Beschrijving
De aardappeleters is een schilderij dat Vincent van Gogh in april en mei 1885 in het dorp Nuenen maakte: vijf boeren aan de avondmaaltijd rond een schaal aardappelen, in een donkere hut die door één enkele olielamp wordt verlicht. Hij bedoelde het als zijn eerste grote figuurstuk. Het origineel meet 114 x 82 cm en hangt in het Van Gogh Museum in Amsterdam. Wij schilderen het met de hand in olieverf op doek, in 15 formaten van 70 x 50 tot 250 x 180 cm of op maat, en vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | De aardappeleters |
| Andere titels: | The Potato Eaters · Les Mangeurs de pommes de terre |
| Schilder: | Vincent van Gogh (1853–1890) |
| Jaar van ontstaan: | april–mei 1885, Nuenen |
| Afmetingen van het origineel: | 114 cm x 82 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek |
| Stijl: | Realisme, Nederlandse periode |
| Locatie: | Van Gogh Museum, Amsterdam (inventarisnummer s0005V1962) |
| Onze reproductie: | Handgeschilderd in olieverf op doek, 15 formaten of op maat |
De aardappeleters – Vincent van Gogh
Wat is er te zien op De aardappeleters?
Vijf mensen zitten ’s avonds rond een kleine tafel in een benauwde boerenhut. Aan de balken boven hen hangt een olielamp, het enige licht in de kamer. Het schijnsel valt op de gezichten, op de handen en op de schaal dampende aardappelen midden op tafel. Links prikt een jonge man met zijn vork in de schaal, rechts schenkt een oudere vrouw uit een ketel een warme drank in de kopjes. In het midden zit, met de rug naar ons toe, een meisje dat als een donker silhouet tegen het licht afsteekt.
De gezichten zijn grof, de handen benig en knokig – de handen van mensen die het land bewerken. Van Gogh schilderde het hele tafereel in aardetinten, bruin, donkergroen en grijs, in de kleur van, zoals hij schreef, een flink stoffige aardappel, ongeschild natuurlijk. De rest van de kamer verdwijnt in de schaduw, zodat alles wat ertoe doet in de warme lichtkring bijeenkomt.
Hoe ontstond De aardappeleters in Nuenen?
In 1885 woonde Van Gogh bij zijn ouders in Nuenen in Noord-Brabant, tussen de boeren, arbeiders en wevers die hij keer op keer tekende en schilderde. Hij wilde bewijzen dat hij een goed figuurschilder aan het worden was en koos daarom bewust een moeilijke opgave: meerdere mensen in een donker interieur, verlicht door één enkele lamp. Aan het definitieve doek werkte hij van ongeveer 13 april tot begin mei 1885.
Daarvoor schilderde hij een kleinere olieverfschets van het tafereel en maakte hij een litho van de compositie, die hij in één dag uit het hoofd tekende. Zijn broer Theo, die hem onderhield, was niet enthousiast over de eerste schetsen. Van Gogh zette toch door en stuurde het voltooide schilderij begin mei naar Theo in Parijs.
Waarom is De aardappeleters zo donker en wat wilde Van Gogh ermee zeggen?
De donkere tonen zijn met opzet gekozen. Van Gogh wilde de harde werkelijkheid van het boerenleven laten zien, niet de zoetelijk mooie boeren die hij andere schilders kwalijk nam. Hij schreef dat deze mensen het land hadden bewerkt met dezelfde handen die ze nu in de schaal steken, en dat ze hun eten dus eerlijk hadden verdiend. Een boerenschilderij, voegde hij eraan toe, mag naar spek, rook en aardappeldamp ruiken.
Zijn voorbeeld was de Haagse School, de Nederlandse schilders van het alledaagse plattelandsleven. Het schilderij Boerengezin aan tafel van Jozef Israëls heeft een vergelijkbare opbouw, met in het midden een figuur die we op de rug zien. De boodschap woog voor Van Gogh zwaarder dan een correcte anatomie, en daarom kloppen de verhoudingen van sommige hoofden en ledematen niet.
Waar hangt het origineel en wat is ermee gebeurd?
Het origineel hangt in het Van Gogh Museum in Amsterdam en is eigendom van de Vincent van Gogh Stichting. Na Theo erfde zijn weduwe Jo van Gogh-Bonger het schilderij, daarna hun zoon Vincent Willem, die het op 10 juli 1962 aan de stichting overdroeg. Tot 1973 was het in bruikleen bij het Stedelijk Museum, waarna het naar het nieuwe museum ging, dat toen Rijksmuseum Vincent van Gogh heette.
Op 14 april 1991 namen dieven het samen met negentien andere schilderijen mee uit het museum, maar hun vluchtauto kreeg een lekke band. De schilderijen werden ongeveer 35 minuten later teruggevonden. In 2021–22 wijdde het museum er een tentoonstelling aan met de vraag of het een misser of een meesterwerk is.
De aardappeleters of De zaaier – welke kiest u?
Beide schilderijen gaan over het werk van de boeren, maar ze ogen heel verschillend. De aardappeleters is een interieur: een gezin ’s avonds aan tafel, in donkere aardetinten en het licht van een olielamp. De zaaier (versie Amsterdam) brengt hetzelfde thema van het werk op het land naar buiten; Van Gogh ontleende het aan Jean-François Millet, de boerenschilder die hij zijn leven lang bewonderde, en schilderde het in de felle kleuren van zijn latere jaren. Kies De aardappeleters voor een rustig, ernstig werk in warme bruine tonen, en De zaaier voor beweging en licht.
Uit hetzelfde jaar in Nuenen, uit de herfst van 1885, stamt Herfstlandschap. Hoeveel lichter zijn kleuren werden na zijn vertrek uit Nederland, laten De slaapkamer uit 1888 en De sterrennacht uit 1889 zien.
Hoe wordt onze versie van De aardappeleters met de hand geschilderd?
De schilder zet eerst de tafel, de lamp en de vijf figuren op, bouwt daarna de donkere ruimte en de schaduwen op en voegt pas aan het eind het licht van de olielamp op de gezichten, de handen en de aardappelen toe. Onze handgeschilderde reproductie ontstaat in olieverf op doek in de impastotechniek: de verf wordt dik aangebracht, zodat de penseelstreken net als op het origineel boven het doek uitsteken, en de bruine en groene tonen behouden de diepte van Van Goghs aardetinten.
Op de eerste foto ziet u het voltooide schilderij De aardappeleters in een donkere lijst met een gouden binnenrand, van opzij gefotografeerd op de ezel in onze werkplaats, precies zoals u het ontvangt. De tweede foto toont het doek in wording op de ezel van de schilder: ernaast staat een tablet met het voorbeeld en vooraan ligt een palet met olieverf, zodat u ziet hoe het schilderij laag voor laag ontstaat.
Elk schilderij is een handgeschilderde kopie die speciaal voor uw bestelling wordt gemaakt, zodat er geen twee precies gelijk zijn. Een gedrukte reproductie laat alleen een vlak oppervlak zien; de penseelstreken op ons schilderij zijn echt.
Welk formaat van De aardappeleters voor welke muur?
Kort antwoord: boven een bank of een lage kast 140 x 100 of 153 x 110 cm, boven een ladekast of in een kleinere kamer 90 x 65 of 101 x 74 cm, en voor een grote lege muur 200 x 150 of 250 x 180 cm. Het formaat is breed en liggend en past dus mooi boven lange meubels; als tafereel van een maaltijd hoort het ook in de eetkamer of de keuken.
Er zijn 15 formaten, van 70 x 50 tot 250 x 180 cm. Het origineel is 114 cm breed en 82 cm hoog, dus is ons formaat 114 x 82 cm vrijwel gelijk aan het schilderij in Amsterdam. Een kleiner olieverfschilderij past in de hal of de werkkamer. Een schilderij voor de woonkamer beslaat het best ongeveer twee derde van de breedte van het meubel eronder: boven een bank van ongeveer 210 cm breed is dat 140 x 100 cm. Omdat het tafereel donker is, verdient het een goed verlichte muur of een lamp die erop gericht is, zodat de gezichten en het licht van de olielamp door de hele kamer zichtbaar zijn.
Hang het midden van het doek op ongeveer 150 cm van de vloer, en laat boven een bank of kast 20 tot 30 cm ruimte.
Wat als ik een formaat op maat of een lijst nodig heb?
Past geen van de 15 formaten bij uw muur, dan schilderen we het op maat. We raden aan de verhouding dicht bij die van het origineel te houden, anders worden de vijf mensen aan tafel samengedrukt of uitgerekt. Stuur ons de gewenste breedte en hoogte en wij laten u de prijs en de doorlooptijd weten. Al onze schilderijen op canvas worden opgespannen op een houten spieraam en zijn klaar om op te hangen.
Gebruik voor de lijst onze 3D-app: die toont elk lijstprofiel uit ons aanbod op dit motief – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur. Bij de warme bruine tonen past een donkere lijst met een gouden binnenrand goed, zoals u op de eerste foto ziet.
Hoe verloopt de levering en welke garantie krijg ik?
Elk schilderij wordt op bestelling geschilderd door onze schilders, dus reken op 15 tot 45 dagen, afhankelijk van het gekozen formaat. We versturen het opgespannen en goed beschermd voor transport, ingelijst als u een lijst hebt gekozen, naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring; klopt er iets niet, dan passen we het aan zolang het doek nog in onze werkplaats is. Voor elke bestelling geldt ons retourbeleid.
Andere schilderijen van Van Gogh vindt u op de pagina Vincent van Gogh, en meer over de schilder leest u in ons artikel over Vincent van Gogh. Zoekt u een geschenk, dan is er een cadeaubon: de ontvanger kiest zelf het formaat en het motief.
Veelgestelde vragen
Waar is De aardappeleters van Vincent van Gogh tegenwoordig?
In het Van Gogh Museum in Amsterdam. Het schilderij is eigendom van de Vincent van Gogh Stichting en hangt in het museum sinds de opening in 1973. Een kleinere olieverfschets van hetzelfde tafereel bevindt zich in het Kröller-Müller Museum in Otterlo, dat u op dezelfde reis door Nederland kunt bezoeken.
Wanneer en waar schilderde Van Gogh De aardappeleters?
In het voorjaar van 1885, van ongeveer 13 april tot begin mei, in Nuenen, een dorp in Noord-Brabant waar hij bij zijn ouders woonde. Het definitieve doek schilderde hij naar een olieverfschets en een litho van hetzelfde tafereel, en begin mei stuurde hij het naar zijn broer Theo in Parijs.
Wie zijn de mensen op De aardappeleters?
Het zijn boeren uit Nuenen, een gezin van vijf aan een maaltijd van aardappelen. Van Gogh schilderde hen niet om hen te vleien. Hij wilde laten zien dat ze het land hadden bewerkt met dezelfde handen die ze in de schaal steken, en dat ze hun eten eerlijk hadden verdiend. Daarom zijn de handen zo groot en benig.
Waarom is het schilderij zo donker?
Omdat Van Gogh het zo wilde. Hij koos aardetinten, in zijn woorden de kleur van een stoffige, ongeschilde aardappel, die pasten bij het harde leven van de mensen die hij schilderde, en hij verlichtte het tafereel met één enkele lamp. De donkere tonen leverden toen kritiek op; zijn palet werd pas lichter na zijn verhuizing naar Parijs in 1886.
Waarom geldt De aardappeleters als zijn eerste meesterwerk?
Het is het eerste schilderij dat Van Gogh als groot werk opzette, als bewijs dat hij meerdere figuren in één compositie beheerste. Twee jaar later schreef hij zijn zus Willemien nog dat het het beste was wat hij had gemaakt. Tegenwoordig is het een van zijn bekendste werken en het bekendste schilderij uit zijn Nederlandse jaren.
Hoeveel versies van De aardappeleters bestaan er?
Drie hoofdversies. Het definitieve schilderij hangt in het Van Gogh Museum in Amsterdam, een kleinere, eerdere olieverfschets in het Kröller-Müller Museum in Otterlo, en vóór het schilderij maakte hij nog een litho, in één dag uit het hoofd getekend, waarvan exemplaren onder meer in het MoMA in New York worden bewaard. Meer over de geschiedenis van het schilderij leest u op de Engelstalige Wikipedia.
Wat zeiden de critici over De aardappeleters?
Weinig vriendelijks. Zijn vriend, de schilder Anthon van Rappard, kraakte het af, en Van Gogh antwoordde hem in juli 1885 dat hij niet het recht had zijn werk te veroordelen. Anderen namen hem de donkere kleuren en de fouten in de figuren kwalijk. Van Gogh hield vol en schreef dat hij altijd doet wat hij nog niet kan, om het te leren.
Is De aardappeleters ooit gestolen?
Ja, voor korte tijd. Op 14 april 1991 namen dieven het samen met negentien andere schilderijen mee uit het Van Gogh Museum. Hun vluchtauto kreeg een lekke band en de schilderijen werden ongeveer 35 minuten later teruggevonden. Ook de eerdere olieverfschets werd gestolen, in december 1988 uit het Kröller-Müller Museum, en in juli 1989 teruggegeven.
Is dit schilderij van De aardappeleters een gedrukte reproductie?
Nee. Het is een handgeschilderde reproductie: elk exemplaar wordt door een schilder met de hand geschilderd, in olieverf op doek en met een dikke verflaag, zoals Van Gogh die gebruikte. Op de tweede foto ziet u het doek nog op de ezel van de schilder, met het palet met olieverf ervoor.
Heeft dit schilderij net als het origineel penseelstreken in reliëf?
Ja. We schilderen het in de impastotechniek: de verf wordt dik aangebracht, zodat de penseelstreken net als op het origineel van Van Gogh boven het doek uitsteken, en waar het licht van de olielamp valt, vangt de dikkere verf het licht van uw kamer. Het reliëf is het mooist te zien wanneer het licht van opzij op het schilderij valt.
- Onderwerp: vijf boeren aan een maaltijd van aardappelen onder een hangende olielamp, in donkere aardetinten.
- Origineel: april–mei 1885, Nuenen, 114 x 82 cm, Van Gogh Museum, Amsterdam.
- Onze versie: handgeschilderd in olieverf op doek in 15 formaten, van 70 x 50 tot 250 x 180 cm, of op maat.











































