Beschrijving









De sterrennacht is een schilderij dat Vincent van Gogh in juni 1889 maakte in de psychiatrische inrichting Saint-Paul-de-Mausole bij Saint-Rémy in de Provence: boven een stil dorp wervelt een hemel met sterren en maan, en op de voorgrond rijst als een vlam een donkere cipres op. Het origineel meet 73,7 x 92,1 cm en hangt sinds 1941 in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York. Wij schilderen het met de hand in olieverf op doek, in 15 formaten van 50 x 40 tot 190 x 151 cm of op maat, en vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | De sterrennacht |
| Andere titels: | The Starry Night · La Nuit étoilée |
| Schilder: | Vincent van Gogh (1853–1890) |
| Jaar van ontstaan: | juni 1889, Saint-Rémy-de-Provence |
| Afmetingen van het origineel: | 73,7 cm x 92,1 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek |
| Stijl: | Postimpressionisme |
| Locatie: | The Museum of Modern Art (MoMA), New York (inventarisnummer 472.1941) |
| Onze reproductie: | Handgeschilderd in olieverf op doek, 15 formaten of op maat |
De sterrennacht – Vincent van Gogh
Wat is er te zien op De sterrennacht?
De blik gaat over een donkere voorgrond naar lage heuvels en een dorp onder de nachthemel. Links rijst vanaf de onderrand bijna tot de bovenkant van het schilderij een hoge cipres op, donkergroen en bruin, met vlammend gekrulde contouren. Rechts daarvan ligt het dorp: huizen met verlichte ramen en daartussen een kerk met een spitse toren die boven de daken uitsteekt. Achter het dorp golven de blauwe heuvels van de Alpilles.
Het grootste deel van het schilderij wordt ingenomen door de hemel. Er trekt een grote werveling doorheen, met linten van licht die eromheen kronkelen; de hemel is bezaaid met sterren in gele en witte ringen, en rechtsboven schijnt een maansikkel in een grote gele gloed. Alles is geschilderd met korte, gebogen streken die dezelfde richting volgen als de vormen, waardoor de hemel lijkt te bewegen. De kleuren blijven beperkt tot blauw, geel, wit en donkergroen, en juist dat eenvoudige palet geeft het schilderij zijn enorme kracht.
Hoe ontstond De sterrennacht in Saint-Rémy?
Op 8 mei 1889 liet Van Gogh zich vrijwillig opnemen in Saint-Paul-de-Mausole, een voormalig klooster bij Saint-Rémy. Omdat de inrichting maar half bezet was, kreeg hij een slaapkamer op de eerste verdieping en daarnaast een kamer op de begane grond die hij als atelier gebruikte. Het raam van zijn slaapkamer lag op het oosten en keek uit op een ommuurd korenveld en de heuvels daarachter, en dat uitzicht heeft hij meer dan twintig keer geschilderd, op verschillende uren van de dag en bij verschillend weer.
De sterrennacht is het enige nachtstuk in die reeks. Begin juni schreef hij aan zijn broer Theo dat hij ’s ochtends vóór zonsopgang lang vanuit zijn raam naar het landschap had gekeken, toen alleen de morgenster nog aan de hemel stond. Het schilderij maakte hij overdag in zijn atelier, want in de slaapkamer mocht hij niet schilderen, daar schetste hij alleen. Rond 18 juni liet hij Theo weten dat hij een nieuwe studie van een sterrenhemel had. Het dorp was vanuit het raam niet te zien: hij voegde het toe naar een tekening die hij op de helling boven Saint-Rémy had gemaakt.
Wat betekenen de cipres, de sterren en de wervelingen?
Van Gogh schreef zelf heel weinig over het schilderij, dus blijft de betekenis open. In Zuid-Frankrijk is de cipres de boom van begraafplaatsen en rouw, en daarom zien velen hem als een brug tussen aarde en hemel, tussen dood en leven. Uit zijn brieven blijkt echter dat hij cipressen vooral bewonderde om hun vorm en kleur; op dit schilderij heeft hij de boom bewust vergroot en helemaal op de voorgrond gezet.
De helderste ster rechts van de cipres is Venus, de morgenster, die dat voorjaar boven de Provence inderdaad te zien was. De maan is gestileerd en komt niet overeen met de maan die toen aan de hemel stond. Sommigen verbinden de wervelingen met astronomische tekeningen van nevels uit die tijd, anderen zien er de onrust van de schilder in. De spitse toren lijkt meer op de kerken in zijn geboorteland Nederland dan op die in de Provence, en daarom zien velen er een herinnering aan het noorden in. Zeker is alleen dat Van Gogh meer wilde schilderen dan wat hij door het raam zag.
Waar hangt het origineel en hoe kwam het in New York terecht?
Het origineel hangt in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York, onder inventarisnummer 472.1941. Het museum verwierf het op 10 juni 1941 via de nalatenschap van Lillie P. Bliss, door middel van een ruil, en leent het sindsdien maar zelden uit. Wilt u het in het echt zien, dan vindt u het dus niet in Parijs en ook niet in Amsterdam.
Daarvoor bleef het schilderij een halve eeuw in Europa. Na Vincents dood erfde zijn broer Theo het, en na Theo’s dood zijn weduwe Jo van Gogh-Bonger. Daarna wisselde het een aantal keren van eigenaar; tussen 1906 en 1938 was het in Rotterdam, voordat de kunsthandelaar Paul Rosenberg het kocht en aan het museum verkocht.
De sterrennacht of De sterrennacht boven de Rhône – welke kiest u?
Bij ons vindt u twee nachtelijke hemels van Van Gogh die vaak met elkaar worden verward. Deze pagina gaat over De sterrennacht uit 1889: de wervelende hemel, de cipres en het dorp, geschilderd in Saint-Rémy, met het origineel in New York. Het andere schilderij is De sterrennacht boven de Rhône, geschilderd in september 1888 in Arles: een rustige hemel met de Grote Beer boven de rivier, de weerspiegeling van gaslantaarns in het water en een paartje op de oever; dat origineel hangt in het Musée d’Orsay in Parijs.
Wilt u de dramatische, levendige hemel die de hele wereld kent, kies dan dit schilderij. Spreekt een rustige, romantische nacht aan het water u meer aan, dan is de hemel boven de Rhône de juiste keuze. Uit hetzelfde jaar in Saint-Rémy vindt u bij ons ook het schilderij Cipressen en het schilderij Irissen, en uit Arles het nachttafereel Caféterras bij nacht.
In september 1889 schilderde hij in Saint-Rémy ook Pietà (naar Delacroix), dat wij eveneens met de hand schilderen.
Hoe wordt onze versie van De sterrennacht met de hand geschilderd?
De schilder zet eerst de hoofdvormen op: de cipres, de lijn van de heuvels, het dorp en de plaats van de sterren en de maan. Daarna brengt hij de donkere en middenblauwe tonen van de hemel aan, vervolgens de lichtere linten van de wervelingen en tot slot de gele en witte ringen rond de sterren. Onze handgeschilderde reproductie ontstaat in olieverf op doek in de impastotechniek: de verf wordt dik en in reliëf aangebracht, zodat de penseelstreken net als op het origineel werkelijk boven het doek uitsteken – kort, gebogen en naast elkaar gezet, zodat de hemel in dezelfde richting stroomt als bij Van Gogh.
Op de eerste foto ziet u een weergave van het schilderij in een woonkamer boven een blauwe bank, als hulp bij het kiezen van het formaat. De tweede foto toont het voltooide schilderij in een donkere lijst met een gouden binnenrand, op de ezel in onze werkplaats, precies zoals u het ontvangt. Op de derde foto ziet u de maansikkel en een van de sterren van dichtbij: daar is te zien hoe de gebogen streken het licht omcirkelen. De vierde foto gaat nog dichter op de blauwe hemel in: hier is het impasto het mooist te zien, want de dikke verfstreken staan boven het doek en daartussen is het weefsel van het doek zichtbaar. De vijfde foto toont het dorp met de kerktoren en de huizen van dichtbij.
Elk schilderij is een handgeschilderde kopie die speciaal voor uw bestelling wordt gemaakt, zodat er geen twee precies gelijk zijn. Een gedrukte reproductie laat alleen een vlak oppervlak zien; de penseelstreken en verflagen die u op de derde en vierde foto ziet, zijn op ons schilderij echt.
Welk formaat voor welke muur?
Kort antwoord: boven een bank of tweepersoonsbed 120 x 100 cm, boven een ladekast of in een kleinere kamer 70 x 60 of 90 x 70 cm, en voor een grote lege muur 150 x 120 cm. Het liggende formaat van De sterrennacht past mooi boven lange meubels, want de hemel heeft breedte nodig.
Er zijn 15 formaten: 50 x 40, 55 x 45, 60 x 50, 70 x 60, 80 x 65, 90 x 70, 92 x 73, 100 x 80, 110 x 90, 120 x 100, 150 x 120, 160 x 127, 170 x 134, 180 x 142 en 190 x 151 cm. Het formaat 92 x 73 cm is vrijwel gelijk aan het origineel, dat 92,1 x 73,7 cm meet, en werkt aan de muur dus net als in het museum. Een kleiner olieverfschilderij van 50 x 40 of 60 x 50 cm past in de hal, de werkkamer of de kinderkamer, de middelste formaten boven meubels en de grootste in een ruime woonkamer of in het trappenhuis. Een schilderij voor de woonkamer beslaat het best ongeveer twee derde van de breedte van het meubel eronder; bij een bank van 180 cm breed is dat 120 cm.
Hang het midden van het doek op ongeveer 150 cm van de vloer, en laat boven een bank of hoofdeinde 20 tot 30 cm ruimte tussen het meubel en de onderrand.
Wat als ik een formaat op maat of een lijst nodig heb?
Past geen van de 15 formaten bij uw muur, dan schilderen we het op maat. We raden aan de verhouding dicht bij die van het origineel te houden, anders wordt de hemel samengedrukt of uitgerekt. Stuur ons de gewenste breedte en hoogte en wij laten u de prijs en de doorlooptijd weten. Al onze schilderijen op canvas worden opgespannen op een houten spieraam en zijn klaar om op te hangen.
Gebruik voor de lijst onze 3D-app: die toont elk lijstprofiel uit ons aanbod op dit motief, zodat u goud, zilver, zwart, wit en naturel hout kunt vergelijken voordat u beslist – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur. Bij de donkere hemel past een donkere lijst met een gouden rand goed, zoals u op de tweede foto ziet.
Hoe verloopt de levering en welke garantie krijgt u?
Elk schilderij wordt op bestelling geschilderd door onze schilders, dus reken op een levering binnen 15 tot 45 dagen, afhankelijk van het gekozen formaat. We versturen het opgespannen op een houten spieraam en goed beschermd voor transport, ingelijst als u een lijst hebt gekozen, naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring; klopt er iets niet, dan passen we het aan zolang het doek nog in onze werkplaats is. Voor elke bestelling geldt ons retourbeleid.
Andere schilderijen van Van Gogh vindt u op de pagina Vincent van Gogh, en meer over de schilder leest u in ons artikel over Vincent van Gogh. Geeft u het schilderij cadeau en weet u niet welk formaat het juiste is, dan is er een cadeaubon: de ontvanger kiest zelf het formaat en het motief.
Veelgestelde vragen
Hangt het origineel van De sterrennacht in Parijs of in Amsterdam?
Nee, het origineel hangt sinds 1941 in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York. In het Musée d’Orsay in Parijs hangt een ander schilderij, De sterrennacht boven de Rhône uit 1888, en daardoor worden de twee titels vaak verward. Het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft veel werk van de schilder, maar De sterrennacht niet.
Wanneer en waar schilderde Van Gogh De sterrennacht?
In juni 1889, in de inrichting Saint-Paul-de-Mausole bij Saint-Rémy in de Provence, waar hij zich een maand eerder had laten opnemen. Rond 18 juni schreef hij zijn broer dat hij een nieuwe studie van een sterrenhemel had. Hij schilderde het overdag in zijn atelier op de begane grond, naar het uitzicht vanuit het raam van zijn slaapkamer.
Bestaat het dorp op De sterrennacht echt?
Niet helemaal. Vanuit zijn slaapkamerraam zag Van Gogh een korenveld, een muur en heuvels, maar geen dorp. Dat voegde hij toe naar een tekening die hij boven Saint-Rémy had gemaakt, en de spitse toren is volgens kenners eerder Nederlands dan Provençaals. Het dorp is dus een mengeling van een echte plek en een herinnering.
Welke ster is de helderste op De sterrennacht?
Dat is Venus, de morgenster, rechts van de cipres. Begin juni 1889 schreef Van Gogh dat hij vóór zonsopgang vanuit zijn raam alleen de morgenster had gezien, die er heel groot uitzag. Onderzoekers hebben bevestigd dat Venus toen boven de Provence inderdaad zichtbaar was en bijna op haar helderst stond.
Wat vond Van Gogh zelf van De sterrennacht?
Hij was er niet enthousiast over. Toen hij in het najaar van 1889 schilderijen naar zijn broer stuurde, noemde hij het alleen een nachtstudie en rekende hij het niet tot zijn goede werk, en in een brief van eind 1889 noemde hij het zelfs mislukt. Tegenwoordig wordt het vaak een baanbrekend werk van de moderne kunst genoemd, en dat is een van de grotere tegenstellingen in de geschiedenis van de schilderkunst.
Hoe groot is het origineel van De sterrennacht?
Het origineel meet 73,7 x 92,1 cm, en dat is niet groot: zo’n formaat hangt al mooi boven een gewone ladekast. Ons formaat 92 x 73 cm is vrijwel gelijk aan het origineel, en daarnaast zijn er kleinere en grotere formaten tot 190 x 151 cm en formaten op maat.
Welke kleuren gebruikte Van Gogh voor De sterrennacht?
Analyses hebben ultramarijn en kobaltblauw voor de hemel aangetoond, en Indisch geel en zinkgeel voor de sterren en de maan. Het palet is dus zeer beperkt; het effect ontstaat door het contrast tussen blauwe en gele tonen. Bij ons schilderij volgt de schilder precies die blauwe en gele tinten.
Waarom is De sterrennacht zo beroemd?
Het wordt beschreven als een baanbrekend werk van de moderne kunst en als een van de meest herkenbare schilderijen van de westerse kunst. De wervelende hemel bracht emotie in het schilderij in plaats van een nauwkeurige beschrijving, en het lied “Vincent” van Don McLean begint met de woorden “Starry, starry night”. Meer over de geschiedenis van het schilderij leest u op de Engelstalige Wikipedia.
Is het origineel van De sterrennacht te koop en wat is het waard?
Nee, het origineel is niet te koop. Het hoort sinds 1941 tot de vaste collectie van het MoMA in New York, heeft dus geen marktprijs en wordt door het museum maar zelden uitgeleend. Wat wij wel kunnen noemen, is de prijs van onze handgeschilderde versie, die op deze pagina bij het gekozen formaat staat.
Is dit schilderij van De sterrennacht een gedrukte reproductie?
Nee. Het is een handgeschilderde reproductie: elk exemplaar wordt door een schilder met de hand geschilderd, in olieverf op doek en met een verflaag in reliëf, zoals Van Gogh die gebruikte. Op de derde en vierde foto ziet u de streken en het weefsel van het doek van dichtbij. Het is dus een echt schilderij op canvas, dat we vóór verzending fotograferen; die foto sturen we u ter goedkeuring.
Heeft dit schilderij net als het origineel penseelstreken in reliëf?
Ja. Onze Sterrennacht schilderen we in de impastotechniek: de verf wordt dik aangebracht, zodat de penseelstreken boven het doek uitsteken, net als op het origineel van Van Gogh. U ziet ze het best op de vierde foto, waar de dikke streken van de blauwe hemel het licht vangen. Een gedrukte kopie heeft dat reliëf niet, want het oppervlak daarvan is volkomen vlak.
- Onderwerp: een wervelende nachthemel met sterren en maan boven een dorp, met een donkere cipres op de voorgrond.
- Origineel: juni 1889, 73,7 x 92,1 cm, MoMA, New York.
- Onze versie: handgeschilderd in olieverf op doek in 15 formaten, van 50 x 40 tot 190 x 151 cm, of op maat.
- Goed om te weten: vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.









































