde: het bleke lichaam van Christus in een witte lijkwade zit tegen een rots geleund, het hoofd is achterovergezakt, en van achteren ondersteunen twee engelen hem, de een in een rood en de ander in een oranje gewaad. Het origineel is olieverf op doek van 179,4 x 149,9 cm (hoogte x breedte) en bevindt zich in The Metropolitan Museum of Art in New York. Onze schilder schildert het met de hand in olieverf op doek, in 8 staande formaten van 36 x 43 tot 160 x 190 cm of in een formaat op maat. Een foto van de voltooide Christus met de twee engelen sturen wij u nog voordat wij het schilderij inpakken.
| Titel: | De dode Christus met engelen |
| Andere titels: | Le Christ mort et les anges (Franse titel) · The Dead Christ with Angels (Engelse titel) |
| Schilder: | Édouard Manet (1832–1883) |
| Jaar van ontstaan: | 1864 |
| Afmetingen van het origineel: | 179,4 cm x 149,9 cm (hoogte x breedte) |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek |
| Stijl: | Realisme en impressionisme |
| Locatie: | The Metropolitan Museum of Art, New York, Verenigde Staten |
| Onze reproductie: | Met de hand geschilderd in olieverf op doek, 8 formaten of op maat |
De dode Christus met engelen – Édouard Manet
Wat toont het schilderij De dode Christus met engelen?
In het midden van het doek zit de dode Christus, geleund tegen een rots in de donkere grafgrot. Om zijn heupen is een witte doek gewikkeld, en een brede witte lijkwade golft onder hem in grote plooien tot op de grond. Het hoofd is achterovergezakt en iets opzij, en rond het haar glanst nauwelijks zichtbaar een dunne gouden stralenkrans. De handen rusten kalm bij de knieën.
Achter hem knielt een engel in een oranjegeel gewaad met diepblauwe vleugels. Met zijn hand ondersteunt hij het hoofd en de schouder van Christus, en hij kijkt stil en bedroefd naar beneden. Links staat een tweede engel in een donkerrood gewaad met donkere, grijzige vleugels; hij heeft zijn hoofd in zijn hand gelegd en slaat de blik neer.
Onderaan is de kale, grijze grond. Rechts liggen twee grotere stenen, op een ervan staat een hoofdstuk uit het evangelie van Johannes geschreven, en daartussen kronkelt een kleine slang. Linksonder liggen wat schelpen en kleine steentjes, en helemaal aan de rand de signatuur van Manet.
Welk tafereel uit het evangelie koos Manet?
Het schilderij gaat uit van het evangelie van Johannes, het twintigste hoofdstuk, het twaalfde vers: Maria Magdalena gaat het graf binnen en ziet twee engelen, maar het lichaam van Jezus is er niet meer. Manet keerde het verhaal om. Bij hem is het lichaam nog aanwezig, en de engelen rouwen naast hem.
Ook de kleuren komen niet overeen met de tekst. Het evangelie beschrijft de engelen in het wit, maar Manet gaf hun een felrood en een oranje gewaad. Vladimir Gurewich meent dat hij het tafereel daarmee nog dramatischer wilde maken.
Het opschrift op de steen noemt het hoofdstuk van het evangelie, maar over het vers zijn de deskundigen het niet eens. De kleine letter v is zo geschreven dat men haar kan lezen als het Romeinse cijfer vijf of als afkorting van het Franse woord vers, zodat het schilderij ofwel de verzen vijf tot en met twaalf ofwel alleen het twaalfde aanduidt.
Het schilderij wordt vaak in verband gebracht met het boek Vie de Jésus van Ernest Renan, dat in 1863 verscheen. Renan ontkende daarin de opstanding, en juist dit vers vormde de kern van zijn bewijs. De engelen die rouwen in plaats van de opstanding vreugdevol te verkondigen, lezen sommigen als een spoor van die invloed.
Waarom riep het schilderij zoveel vragen op?
Manet (1832–1883), de schilder van het moderne Parijse leven en een sleutelfiguur tussen het realisme en het impressionisme, wijdde zich maar zelden aan religieuze onderwerpen.
De kunsthistoricus John Hunisak vermoedt dat Manet op de Salon van 1864 misschien een religieus werk wilde tonen, omdat zijn moderne onderwerpen op verzet stuitten. Een traditioneel verhaal met een moderne inslag moest zowel zijn aanhangers als zijn critici bevallen.
Het liep anders, want zowel de critici als veel verdedigers van Manet waren in verwarring. De fel gekleurde engelen tekenen zich af tegen een neutrale achtergrond, ze staan niet op één lijn, en de lijkwade is hier en daar realistisch geschilderd, elders bijna abstract. De vervaagde handen en voeten brengen een beweging die kenmerkend is voor het penseel van Manet.
De wond in de zij van Christus plaatste Manet aan de verkeerde kant van het lichaam, en hij merkte dat pas op toen hij het schilderij al voor de Salon had ingezonden. Sommigen zagen er een spiegelbeeld in, maar de bronnen zeggen dat de vergissing onbedoeld was, zodat zo’n uitleg louter giswerk is. Meer over het schilderij leest u in het artikel op de Engelstalige Wikipedia, dat in het Engels is geschreven.
Waar is het origineel nu?
Het origineel, olieverf op doek van 179,4 x 149,9 cm (hoogte x breedte), bevindt zich in The Metropolitan Museum of Art in New York onder inventarisnummer 29.100.51.
Het publiek zag het voor het eerst op de Parijse Salon van 1864. In 1866 of 1867 maakte Manet ernaar nog een ets met aquatint, waarvan exemplaren nu in tal van collecties worden bewaard, waaronder het Art Institute of Chicago en het Cleveland Museum of Art.
De dode Christus met engelen of een ander schilderij van Manet?
De dode Christus met engelen is een kunstschilderij voor wie een ernstig, ingetogen werk zoekt: voor een rustige werkkamer, een leeshoek, een huiskapel of een verzamelaarsmuur met religieuze onderwerpen. Laten we het eerlijk zeggen: dit is een plechtig schilderij over rouw en geen vrolijke decoratie.
Uit dezelfde jaren stamt het schilderij Vaas met pioenrozen, roze, witte en donkerrode pioenrozen in een hoge porseleinen vaas. Het eerste stilleven van Manet is het schilderij Oesters, met geopende oesters op een schaal, een doorgesneden citroen en een botervlootje. Huiselijke stilte brengen ook het schilderij Mevrouw Manet aan de piano, waarop Suzanne, de vrouw van de schilder, piano speelt, en het schilderij Lezende vrouw, een jonge vrouw in een Parijs café met een geïllustreerde krant in haar handen.
Portretten, stillevens en taferelen uit Parijs: alle schilderijen van Édouard Manet die wij voor u schilderen, vindt u op de pagina Édouard Manet.
Hoe schilderen wij De dode Christus met engelen met de hand?
Het origineel van Manet is een groot olieverfschilderij op doek van bijna 180 cm hoog. Bij ons ontstaat een handgeschilderde reproductie op een nieuw doek, die de schilder in olieverf op doek laag voor laag opbouwt, in het formaat van uw keuze.
Eerst tekent hij de omtrek van het lichaam, de rots en de twee engelen, want de zittende figuur moet stevig in het midden staan. Daarna legt hij de donkere grot en de grijzige grond aan, en vervolgens de bleke huid, die Manet modelleert met koele grijze en warme geelachtige tonen.
De lijkwade krijgt brede witte streken, de blauwe vleugels snelle, veerachtige halen. De vervaagde handen en voeten maken wij niet scherp, want juist die zachtheid hoort bij het handschrift van Manet.
Welk formaat voor welke muur?
Kort gezegd: 36 x 43 of 46 x 55 cm voor een leeshoek of een huiskapel, 54 x 65 en 68 x 85 cm voor een werkkamer, 90 x 103 en 100 x 120 cm boven een ladekast of in de gang, en 127 x 150 en 160 x 190 cm voor een hoge muur of een collectie.
Wij schilderen het in 8 staande formaten (breedte x hoogte): 36 x 43, 46 x 55, 54 x 65, 68 x 85, 90 x 103, 100 x 120, 127 x 150 en 160 x 190 cm. Het origineel meet 149,9 x 179,4 cm (breedte x hoogte), dus zijn alle zeven formaten tot en met 127 x 150 cm kleiner; alleen het grootste, 160 x 190 cm, haalt het en is in beide maten een fractie groter.
Als schilderij voor de woonkamer is het alleen geschikt als u daar een stil en ernstig accent wilt, bijvoorbeeld in het formaat 100 x 120 cm op een rustige muur zonder andere schilderijen.
Kan ik een ander formaat of een lijst krijgen?
Ja. Vraagt de muur om een andere verhouding, dan houden wij Christus en de twee engelen heel en passen wij de donkere rand van de grot en de grond onderaan aan, zodat de reproductie in evenwicht blijft. Laat u ons het formaat op maat voor uw muur weten, dan sturen wij u de prijs en de doorlooptijd.
Dit staande doek sturen wij u opgerold, opgespannen op een houten spieraam of al ingelijst. Het opspannen op het spieraam en desgewenst het inlijsten gebeurt in onze lijstenmakerij in Slovenië, die de schilderijen op canvas klaarmaakt voor een lange reis. Het lijstprofiel voor dit religieuze schilderij kiest u in onze 3D-app – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen; het voorbeeld op uw eigen muur is een aparte dienst van ons.
Een verguld lijstprofiel sluit aan bij de gouden stralenkrans rond het hoofd van Christus, een donker houten profiel verdiept de schaduw van de grot.
Wanneer komt het schilderij aan en hoe versturen wij het?
De schilder begint aan de grot, het lichaam en de engelen zodra u bevestigt, en het schilderij is binnen 15 tot 45 werkdagen klaar voor verzending. Voordat wij het inpakken, sturen wij u een foto van het voltooide schilderij, en naar uw wensen passen wij nog iets aan.
Het pakket met Christus en de twee engelen gaat naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU; voor de bestelling geldt ons retourbeleid.
Als cadeau is het een weloverwogen keuze voor een gelovige, een verzamelaar van religieuze kunst of een liefhebber van Manet, bijvoorbeeld met Pasen. Kent u de muur van de ontvanger niet, dan is een cadeaubon de veiligere weg, want dan kiest hij zelf het formaat.
Veelgestelde vragen
Waar kan ik het origineel zien?
In The Metropolitan Museum of Art in New York, onder inventarisnummer 29.100.51.
Wie ondersteunen de engelen?
De dode Christus, die op een witte lijkwade in de grafgrot zit, terwijl de engelen naast hem rouwen.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Elke plooi van de lijkwade en elke veer van de vleugels is penseelwerk, want dit is een handgeschilderde kopie in olieverf op doek.
Hoe groot is het origineel?
Het meet 179,4 x 149,9 cm (hoogte x breedte); ons grootste formaat, 160 x 190 cm, is een fractie groter.
Kan ik Christus met de engelen bestellen in een formaat dat niet in de lijst staat?
Zeker. Geeft u ons de breedte en de hoogte van uw muur door, dan maken wij een offerte met de prijs en de doorlooptijd.
Hoe lang duurt het maken?
15 tot 45 werkdagen, en vóór verzending ontvangt u nog een foto van het voltooide schilderij.
Past het in een slaapkamer of als cadeau?
Voor een slaapkamer is het te ernstig. Het komt beter tot zijn recht in een werkkamer of een huiskapel, en als cadeau maakt het een gelovige of een verzamelaar blij.
Wat betekent het opschrift op de steen?
Het noemt het twintigste hoofdstuk van het evangelie van Johannes; het vers kan men lezen als het vijfde of het twaalfde.
- Onderwerp: de dode Christus op een witte lijkwade, in de donkere grot ondersteund door engelen in het rood en het oranje.
- Origineel: olieverf op doek, 1864, 179,4 x 149,9 cm, The Metropolitan Museum of Art, New York.
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf op doek, 8 formaten van 36 x 43 tot 160 x 190 cm of op maat.
- Goed om te weten: een zeldzaam religieus schilderij van Manet, voor het eerst tentoongesteld op de Parijse Salon van 1864.









































