Beschrijving











De levensboom is het bekendste motief uit het Stocletfries van Gustav Klimt: een boom waarvan de takken zich tot gouden spiralen winden, links ervan de figuur van De verwachting, rechts het omhelzende paar van De vervulling. Klimt tekende het in 1910–1911 voor het mozaïek in de eetzaal van het Palais Stoclet in Brussel; zijn werktekeningen bevinden zich in het MAK in Wenen. Wij schilderen de hele compositie voor u met de hand in olieverf op canvas, de spiralen in goudverf, in acht brede formaten van 90 x 50 tot 250 x 130 cm of op maat, en vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | De levensboom |
| Andere titels: | Tree of Life · Stocletfries · De verwachting en De vervulling · L’albero della vita |
| Schilder: | Gustav Klimt (1862–1918) |
| Jaar van ontstaan: | 1905–1911 (werktekeningen 1910–1911) |
| Afmetingen van het origineel: | 195,2 cm x 93,8 cm (één werktekening, deel 7) |
| Oorspronkelijke techniek: | Werktekeningen op calqueerpapier: grafiet, goud, pastel, metaal, platina, zilver, brons, applicaties en gouache |
| Stijl: | Weense Secession, gouden periode |
| Locatie: | MAK – Museum voor Toegepaste Kunst, Wenen (werktekeningen) · mozaïek: Palais Stoclet, Brussel |
| Onze reproductie: | Met de hand geschilderd in olieverf op canvas naar de werktekeningen, de spiralen in met de hand aangebrachte goudverf, acht brede formaten of op maat |
De levensboom – Gustav Klimt
Wat is er op het schilderij te zien?
Midden in een vlak van bleek goud staat één enkele boom. De stam is kort en dik, en de takken eindigen niet in bladeren: ze winden zich tot spiralen, tientallen, die de hele breedte van het doek van rand tot rand vullen. Op de stam staan versieringen in de vorm van ogen en driehoeken, tussen de windingen groeien kleine groene blaadjes, en aan de voet van de boom loopt een strook bloemen. Hoog in de takken rechts zit een zwarte vogel.
Links staat een slanke vrouw en profil, met de armen geheven en scherp geknikt, gehuld in een lang gewaad vol driehoeken: dat is De verwachting, ook wel De danseres genoemd. Rechts staat een paar in een innige omhelzing; de man staat met zijn rug naar ons toe in een mantel met een patroon, de vrouw legt haar gezicht tegen zijn schouder: dat is De vervulling. De boom verbindt de twee, en de spiralen leiden de blik van de ene kant naar de andere.
Waar is het origineel: in Brussel of in Wenen?
Op beide plaatsen, en daarom wordt die vraag zo vaak gesteld. Het voltooide werk is een mozaïek op de wanden van de eetzaal van het Palais Stoclet in Brussel, het huis dat architect Josef Hoffmann tussen 1905 en 1911 bouwde voor de industrieel Adolphe Stoclet. Het huis is nog altijd in particulier bezit en niet open voor bezoekers; in 2009 werd het op de Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst.
De tekeningen waarnaar het mozaïek is gemaakt, bevinden zich in Wenen. Klimt tekende voor de wanden negen werktekeningen op ware grootte, zogenoemde kartons, die nu deel uitmaken van de collectie van het MAK, het Weense Museum voor Toegepaste Kunst. Een ervan, deel 7 van de levensboom, is 195,2 cm hoog en 93,8 cm breed en is op calqueerpapier getekend met grafiet, goud, pastel, metaal, platina, zilver, brons, applicaties en gouache; het museum kocht het in 1961. Het is te zien in de vaste collectie “Wenen 1900”, zodat u de compositie in Wenen kunt bekijken, terwijl het mozaïek zelf in Brussel achter gesloten deuren blijft.
Wat betekenen de boom, de spiralen en de twee figuren?
De levensboom is een van de oudste symbolen: een boom waarvan de wortels tot diep in de aarde reiken en de takken tot in de hemel, en die beide verbindt, en ook leven en dood. Klimt behoudt die betekenis, maar maakt er een ornament van. De spiralen zijn takken die nooit ophouden met groeien; ze draaien naar binnen en weer naar buiten, zodat het lijkt alsof de hele wand beweegt.
De zwarte vogel tussen de spiralen wordt vaak uitgelegd als een teken van de dood, een schaduw te midden van al die groei. De twee figuren ronden het verhaal af. De verwachting wacht, alleen en afgewend; De vervulling zijn twee mensen die elkaar hebben gevonden, zo dicht bij elkaar dat hun lichamen samensmelten tot één vorm. In de eetzaal in Brussel staan ze tegenover elkaar, en op elk van de twee lange wanden groeit een boom.
Hoe is het Stocletfries ontstaan?
Adolphe Stoclet wilde een totaalkunstwerk: het huis werd ontworpen door Josef Hoffmann, de inrichting werd gemaakt door de Wiener Werkstätte, de Weense Werkplaatsen. Klimt kreeg de opdracht voor de eetzaal. Tussen 1905 en 1911 ontwikkelde hij een fries in drie delen: op elke lange wand een levensboom, met De verwachting en De vervulling tegenover elkaar, en op de smalle kopse wand een abstracte figuur, De ridder.
Klimt heeft zelf geen enkel steentje gelegd. Hij tekende de kartons op ware grootte en schreef er aanwijzingen op voor de ambachtslieden, die het mozaïek in de fijnste materialen moesten uitvoeren, zoals email, parelmoer en bladgoud. Het fries wordt vaak het hoogtepunt en het einde van zijn gouden periode genoemd: daarna verdwijnt het goud geleidelijk uit zijn schilderijen.
De hele boom of een detail – wat kiest u?
Kies dit schilderij als u het hele verhaal wilt: de boom met beide figuren op een lang doek, ongeveer twee keer zo breed als hoog. Het is gemaakt voor een lange wand, boven de bank, een ladekast of het hoofdeinde van het bed. Is uw wand smal en hoog, dan is De levensboom (detail) een betere keuze: dat toont alleen de stam, de spiralen en de zwarte vogel, in staand formaat en zonder figuren.
Hetzelfde goud en dezelfde jaren vindt u ook in De kus, waarvan het omhelzende paar sterk aan De vervulling doet denken, en in Portret van Adele Bloch-Bauer I. Hebt u liever een schilderij over de levensfasen, bekijk dan ook De drie levensfasen van de vrouw.
Hoe wordt onze versie van De levensboom met de hand geschilderd?
Ons schilderij is een handgeschilderde kopie naar de werktekeningen van Klimt, niet naar het mozaïek, uitgevoerd in olieverf op canvas. De schilder tekent eerst de stam, de belangrijkste spiralen en de omtrekken van de twee figuren, want bij deze compositie hangt alles af van het ritme van de windingen. Daarna brengt hij de ondergrond aan, schildert hij de gewaden van de figuren patroon voor patroon, en pas helemaal aan het eind het goud.
Het goud is goudverf, nooit bladgoud: de schilder brengt het met de hand aan, met een fijn penseel langs elke spiraal, in meerdere lagen, zodat de lijnen iets verhoogd liggen en het licht vangen. Een gedrukte reproductie kan dat reliëf niet laten zien. U ziet het reliëf op de vierde foto, die van dichtbij de stam toont met de zwart-witte ogen, de kleine groene blaadjes en het weefsel van het doek, en op de elfde, waar de zwarte vogel tussen de spiralen zit.
De foto’s tonen drie verschillende kopieën die wij hebben geschilderd. De eerste foto toont er een in een donkere bronsbruine houten lijst op de ezel in onze werkplaats, de tweede hetzelfde schilderij schuin tussen de stalen van lijstprofielen, en de derde het linkeruiteinde van dichtbij, met De verwachting en de hoek van de lijst. De zesde foto toont een tweede kopie in een donkere lijst met een smalle gouden binnenrand, in koelere, blauwere kleuren, de zevende tot en met de negende een derde kopie in een lichte, bijna witte lijst. De tiende is een close-up van De verwachting tussen de gouden spiralen, en de vijfde een impressie van een ingelijste kopie boven een bruin bankstel. De video bovenaan de pagina toont onze handgeschilderde kopie.
Welk formaat voor welke muur?
Kort antwoord: boven een driezitsbank of een tweepersoonsbed 150 x 80 cm, boven een ladekast of een kleinere bank 120 x 60 cm, en voor de lange wand van een eetkamer 180 x 90 cm of groter. De compositie is ongeveer twee keer zo breed als hoog en vraagt dus eerder om breedte dan om hoogte.
Er zijn acht formaten, breedte x hoogte: 90 x 50, 110 x 60, 120 x 60, 150 x 80, 180 x 90, 195 x 102, 210 x 110 en 250 x 130 cm. Een schilderij voor de woonkamer beslaat het best ongeveer twee derde van de breedte van het meubel eronder; boven een bank van 220 cm breed is dat 150 x 80 cm. Het kleinste, 90 x 50 cm, past in een gang of boven een bureau, maar de figuren zijn dan klein, dus is voor een gang het detail misschien een betere keuze.
Hang het midden van het doek op ongeveer 150 cm boven de vloer en laat boven de rugleuning van de bank 20 tot 30 cm ruimte. De gouden spiralen komen het mooist uit wanneer het licht van opzij valt, door een raam of van een wandlamp.
Formaat op maat, spieraam en lijst
Past geen van de acht formaten bij uw wand, dan schilderen wij De levensboom op maat, bijvoorbeeld precies zo breed als uw bank of ladekast; houd de verhouding ongeveer twee op één, zodat de spiralen hun vorm behouden. Geef ons de gewenste breedte en hoogte door, dan noemen wij de prijs en de doorlooptijd. Al onze schilderijen op canvas zijn opgespannen op een houten spieraam en klaar om op te hangen.
Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont op dit motief elk lijstprofiel uit ons aanbod, zodat u goud, zilver, zwart, wit en naturel hout kunt vergelijken voordat u kiest – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur. De foto’s laten zien hoeveel een lijst de indruk verandert: de donkere bronzen lijst op de eerste foto maakt het schilderij warmer en zwaarder, de lichte lijst op de zevende foto maakt het luchtig.
Levering en garantie
Elk schilderij wordt op bestelling geschilderd door onze schilders, dus reken op 15 tot 45 dagen, afhankelijk van het gekozen formaat. We versturen het opgespannen en goed beschermd voor transport, ingelijst als u een lijst hebt gekozen, naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring; klopt er iets niet, dan passen wij het aan zolang het doek nog in onze werkplaats is. Voor elke bestelling geldt ons retourbeleid.
Andere werken van Klimt vindt u op de pagina Gustav Klimt, en meer over de schilder zelf in ons artikel Gustav Klimt: 10 wetenswaardigheden.
Veelgestelde vragen
Waar is het origineel van De levensboom?
Het voltooide werk is een mozaïek in de eetzaal van het Palais Stoclet in Brussel, een particulier huis dat niet te bezichtigen is. De werktekeningen van Klimt op ware grootte bevinden zich in Wenen, in het MAK, het Museum voor Toegepaste Kunst, waar ten minste een ervan, deel 7 van de boom, te zien is in de vaste collectie “Wenen 1900”. De Engelstalige Wikipedia beschrijft de geschiedenis van het fries.
Bestaat er een origineel schilderij van De levensboom op doek?
Nee. Klimt heeft de levensboom nooit als één enkel doek geschilderd. De compositie bestaat als mozaïek op de wanden in Brussel en als negen werktekeningen op ware grootte op papier, getekend in 1910–1911 met grafiet, pastel, gouache, goud en andere metalen. Elk schilderij van dit motief op doek, ook het onze, is naar die tekeningen geschilderd.
Wat betekenen de spiralen in De levensboom?
De spiralen zijn de takken van de boom, die zich oprollen in plaats van in bladeren te eindigen. Ze staan voor groei die nooit stopt, voor leven dat in zichzelf terugkeert en opnieuw begint, en ze leiden de blik over de hele breedte van het fries. Klimt herhaalde dezelfde winding tientallen keren, waardoor de compositie tegelijk een patroon en een schilderij is.
Waar staat de levensboom bij Klimt voor?
Voor de verbinding tussen aarde en hemel, en tussen leven en dood. De wortels reiken omlaag, de takken omhoog, en de boom verenigt beide werelden, een gedachte die in veel culturen bekend is. Klimt zet in de takken een zwarte vogel, die vaak wordt uitgelegd als een teken van de dood, en plaatst de boom tussen De verwachting en De vervulling, tussen verlangen en liefde.
Wie zijn de figuren naast De levensboom?
De vrouw links is De verwachting, ook wel De danseres genoemd: ze staat alleen en profil, met scherp geknikte armen, in een gewaad vol driehoeken. Het paar rechts is De vervulling, twee geliefden in een innige omhelzing. In de eetzaal in Brussel staan ze tegenover elkaar; een gangbare reproductie brengt ze samen bij één enkele boom, zoals op ons schilderij.
Kan ik De levensboom in het Palais Stoclet bekijken?
Nee, het interieur niet. Het Palais Stoclet in Brussel is nog altijd in particulier bezit en niet open voor bezoekers, dus is het mozaïek niet te zien. Het huis kunt u vanaf de straat bekijken, en in Wenen zijn in het MAK, het Museum voor Toegepaste Kunst, de werktekeningen van Klimt voor het fries te zien, die de compositie op ware grootte tonen.
Is het goud op De levensboom echt goud?
Nee. De aanwijzingen van Klimt voor het mozaïek voorzagen in bladgoud, email en parelmoer, maar wij schilderen de spiralen met goudverf, die de schilder met de hand met een penseel aanbrengt, laag voor laag. Zo is dit hele schilderij, ook het goud, met de hand geschilderd. Op de vierde en de elfde foto ziet u hoe de verhoogde gouden lijnen het licht vangen.
Welk formaat van De levensboom past boven de bank?
Voor de meeste woonkamers is 150 x 80 cm boven een driezitsbank het juiste formaat; 120 x 60 cm past bij een kleinere bank of een ladekast, 180 x 90 cm of groter bij een lange wand. De compositie is twee keer zo breed als hoog, dus meet de breedte van het meubel eronder en neem ongeveer twee derde van die breedte.
Is De levensboom een goed cadeau?
Ja, vooral voor een bruiloft, een nieuwe woning of een huwelijksjubileum, omdat het de levensboom combineert met een verliefd paar. Wij schilderen het op bestelling in 15 tot 45 dagen, dus bestel het op tijd; vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring. Twijfelt u over het formaat, dan is er een cadeaubon, waarmee de ontvanger zelf het formaat en het motief kiest.
- Onderwerp: de levensboom met gouden spiralen tussen De verwachting en De vervulling, uit het Stocletfries van Klimt.
- Origineel: mozaïek in het Palais Stoclet in Brussel; werktekeningen 1910–1911 in het MAK in Wenen.
- Onze versie: handgeschilderde reproductie in olieverf op canvas met goudverf, in acht brede formaten of op maat; elk olieverfschilderij wordt op bestelling gemaakt.
- Goed om te weten: vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.









































