Beschrijving
Bewening van de dode Christus schilderde Sandro Botticelli omstreeks 1490–1492 voor de Florentijnse kerk San Paolino: voor de donkere opening van een rotsgraf ligt het lichaam van Christus op de schoot van Maria, die het bewustzijn verliest, rondom hen rouwen Johannes en de drie Maria’s, en aan de zijkanten staan de heiligen Hiëronymus, Paulus en Petrus. Het origineel, tempera en olieverf op populierenhout van 140 x 207 cm, bevindt zich in de Alte Pinakothek in München. Onze schilder maakt het voor u met de hand in olieverf op canvas, in 7 liggende formaten van 60 x 39 tot 190 x 130 cm of op maat. Een foto van het voltooide schilderij ontvangt u nog voordat wij het verzenden.
| Titel: | Bewening van de dode Christus |
| Andere titels: | Compianto sul Cristo morto con i santi Girolamo, Paolo e Pietro (Italiaanse titel) · Lamentation over the Dead Christ (Engelse titel) |
| Schilder: | Sandro Botticelli (omstreeks 1445–1510) |
| Jaar van ontstaan: | omstreeks 1490–1492 |
| Afmetingen van het origineel: | 140 cm x 207 cm (hoogte x breedte) |
| Oorspronkelijke techniek: | Tempera en olieverf op populierenhout |
| Stijl: | Vroegrenaissance |
| Locatie: | Alte Pinakothek, München, Duitsland, inventarisnummer 1075 |
| Onze reproductie: | Met de hand geschilderd in olieverf op canvas, 7 formaten of op maat |
Bewening van de dode Christus – Sandro Botticelli
Wat toont Bewening van de dode Christus?
Het schilderij is breed en laag, bijna anderhalf keer zo breed als hoog. De achtergrond wordt afgesloten door een machtige rots met spleten en horizontale stenen platen, en daaronder gaapt de donkere ingang van het graf. Ervoor is de rand van een stenen sarcofaag te zien, en de grond op de voorgrond is bedekt met dicht groen gras.
In het midden zit Maria in een zwarte mantel met rode mouwen. Haar ogen zijn gesloten en haar hoofd zakt achterover, want zij bezwijmt van verdriet. De jonge Johannes de Evangelist, in blauw en oranje, omarmt haar van achteren en ondersteunt haar hoofd. Over haar knieën ligt het bleke, dode lichaam van Christus, in een boog gebogen, en een van zijn armen hangt bijna tot op de grond.
Bij de dode zijn drie vrouwen. Rechts knielt een vrouw in een rode mantel over een blauwe jurk, die met beide handen zijn hoofd vasthoudt en met haar wang zijn gezicht raakt. Linksonder buigt een vrouw in een violette jurk en een lichtgroene mantel tot op de grond en houdt door een doorschijnende sluier zijn voeten vast. De derde, in donkergroen gehuld, staat achter Maria en verbergt haar gezicht in haar handen.
Aan de linkerrand staat de heilige Hiëronymus als kluizenaar, tot aan het middel naakt, in een rode mantel en met een steen in de hand. Achter hem buigt de heilige Paulus zich voorover, in het groen, met een lang zwaard. Rechts, iets terzijde, staat de heilige Petrus in een blauw gewaad en een gele mantel, met de sleutels in de hand. Alle figuren zijn blootsvoets, en boven hun hoofden zweven dunne gouden, ovale stralenkransen.
Wat vertelt het tafereel en wat betekent het?
De bewening hoort bij de cyclus van taferelen uit het leven van Christus. Na de kruisiging werd het lichaam van Jezus van het kruis genomen, en zijn naasten rouwden om hem voordat ze hem in het graf legden. Botticelli schilderde dus het moment tussen de kruisafneming en de graflegging: het graf achter de groep staat al open.
De voorstelling van Maria die haar dode zoon op haar schoot houdt, kennen wij als piëta, wat in het Italiaans medelijden betekent. Het thema van de bewening is in de christelijke kunst al vanaf het begin aanwezig, en de Italiaanse schilders van de renaissance beeldden het vaak uit.
De drie heiligen aan de randen waren geen getuigen van de gebeurtenis. Hiëronymus, Paulus en Petrus staan om devotionele, niet om verhalende redenen op het schilderij: Paulus was de patroonheilige van de kerk San Paolino, en de steen in de hand van Hiëronymus herinnert eraan dat de kluizenaar zich er uit boetvaardigheid mee op de borst sloeg. Hun gezichten blijven kalm, en juist dat maakt het verdriet van de middelste groep nog sterker.
Waarom is dit schilderij van Botticelli zo belangrijk?
De droevige, ontredderde gezichtsuitdrukkingen waren nieuw in de kunst van Botticelli. Hij werkte aan het schilderij in de tijd dat Savonarola in Florence begon te preken.
Onder de geestelijke invloed van die preken nam Botticelli afstand van de allegorieën waarmee hij de gunst van het hof van de Medici had verworven, en legde hij zich toe op een persoonlijkere, verdiepte religieuze bezinning. Wie zijn mythologische taferelen kent, leert hier een andere schilder kennen.
Onderzoekers rekenen het werk gewoonlijk tot de late periode van de kunstenaar. De geforceerde gebaren, het sterk gebogen lichaam en de scherpe kleurcontrasten, rood naast zwart, groen en geel, onderscheiden het van de zachte harmonie van zijn vroege werken.
Een vergelijkbare onrust voelen wij ook in het schilderij De mystieke geboorte van omstreeks 1500, het enige dat Botticelli zelf dateerde. Een korte beschrijving van de Bewening vindt u in het artikel op de Engelstalige Wikipedia, dat in het Engels is geschreven.
Waar hangt het origineel en waar komt het vandaan?
Het origineel is te zien in de Alte Pinakothek in München, die deel uitmaakt van de Beierse Staatsschilderijencollecties, en draagt inventarisnummer 1075.
De onderzoeker J. Mesnil stelde vast dat het schilderij afkomstig is uit de Florentijnse kerk San Paolino. Na de opheffing van de kloosterorden kwam het waarschijnlijk in de groothertogelijke collecties en van daaruit in de Uffizi, en in de 19e eeuw ging het over in Beiers bezit. Botticelli, omstreeks 1445 geboren als Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi, bracht bijna zijn hele leven door in de Florentijnse wijk Ognissanti, waar hij ook begraven ligt.
Bewening van de dode Christus of een ander schilderij van Botticelli?
Voor iedereen die een ernstig, ingetogen religieus tafereel zoekt en niet alleen decoratie, is de Bewening een kunstschilderij met een kracht die na de eerste blik niet verbleekt. Het brede liggende formaat past mooi boven de bank, een lange ladekast of in de werkkamer, en menigeen hangt het ook in een rustig gebedshoekje.
Spreekt de Botticelli die vertelt met Maria in het middelpunt u aan, bekijk dan het schilderij De annunciatie van Cestello, waarop de Maagd zich bijna wankelend naar de engel Gabriël buigt. Een ronde compositie met Maria, Jezus en zes engelen biedt het schilderij Madonna met de granaatappel, en een druk tafereel waarin men van oudsher de Medici herkent, is De aanbidding der koningen.
Het hele aanbod, alle schilderijen van Sandro Botticelli op één plek, opent u met een klik op de pagina Sandro Botticelli.
Hoe schilderen wij Bewening van de dode Christus met de hand?
Botticelli schilderde het origineel in tempera en olieverf op een populierenhouten paneel van 140 x 207 cm. Onze handgeschilderde reproductie ontstaat in olieverf op canvas: de schilder brengt de verf laag voor laag aan, en daarom kunnen wij het doek opgerold, opgespannen op een spieraam of al ingelijst versturen.
Eerst brengt hij de compositie over op het doek: de rotswand, de donkere opening van het graf en de boog die het lichaam van Christus vormt. Daarna zet hij de grote kleurvlakken van de mantels op, van het zwart van Maria tot het geel van Petrus en het rood van Hiëronymus, en het groene gras op de voorgrond.
Het bleke lichaam van Christus en de gezichten van de rouwenden bouwt hij langzaam op, in dunne lagen. Als laatste voegt hij de doorschijnende sluiers bij het hoofd en de voeten toe, de krullen van haar en baard en de dunne gouden lijnen van de stralenkransen. Zo ontstaat een olieverfschilderij dat u van dichtbij streek voor streek kunt bekijken.
Welk formaat voor welke muur?
Kort antwoord: het tafereel is breed, dus hangt u het boven een meubel dat minstens even breed is als het schilderij – de kleinere formaten boven een bureau, de middelste boven een ladekast, de grootste boven de bank of op een lange lege wand.
Bewening van de dode Christus schilderen wij in 7 liggende formaten (breedte x hoogte): 60 x 39, 70 x 45, 90 x 60, 100 x 68, 130 x 90, 150 x 100 en 190 x 130 cm. Het origineel meet 207 x 140 cm (breedte x hoogte), dus is elk van onze formaten kleiner; het grootste, 190 x 130 cm, haalt ongeveer 92 % van de breedte van het origineel.
Het kleinste formaat, 60 x 39 cm, is geschikt voor de gang, een plank of een rustig gebedshoekje. Van 70 x 45 tot 100 x 68 cm past het mooi boven een ladekast, een bed of in de werkkamer. Als schilderij voor de woonkamer komt het het best tot zijn recht vanaf 130 x 90 cm, wanneer u de gezichten van de rouwenden en de doorschijnende sluiers ook vanaf de andere kant van de kamer onderscheidt.
Is een ander formaat mogelijk en welke lijst kiest u?
Zeker. Bij een andere verhouding van de zijden houden wij alle negen figuren heel en passen wij de rots boven hen, het gras op de voorgrond of de rand bij de heilige Petrus aan. Ook zo’n reproductie van het schilderij toont de hele bewening, zonder afgesneden figuren. Geef ons het formaat op maat door dat u nodig hebt, dan laten wij u de prijs en de doorlooptijd weten.
Wij versturen het doek opgerold in een stevige koker, opgespannen op een houten spieraam of ingelijst. Het opspannen, inlijsten en inpakken gebeurt in onze lijstenmakerij in Slovenië, die alle schilderijen op canvas vóór verzending zorgvuldig beschermt. Het lijstprofiel kiest u in onze 3D-app, die uitsluitend bedoeld is om een lijst te kiezen; het voorbeeld op uw muur is een aparte dienst van ons. Bij de donkere tinten en de gouden stralenkransen past een donkere houten of een vergulde lijst.
Wanneer komt uw schilderij Bewening van de dode Christus aan?
Het schilderen en drogen duurt 15 tot 45 werkdagen na de bevestiging van de bestelling. Als het schilderij voltooid is, sturen wij u er een foto van; wilt u iets laten aanpassen, dan doen wij dat vóór het inpakken.
De Bewening gaat naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU, en voor elke bestelling geldt ons retourbeleid.
De Bewening is een passend paascadeau voor een liefhebber van religieuze kunst uit de renaissance. Weet u niet welk formaat bij de muur van de ontvanger past, geef dan een cadeaubon, zodat de ontvanger zelf het schilderij kiest.
Veelgestelde vragen
Waar is het origineel te zien?
In de Alte Pinakothek in München, onder inventarisnummer 1075.
Wie zijn de heiligen aan de zijkanten?
Links staan de heilige Hiëronymus met de steen en de heilige Paulus met het zwaard, rechts de heilige Petrus met de sleutels.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Het is een handgeschilderde kopie, waarbij onze schilder elk gezicht, elke sluier en elke plooi van een mantel met het penseel schildert.
Hoe groot is het origineel?
140 x 207 cm (hoogte x breedte); ook ons grootste formaat, 190 x 130 cm, is kleiner.
Schildert u de Bewening ook in een formaat dat niet in de lijst staat?
Ja. Laat u ons weten hoe breed en hoe hoog u het schilderij wilt, dan antwoorden wij met de prijs en de doorlooptijd.
Hoe lang wacht ik op de Bewening en hoe wordt die geleverd?
Van 15 tot 45 werkdagen tot de verzending; wij versturen het opgerold, opgespannen of ingelijst.
Past het in de slaapkamer of de woonkamer?
Door het ernstige onderwerp past het beter in de woonkamer, de werkkamer of een rustig gebedshoekje dan in de slaapkamer.
Wat betekent het schilderij?
Het toont de rouw van de naasten van Christus bij zijn lichaam na de kruisafneming, voordat zij hem in het graf legden.
- Onderwerp: de dode Christus op de schoot van de bezwijmde Maria, Johannes en drie rouwende vrouwen voor een rotsgraf, aan de zijkanten de heiligen Hiëronymus, Paulus en Petrus.
- Origineel: tempera en olieverf op populierenhout, omstreeks 1490–1492, 140 x 207 cm, Alte Pinakothek, München.
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf op canvas, in 7 liggende formaten van 60 x 39 tot 190 x 130 cm of op maat.
- Goed om te weten: het schilderij ontstond voor de Florentijnse kerk San Paolino, waarvan de heilige Paulus met het zwaard de patroonheilige is.









































