Beschrijving
Het huis van de gehangene in Auvers-sur-Oise – een doek van de eerste impressionistententoonstelling
Een veldweg buigt op de voorgrond naar rechts af, tussen boerenhuizen met dikke rieten daken. Links staan twee kale bomen die over de hele hoogte van het doek oprijzen; rechts zakt een steil dak bijna tot op de grond. Tussen de twee huizen opent zich een uitzicht op een groen dal met lage heuvels en verspreide daken van het dorp. Linksonder staat in rood de signatuur P. Cezanne. Ons handgeschilderde schilderij op canvas volgt dit vroege werk van Paul Cézanne, Het huis van de gehangene in Auvers-sur-Oise (Frans: La Maison du pendu, Auvers-sur-Oise), van omstreeks 1873, dat in het origineel 55 x 66 centimeter meet en zich in het Musée d’Orsay in Parijs bevindt onder nummer RF 1970.
April 1874, boulevard des Capucines 35
Dit doek hing op de tentoonstelling die op 15 april 1874 werd geopend in het atelier van de fotograaf Nadar aan de boulevard des Capucines 35 in Parijs en tot 15 mei duurde. Officieel heette ze Première exposition de la Société anonyme des artistes peintres, sculpteurs, graveurs – de eerste tentoonstelling van de naamloze vennootschap van schilders, beeldhouwers en graveurs – maar nu kennen we haar als de eerste impressionistententoonstelling. De catalogus vermeldde dit schilderij als nummer 42, onder de titel La Maison du pendu à Auvers-sur-Oise, en de schilder had het zelf in bruikleen gegeven. Wat er destijds over werd geschreven, staat niet in de beschrijving die wij hebben ingezien; wel staat erin dat het er hing.
Van graaf tot graaf
De eerste bekende eigenaar was graaf Armand Doria van het kasteel van Orrouy. Na hem kwam het doek bij Victor Chocquet in Parijs, en na diens dood bij zijn weduwe Marie Buisson, die het vanaf 1891 bezat. In juli 1899 werd de collectie-Chocquet geveild bij Galerie G. Petit in Parijs, en dit doek ging buiten de catalogus om. Het werd gekocht door graaf Isaac de Camondo, die het in 1908 aan het Louvre vermaakte.
In 1911 naar het Louvre, te zien vanaf 1914
De legaten van Camondo kwamen in 1911 in het Louvre, maar de beschrijving zegt nog iets preciezers: het werk was vanaf 1914 tentoongesteld. Tussen de aanvaarding van de nalatenschap en het moment waarop het schilderij aan de wand kwam, verliepen dus drie jaar. In 1986 ging het doek met andere werken uit de negentiende eeuw naar het pas geopende Musée d’Orsay, waar het nummer RF 1970 draagt en waar het zich nu bevindt.
Geschilderd met het paletmes
De catalogue raisonné vermeldt bij de technische trefwoorden voor dit doek paletmes en gesigneerd werk. Beide zijn te zien. De verf is hier en daar in dikke, vlakke lagen aangebracht die geen penseel had kunnen maken: de muur van het huis links is opgebouwd uit zulke vlakken, net als de weg op de voorgrond. Juist daardoor is het oppervlak van het schilderij korrelig en dicht, en lijken de huizen van dezelfde stof gemaakt als de grond eronder. De signatuur linksonder is in rood geschilderd – de catalogus vermeldt haar letterlijk.
Auvers-sur-Oise
Als plaats noemt de catalogus voor dit werk Auvers-sur-Oise, een dorp ten noordwesten van Parijs aan de rivier de Oise. De naam die aan het schilderij is blijven hangen, verwijst naar een huis dat in het dorp zo zou zijn genoemd; over de oorsprong van de naam zegt de catalogus niets, en dus doen wij dat ook niet. Wat op het doek staat, is een bocht in het dorp: twee huizen, een dak, een weg en een uitzicht over het dal – een motief dat de schilder op een paar passen van huis vond.
Een veiling die buiten de catalogus om ging
Opmerkelijk is de vermelding over de veiling van de collectie-Chocquet van 1 tot 4 juli 1899: het doek werd hors catalogue verkocht, dus buiten de catalogus, als toevoeging aan de genummerde werken. Voor een schilderij dat vijfentwintig jaar eerder op de eerste impressionistententoonstelling had gehangen en later in het Louvre belandde, is dat een ongewoon gegeven – en het staat zo in de herkomstgegevens, zonder toelichting.
Dankzij het warme, aardse kleurenpalet en het rustige motief komt dit doek goed tot zijn recht in een ruimte met hout en natuurlijke kleuren. Er zijn vijftien formaten, van 50 x 42 tot 180 x 151 centimeter, tussenliggende maten in overleg, en hoe het er ingelijst uitziet, laat onze 3D-app vooraf zien – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Uit dezelfde vroege jaren stammen ook De moord, Portret van de schilder Achille Emperaire en De kachel in het atelier.
- Onderwerp: Het huis van de gehangene in Auvers-sur-Oise, Paul Cézanne, omstreeks 1873, Musée d’Orsay, Parijs
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, desgewenst ook een formaat op maat
- Goed om te weten: het doek hing in april 1874 op de eerste impressionistententoonstelling bij Nadar als nummer 42, in bruikleen van de schilder zelf









































