Sandro Botticelli – biografie van de schilder van Primavera en De geboorte van Venus

Sandro Botticelli (circa 1445–1510), geboren als Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi, was een Florentijnse schilder uit de vroege renaissance en de maker van twee van de bekendste schilderijen uit de Italiaanse kunst, De geboorte van Venus en Primavera, die zich nu allebei in de Uffizi in Florence bevinden. Hij werkte voor de familie Medici en haar kring, schilderde grote mythologische taferelen, altaarstukken, ronde madonna’s en portretten, en in Rome schilderde hij drie grote fresco’s in de Sixtijnse Kapel. Na zijn dood was hij ruim drie eeuwen zo goed als vergeten, tot de prerafaëlieten hem aan het eind van de 19e eeuw herontdekten. Zijn werken maken deel uit van onze collectie handgeschilderde reproducties van schilderijen van Sandro Botticelli op doek.

Elk schilderij van Botticelli uit ons aanbod schilderen wij met de hand in olieverf op doek, op bestelling en in het formaat dat u zelf kiest; vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij.

Schilderijen van Sandro Botticelli in ons aanbod

Leven: de zoon van een leerlooier uit de wijk Ognissanti, die voor de Medici schilderde

Botticelli werd geboren in Florence, in een huis aan de straat die nog altijd Borgo Ognissanti heet. Hij was een van de kinderen van de leerlooier Mariano Filipepi; zijn precieze geboortedatum is niet bekend, maar uit de belastingaangiften van zijn vader blijkt dat hij tussen 1444 en 1446 werd geboren. De bijnaam Botticelli, “vaatje”, nam hij over van zijn oudere broer Giovanni, die vanwege zijn ronde gestalte Botticello werd genoemd. Volgens Vasari ging hij eerst in de leer als goudsmid en kwam hij rond 1461 in de werkplaats van Fra Filippo Lippi, een van de toonaangevende schilders van Florence en een lieveling van de Medici; van hem leerde hij mooie, weemoedige figuren te schilderen met heldere contouren en zachte overgangen tussen licht en schaduw. In 1469 had hij al een eigen werkplaats, en in 1472 nam hij Filippino Lippi, de zoon van zijn leermeester, aan als zijn eerste assistent. In 1474 werkte hij enkele maanden in Pisa, en rond 1475 schilderde hij voor de kerk Santa Maria Novella De aanbidding der koningen, een werk dat Vasari in het bijzonder prees en dat zijn faam door de hele stad verspreidde. In 1481 riep paus Sixtus IV hem samen met andere vooraanstaande Florentijnse en Umbrische schilders naar Rome om de wanden van de nieuwe Sixtijnse Kapel met fresco’s te versieren; Botticelli schilderde daar drie van de veertien grote taferelen uit het leven van Christus en Mozes. In 1482 keerde hij terug naar Florence, en daarna verliet hij de stad nooit meer voor lange tijd. De jaren tachtig waren zijn meest succesvolle decennium: toen voltooide hij voor de Medici en hun bondgenoten de grote mythologische schilderijen en veel van zijn beroemdste madonna’s. In de jaren negentig werd hij volgens Vasari een volgeling van de predikant Girolamo Savonarola; hoeveel invloed dat op hem had, blijft onzeker, maar zijn stijl werd persoonlijker en strenger. Het enige schilderij dat hij van een jaartal voorzag, is De mystieke geboorte uit 1500. In 1504 zat hij in de commissie die besliste waar de David van Michelangelo moest komen te staan. Hij is nooit getrouwd en bracht zijn hele leven in dezelfde buurt door. Hij stierf in mei 1510 en ligt begraven bij de kerk Ognissanti, waar hij ook was gedoopt.

Stijl: de zuivere lijn, mythologie en ronde madonna’s

De stijl van Botticelli herkent u aan de zuivere, vloeiende lijn. Zijn figuren tekent hij met zachte, ononderbroken contouren, licht en schaduw gebruikt hij ingetogen en zijn kleuren zijn licht, bijna pastel; John Ruskin zag in zijn schilderijen het ritme van de lijn, Vasari de bevalligheid. De originelen zijn grotendeels in tempera op houten panelen geschilderd, en op muren werkte hij in fresco. Mythologische taferelen zo groot als Primavera en De geboorte van Venus had de westerse kunst sinds de oudheid vrijwel niet gekend; ze illustreren niet één enkele tekst, maar putten uit meerdere dichters en uit de neoplatoonse filosofie van de humanisten rond Lorenzo de’ Medici. Hij was een van de eerste schilders die het tondo gebruikten, een rond schilderij met een doorsnede van ongeveer 115 tot 145 cm, en juist de ronde madonna’s, die hij vaker dan de rechthoekige eigenhandig schilderde, werden zijn handelsmerk. In portretten toont hij vrouwen doorgaans en profil en mannen in driekwartaanzicht, en als achtergrond kiest hij graag een open raam. In zijn laatste jaren worden zijn figuren kleiner, de gebaren nadrukkelijker en de kleuren minder natuurlijk, en daarom noemen velen zijn late stijl gotisch of archaïsch. Na zijn dood raakte zijn faam langer en grondiger in de vergetelheid dan die van welke andere grote Europese kunstenaar ook. De prerafaëlieten herontdekten hem, de schrijver Walter Pater wijdde een beroemd essay aan hem, de eerste monografie over hem verscheen in 1893, en tussen 1900 en 1920 verschenen er meer boeken over hem dan over welke andere schilder ook.

De bekendste werken

Zijn beroemdste werk, De geboorte van Venus, hangt in de Uffizi naast Primavera, en met Primavera (circa 1480) begint ook ons aanbod: een groot schilderij in tempera op hout van 203 x 314 cm. In een donker sinaasappelbos, op een bloeiende weide, staan negen figuren: links verjaagt Mercurius met zijn staf de wolken, de drie gratiën dansen in doorschijnende sluiers, in het midden staat Venus en boven haar richt een geblinddoekte Cupido zijn pijl; rechts grijpt de blauwgroene Zephyrus de nimf Chloris, die verandert in Flora, de godin van de bloemen, in een jurk bezaaid met bloemen. Op de weide zijn ongeveer 500 plantensoorten en bijna 190 verschillende bloemen herkend. Een inventaris uit 1499 vermeldt het schilderij in het stadspaleis van Lorenzo di Pierfrancesco de’ Medici, een neef van Lorenzo il Magnifico; over de betekenis ervan zijn de kenners het nog altijd niet eens. Venus en Mars (circa 1485), in tempera en olieverf op populierenhout, meet 69,2 x 173,4 cm, en het lange, lage formaat wijst erop dat het werk in een wandbetimmering of in een meubelstuk was ingebouwd. Venus kijkt waakzaam naar de slapende Mars, kleine saters spelen met zijn wapens en een van hen blaast met een schelp in zijn oor; de wespen rond zijn hoofd zijn misschien een toespeling op de familie Vespucci, wier naam “kleine wespen” betekent. In 1874 kocht de National Gallery in Londen het schilderij. De aanbidding der koningen (circa 1475, 111 x 134 cm) werd besteld door Gaspare del Lama voor zijn altaar in de kerk Santa Maria Novella. Tussen de koningen en hun gevolg zijn leden van de familie Medici afgebeeld: Cosimo de Oude knielt voor het Kind, en naast hem herkent men volgens de overlevering zijn zonen en zijn kleinzonen Lorenzo en Giuliano; de man in de geelbruine mantel aan de rechterrand, die ons vanuit het schilderij recht aankijkt, is volgens de meeste kenners Botticelli zelf. Het schilderij hangt in de Uffizi. Venus en de drie gratiën geven geschenken aan een jonge vrouw (circa 1483–1485) is een fresco uit de Villa Lemmi bij Florence, die aan Giovanni Tornabuoni toebehoorde; het ontstond waarschijnlijk voor het huwelijk van zijn zoon Lorenzo met Giovanna degli Albizzi in 1486, en de jonge vrouw met het witte kleed wordt vaak als de bruid opgevat. Het fresco werd in 1873 onder een laag witkalk ontdekt, van de muur gehaald en op doek overgebracht, en bevindt zich nu in het Louvre in Parijs. De laster van Apelles (circa 1494–1495) is een kleiner schilderij op hout van 62 x 91 cm, waarin Botticelli naar de beschrijving van Lucianus, die Alberti de schilders aanbeval, een verloren schilderij van de oud-Griekse schilder Apelles opnieuw schiep: een koning met ezelsoren luistert naar Onwetendheid en Achterdocht, Laster sleept met een fakkel in de hand haar slachtoffer aan de haren mee, en links staan Berouw, een oude vrouw in het zwart, en de naakte Waarheid, die naar de hemel wijst. Misschien schilderde hij het voor zichzelf; het bevindt zich in de Uffizi. Madonna van het Magnificat (circa 1481–1483) is een rond schilderij met een doorsnede van 118 cm: Maria, met het Kind op schoot, schrijft de lofzang Magnificat uit het evangelie van Lucas, het Kind leidt haar hand en twee engelen houden een kroon boven haar hoofd. Ook dit werk hangt in de Uffizi. Portret van een jonge vrouw (circa 1475) uit de Galleria Palatina in het Palazzo Pitti toont een onbekend meisje in strikt profiel bij een raam; critici uit de 19e eeuw noemden haar Simonetta, naar Simonetta Vespucci, maar haar trekken verschillen sterk van die op de vermoedelijke portretten van Simonetta. Hoe Botticelli zich verhoudt tot de andere grote meesters, leest u in ons overzicht van de vijf beroemdste schilderijen ter wereld.

Veelgestelde vragen over Sandro Botticelli

Wie was Sandro Botticelli?

Een Florentijnse schilder uit de vroege renaissance (circa 1445–1510), leerling van Fra Filippo Lippi en schilder uit de kring van de familie Medici, wiens Primavera en De geboorte van Venus tot de bekendste schilderijen ter wereld behoren.

Wat schilderde Sandro Botticelli?

Mythologische taferelen met Venus en de gratiën, altaarstukken en fresco’s in kerken, waaronder drie grote taferelen in de Sixtijnse Kapel, talrijke madonna’s met Kind, vele in de ronde vorm van het tondo, portretten en, in zijn late jaren, kleinere taferelen uit de oude geschiedenis en tekeningen bij De goddelijke komedie van Dante.

Waar kan ik de originele schilderijen van Botticelli zien?

Van de werken in ons aanbod bevinden Primavera, De aanbidding der koningen, De laster van Apelles en Madonna van het Magnificat zich in de Uffizi in Florence, Portret van een jonge vrouw in de Galleria Palatina in het Palazzo Pitti, eveneens in Florence, Venus en Mars in de National Gallery in Londen en het fresco Venus en de drie gratiën geven geschenken aan een jonge vrouw in het Louvre in Parijs.

Kan ik een handgeschilderde reproductie van een schilderij van Botticelli kopen?

Ja, in onze webwinkel vindt u handgeschilderde reproducties van schilderijen van Sandro Botticelli op doek, in het formaat van uw keuze. De originelen zijn geen olieverfschilderijen op doek: de meeste zijn in tempera op houten panelen geschilderd, Venus en Mars in tempera en olieverf op populierenhout, en Venus en de drie gratiën is een fresco dat van de muur van een villa is gehaald. Wij schilderen elke kopie met de hand in olieverf op doek, zodat u het schilderij opgerold, opgespannen op een houten spieraam of ingelijst kunt ontvangen. Primavera is 314 cm breed, dus zijn al onze formaten kleiner dan het origineel, terwijl onze grootste Venus en Mars iets groter is dan het origineel. Madonna van het Magnificat is rond; het ronde tafereel schilderen wij op een vierkant doek. Vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *