Beschrijving
Sint-Sebastiaan is een hoog, smal schilderij dat Sandro Botticelli vóór januari 1474 voltooide voor de Florentijnse kerk Santa Maria Maggiore: de jonge heilige, bijna naakt, alleen met een witte lendendoek om zijn heupen, staat vastgebonden aan een dorre stam, met zijn handen op zijn rug en zes pijlen in zijn lichaam, en slaat zijn blik kalm neer, terwijl zich diep onder hem een landschap met een stad, een rivier en kleine ruiters uitstrekt. Het origineel, tempera op populierenhout van 195 x 75 cm, bevindt zich in de Gemäldegalerie in Berlijn. Onze schilder schildert het voor u met de hand in olieverf op doek, in 5 staande formaten van 30 x 80 tot 67 x 181 cm of in een formaat op maat. Voordat Sint-Sebastiaan op reis gaat, sturen wij u een foto van het voltooide schilderij.
| Titel: | Sint-Sebastiaan |
| Andere titels: | San Sebastiano (Italiaanse titel) · Saint Sebastian (Engelse titel) |
| Schilder: | Sandro Botticelli (omstreeks 1445–1510) |
| Jaar van ontstaan: | 1474 |
| Afmetingen van het origineel: | 195 cm x 75 cm (hoogte x breedte) |
| Oorspronkelijke techniek: | Tempera op populierenhout |
| Stijl: | Vroege renaissance |
| Locatie: | Gemäldegalerie, Berlijn, Duitsland, inventarisnummer 1128 |
| Onze reproductie: | Met de hand geschilderd in olieverf op doek, 5 formaten of op maat |
Sint-Sebastiaan – Sandro Botticelli
Wat is er op Sint-Sebastiaan te zien?
Bijna de hele hoogte van het paneel wordt ingenomen door één enkele figuur. Een jonge man met donkere krullen staat voor een boomstam die midden in het schilderij oprijst en net boven zijn hoofd eindigt. Zijn hoofd helt licht opzij, zijn blik is naar een punt onder ons gericht, en om zijn haar tekent zich nauwelijks zichtbaar een dunne gouden stralenkrans af.
Zijn handen zijn op zijn rug gebonden. Hij rust met zijn gewicht op één been en ontspant het andere een beetje, zoals antieke beelden staan. Zijn blote voeten rusten op twee afgezaagde takstompen die uit de stam naar de kijker steken. Om zijn heupen is een witte lendendoek met een fijn versierde zoom gewikkeld.
In zijn lichaam steken zes pijlen: twee aan de rechterkant, twee aan de linkerkant, een aan de binnenkant van de linkerdij en een hoog op de rechterdij. Bij de wonden zijn slechts kleine druppels bloed te zien, en het gezicht toont geen pijn.
De horizon ligt heel laag, zodat de heilige hoog boven het landschap uitrijst. Links verheft zich achter een vlakte een ommuurde stad met torens, daarvoor rijden kleine ruiters met lansen en een rood vaantje, rechts kronkelt een rivier tussen rotsachtige oevers. Boven alles spant zich een lichtblauwe hemel, die bovenaan door een halfronde boog wordt afgesloten.
Welk verhaal vertelt het schilderij?
Sebastiaan is een Romeinse heilige die tijdens de christenvervolging onder Diocletianus aan het begin van de 4e eeuw zou zijn gestorven. Kunstenaars beelden hem meestal af vastgebonden aan een zuil of een boom, met een lichaam vol pijlen.
Botticelli toont niet het schieten zelf, maar het moment erna. De marteling is voorbij, de beulen verwijderen zich op de achtergrond, en een van hen is al begonnen aan de jacht op reigers. Vertrekkende beulen zijn in de kunst een zeldzaam tafereel.
De houding van de heilige is bijna afstandelijk: hij verdraagt de pijlen kalm, zonder schreeuw en zonder verzet. Italiaanse auteurs verbinden het schilderij vaak met het neoplatonische denken van de kring rond de Medici, die werd gevormd door Marsilio Ficino en Agnolo Poliziano. In die uitleg brengt het licht langs de randen van het lichaam de heilige dichter bij de hemel, en spreekt uit zijn blik een stille droefheid. Dat is een uitleg, geen boodschap die Botticelli heeft opgeschreven.
Waarom is het schilderij zo bekend?
De Britse kunsthistoricus Kenneth Clark zag er iets in wat zeldzaam was voor het Florence van de 15e eeuw: de rust van een antiek beeld. De Florentijnen hadden volgens hem een voorkeur voor beweging; Pollaiuolo en Botticelli schilderden het naakt in inspanning of in vervoering, en alleen op dit paneel slaagden zij volgens Clark in een overtuigend naakt in rust.
Vanwege de evenwichtige verhoudingen en de klassieke houding wordt Sint-Sebastiaan vaak genoemd als het eerste mannelijke naakt in de Florentijnse schilderkunst na de David van Donatello. Een lichte onzekerheid in de verkorte voeten wijst erop dat het tot de vroege periode van de schilder behoort.
Rainer Maria Rilke publiceerde in 1907 in de bundel Neue Gedichte het gedicht Sankt Sebastian, dat volgens de vertalers J. B. Leishman en Jane Davidson Reid in beschrijving en stemming nauw aansluit bij dit schilderij. Meer daarover vindt u in het artikel op de Engelse Wikipedia, dat in het Engels is geschreven.
Slechts iets later schilderde Piero del Pollaiuolo zijn Martelaarschap van de heilige Sebastiaan (nu in de National Gallery in Londen), waarop schutters hun bogen en kruisbogen spannen. In dezelfde jaren ontstond Portret van een man met een medaille van Cosimo de’ Medici de Oude, waarop een jonge man even ernstig kijkt, voor een landschap met een rivier.
Waar is het origineel nu?
Het origineel hangt in de Gemäldegalerie in Berlijn onder inventarisnummer 1128.
Het paneel werd geschilderd vóór januari 1474, toen het werd geschonken aan de kerk Santa Maria Maggiore in Florence. Giorgio Vasari vermeldt in zijn levensbeschrijving van Botticelli dat het aan een van haar zuilen hing. Het jaartal stond op de oorspronkelijke lijst, die niet bewaard is gebleven; de kunsthistoricus Alessandro Cecchi vermoedt dat het werk uiterlijk op 20 januari klaar was, de feestdag van de heilige.
De plaats aan een zuil verklaart het ongewoon hoge en smalle formaat. Schilderijen werden al sinds de middeleeuwen aan de zuilen van kerken bevestigd, maar later werden ze meestal weggehaald.
Botticelli werd omstreeks 1445 als Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi geboren in de Florentijnse wijk Borgo Ognissanti, als zoon van een leerlooier. Juist in 1474 verbleef hij langere tijd in Pisa. Hij stierf op 17 mei 1510 en ligt begraven in de nabijgelegen kerk Ognissanti.
Sint-Sebastiaan of een ander schilderij van Botticelli?
Sint-Sebastiaan is een kunstschilderij voor wie één enkele rustige figuur zoekt in plaats van een menigte. Het hoge, smalle formaat vult een plek waar een breed schilderij niet past: tussen twee ramen, naast een deur of in het trappenhuis.
Vier jaar ouder is De standvastigheid, volgens Wikipedia zijn vroegst gedocumenteerde werk: een jonge vrouw in een harnas zit op een marmeren troon onder een vergelijkbare boog. In 1481 en 1482 schilderde hij in de Sixtijnse Kapel het fresco dat wij aanbieden als De verzoekingen van Christus, met Christus en de duivel vermomd als kluizenaar. Uit de late jaren stamt Bewening van de dode Christus uit München, met de dode Christus op de schoot van de bezwijmde Maria.
Het volledige aanbod vindt u op de pagina Sandro Botticelli, waar de schilderijen van Sandro Botticelli op bestelling bij elkaar staan.
Hoe schilderen wij Sint-Sebastiaan met de hand?
Botticelli’s origineel is geen olieverfschilderij: het is in tempera geschilderd op een populierenhouten paneel van 195 cm hoog en 75 cm breed, met een afgeronde boog bovenaan. Onze handgeschilderde reproductie ontstaat daarentegen in olieverf op doek, laag na laag; zo kunnen wij haar opgerold, opgespannen of ingelijst versturen. Wij schilderen een rechthoek, zoals de foto van het origineel die toont, en de hoeken boven de boog zoals ze daarop te zien zijn.
De schilder tekent eerst de stam en de omtrek van het lichaam en legt de lage horizon vast. Daarna zet hij de lichtblauwe hemel en het landschap met de stad, de rivier en de rotsen op, en pas dan bouwt hij het lichaam op: de warme huid in dunne, doorschijnende lagen, de schaduwen tussen de spieren en het zachte licht langs de randen.
Tot slot volgt het fijne werk: de plooien en de versierde zoom van de witte doek, de krullen, de dunne gouden stralenkrans, de pijlen met hun veren, de druppels bloed en de kleine ruiters en bomen in de verte.
Welk formaat voor welke muur?
Kort gezegd: Sint-Sebastiaan is een schilderij voor een smalle, hoge muur, dus kiest u het formaat naar de hoogte van de ruimte.
Wij schilderen het in 5 staande formaten (breedte x hoogte): 30 x 80, 40 x 100, 50 x 130, 60 x 150 en 67 x 181 cm. Het origineel meet 75 x 195 cm (breedte x hoogte), dus is elk van onze formaten kleiner; het grootste, 67 x 181 cm, haalt ongeveer 90 % van het Berlijnse paneel.
De formaten 30 x 80 en 40 x 100 cm passen op een smalle strook muur naast de deur, in de hal of naast het bed. 50 x 130 en 60 x 150 cm vullen de muur tussen twee ramen, de gang of het trappenhuis. Als schilderij voor een woonkamer met een hoog plafond komt het het best tot zijn recht in 67 x 181 cm, waarbij ook de kleine ruiters en de stad op de achtergrond duidelijk zichtbaar zijn.
Kan ik een ander formaat krijgen en welke lijst kies ik?
Ja. Wilt u een breder of juist nog slanker schilderij, dan blijft de heilige altijd heel, van de stralenkrans tot de voeten; wij passen alleen de hemel en het landschap aan de zijkanten aan. Ook zo’n reproductie van het schilderij behoudt het hele tafereel met de stam en de stad in de verte. Laat u ons het gewenste formaat op maat weten, dan ontvangt u in ons antwoord de prijs en de doorlooptijd voor uw Sebastiaan.
Het hoge doek reist naar u opgerold in een koker, opgespannen op een spieraam of al ingelijst. Het opspannen en inlijsten gebeurt in onze lijstenmakerij in Slovenië, die ook de grootste schilderijen op canvas zorgvuldig verpakt. Het lijstprofiel kiest u in onze 3D-app; het voorbeeld op uw muur is een aparte dienst. Bij het hoge formaat past een smalle lijst van donker hout of een dun verguld lijstprofiel.
Wanneer komt uw Sint-Sebastiaan aan?
Sint-Sebastiaan is klaar voor verzending binnen 15 tot 45 werkdagen na de bevestiging van uw bestelling. Zodra de schilder het penseel neerlegt, sturen wij u een foto van het voltooide schilderij, en vóór het inpakken houden wij rekening met uw opmerkingen.
Wij leveren het naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU, en elke bestelling valt onder ons retourbeleid.
Voor iemand die Sebastiaan heet, is het schilderij een mooi cadeau voor zijn naamdag, 20 januari. Weet u niet welk formaat zou passen, geef dan een cadeaubon, dan kiest de ontvanger zelf.
Veelgestelde vragen
Waar kan ik het origineel zien?
In de Gemäldegalerie in Berlijn, waar het inventarisnummer 1128 draagt.
Hoeveel pijlen steken er in het lichaam van de heilige?
Zes: twee aan de rechterkant, twee aan de linkerkant en een in elke dij.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Het is een handgeschilderde kopie in olieverf op doek; elke pijl en elke krul brengt de schilder met het penseel aan.
Hoe groot is het origineel?
195 x 75 cm (hoogte x breedte); ook ons grootste formaat, 67 x 181 cm, is iets kleiner.
Kunt u het schilderen in een formaat dat ik niet in de lijst vind?
Ja. Geeft u ons de breedte en de hoogte door, dan berekenen wij de prijs en de doorlooptijd.
Hoeveel tijd verstrijkt er voordat het schilderij vertrekt, en hoe verstuurt u het?
De heilige vertrekt binnen 15 tot 45 werkdagen, opgerold in een koker, opgespannen op een spieraam of ingelijst.
Past het in een slaapkamer of een hal?
Ja. Het smalle formaat vult een strook muur naast een deur of kast, en de bleke tinten van hemel en huid passen ook in een slaapkamer.
Waarom is de heilige zo kalm, hoewel hij gewond is?
Botticelli toont het moment na de marteling: de beulen vertrekken, en de heilige verdraagt de pijlen kalm, bijna afstandelijk.
- Onderwerp: de jonge heilige, vastgebonden aan een stam, met zes pijlen in zijn lichaam, boven een landschap met een stad en een rivier.
- Origineel: tempera op populierenhout, 1474, 195 x 75 cm, Gemäldegalerie, Berlijn.
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf op doek, in 5 staande formaten van 30 x 80 tot 67 x 181 cm of op maat.
- Goed om te weten: het paneel hing ooit aan een zuil van de Florentijnse kerk Santa Maria Maggiore, daarom is het zo hoog en smal.









































