Beschrijving
Huizen in de Provence, het dal van de Riaux – een doek waarbij de catalogus zichzelf tegenspreekt
Twee okerkleurige huizen met roodachtige daken staan in de bovenste helft van het doek, omringd door hellingen die met evenwijdige, schuine streken in groene, okerkleurige en blauwachtige tinten zijn geschilderd. Onderaan slingert een lichte weg over de hele breedte. De lucht bovenin is grijsblauw en beslaat maar een smalle strook. Ons handgeschilderde schilderij op canvas volgt dit werk van Paul Cézanne, Huizen in de Provence, het dal van de Riaux (Frans: Maisons en Provence, la vallée de Riaux près de l’Estaque), van omstreeks 1883, dat in het origineel 65 x 81,3 centimeter meet en zich in de National Gallery of Art in Washington bevindt onder nummer 1973.68.1.
Vierkante haken in de catalogus
Bij de tentoonstelling die in april en mei 1920 in de Pennsylvania Academy of Fine Arts in Philadelphia plaatsvond, vermeldt de catalogue raisonné het werk als nummer 57, onder de titel The Mountain, en voegt eraan toe dat De Zayas het in bruikleen gaf. Direct daarna staat tussen vierkante haken een opmerking van de samenstellers: dit moet onjuist zijn; Fabbri was nog eigenaar gedurende de hele Biënnale van Venetië, die later was. De beschrijving wijst er dus zelf op dat twee van haar eigen vermeldingen niet met elkaar kloppen.
Twee tentoonstellingen die elkaar overlappen
De tegenspraak valt uit de data af te lezen. De Biënnale van Venetië, waar het doek als nummer 11 en met de titel Gardanne hing, duurde van 15 april tot 31 oktober 1920, en daar had Egisto Fabbri het in bruikleen gegeven. De tentoonstelling in Philadelphia duurde van 17 april tot 9 mei 1920 – dus tegelijkertijd – en daar zou De Zayas het in bruikleen hebben gegeven. Eén schilderij, twee plaatsen, dezelfde weken en twee verschillende bruikleengevers. Welke vermelding klopt, beslist de catalogus niet, en ook wij doen dat niet; de opmerking wordt weergegeven zoals ze er staat.
Acht eigenaren en een veiling in 1965
De herkomstgegevens beginnen met een vraagteken bij Ambroise Vollard en noemen daarna Egisto Fabbri in Florence, Paul Rosenberg in Parijs en New York vanaf november 1928, het echtpaar Marius de Zayas in Stamford en Virginia Harrison in New York. Op 14 oktober 1965 werd het doek bij Parke-Bernet in New York geveild als nummer 92; het werd gekocht door Paul Mellon en zijn vrouw uit Upperville in Virginia, en in 1973 ging het over naar de National Gallery of Art.
Evenwijdige streken
De catalogus vermeldt bij de technische trefwoorden voor dit doek evenwijdige penseelstreken, en dat is inderdaad het eerste wat op het schilderij opvalt. De hele helling – gras, steen, struikgewas – is opgebouwd uit korte, schuine streepjes die in dezelfde richting lopen, onder ongeveer dezelfde hoek, ongeacht wat ze voorstellen. De kleuren mengen zich niet met elkaar; groen, oker en blauw liggen naast elkaar. De huizen zijn daarentegen met gladde, brede vlakken geschilderd, en juist door dat contrast komen ze los van de helling, hoewel ze in hetzelfde kleurenpalet zijn gehouden.
Un Mas, Gardanne, Les Maisons sur la colline
In januari 1910 hing het doek bij Galerie Bernheim-Jeune in Parijs als nummer 18, onder de titel Un Mas, dat wil zeggen een Provençaalse boerderij; Fabbri had het in bruikleen gegeven. In 1920 hing het in Venetië als Gardanne, en in februari en maart 1921 in de Kunsthalle in Bazel als nummer 13, dit keer onder de titel Les Maisons sur la colline – huizen op de heuvel. Drie tentoonstellingen, drie titels, en geen ervan is de titel waaronder het werk nu te boek staat.
Wat de catalogus tot de motieven rekent
De trefwoorden voor dit doek zijn kort en precies: als plaats L’Estaque, als natuurmotief heuvels, als menselijk motief huizen, en als techniek de genoemde evenwijdige streken. Een rivier wordt niet vermeld, een weg staat niet bij de trefwoorden, bomen worden niet apart genoemd – de beschrijving zegt dus dat in dit landschap maar twee elementen wezenlijk zijn, het terrein en de gebouwen, en dat al het andere de manier is waarop ze geschilderd zijn. In het archief van het huis Vollard is het werk ook met een foto vastgelegd, onder nummer 230.
Dit is een evenwichtig, middellicht landschap dat goed tegen daglicht en grote wanden kan. Wij schilderen het in vijftien formaten, van 50 x 40 tot 180 x 142 centimeter; tussenliggende maten spannen wij op een spieraam op maat, en hoe het er ingelijst uitziet, laat onze 3D-app vooraf zien – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Uit dezelfde streek van de Provence komen ook De Golf van Marseille gezien vanaf L’Estaque, Het dorp Gardanne en De steengroeve Bibémus.
- Onderwerp: Huizen in de Provence, het dal van de Riaux, Paul Cézanne, omstreeks 1883, National Gallery of Art, Washington
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, desgewenst ook een formaat op maat
- Goed om te weten: de catalogus wijst er zelf tussen vierkante haken op dat twee van zijn tentoonstellingsvermeldingen uit 1920 elkaar uitsluiten









































