Beschrijving
De Golf van Marseille gezien vanaf L’Estaque – dorp, zee en fabrieksschoorsteen
Op De Golf van Marseille gezien vanaf L’Estaque van Paul Cézanne dringen in het onderste derde van het doek de okerkleurige en rode daken van het dorp samen, en daartussen rijst een hoge, smalle fabrieksschoorsteen op. Boven de daken opent zich het diepblauwe vlak van de golf, zo kalm dat het eerder op een muur lijkt dan op water. Daarachter strekken zich lage bergen in grijsblauw en violet uit, en daarboven een lichte lucht. Ons handgeschilderde schilderij op doek volgt dit werk van Cézanne van omstreeks 1885, dat in het origineel 80,2 x 100,6 centimeter meet en zich onder inventarisnummer 1933.1116 in het Art Institute of Chicago bevindt.
Wat was L’Estaque?
De catalogue raisonné noemt voor dit doek twee plaatsen: L’Estaque en Marseille. L’Estaque was toen een vissers- en industriedorp aan de noordwestrand van de golf van Marseille; vandaag hoort het bij de stad zelf. De schilder keerde er jarenlang terug en schilderde de golf van bovenaf, vanaf de helling boven de daken. Juist dat vaste standpunt geeft al deze doeken dezelfde driedelige opbouw: daken onderaan, water in het midden, bergen bovenaan – drie horizontale banen, zonder overgang op elkaar gelegd.
Waarom staat het blauw rechtop?
Het meest ongewone aan dit doek is de zee. Ze is geschilderd als één egaal, bijna ononderbroken blauw vlak, zonder golfslag, zonder weerspiegelingen en zonder lichtbanen die haar naar de diepte zouden openen. Daarom wijkt ze niet terug, maar staat ze rechtop in het schilderij, als een kleurmuur tussen de daken en de bergen. De daken eronder zijn daarentegen versnipperd in tientallen kleine okerkleurige en rode vlakjes, en de bergen erboven bestaan uit de ene streek na de andere. Zo is het schilderij opgebouwd uit drie volkomen verschillende manieren van verf opbrengen, die zonder rand op elkaar aansluiten.
Wat was de eerste bruikleententoonstelling van het MoMA?
In november 1929 was dit doek in New York te zien op de tentoonstelling The museum’s first loan exhibition: Cézanne, Gauguin, Seurat, van Gogh – de eerste bruikleententoonstelling van het Museum of Modern Art, die op 8 november openging en tot 7 december duurde. Het werk stond vermeld als nummer 18, onder de titel Landscape at Estaque, en was uitgeleend door het Art Institute of Chicago. Achttien jaar eerder, in oktober en november 1911, hing het in Amsterdam op de internationale tentoonstelling van de Moderne Kunstkring in het Stedelijk Museum, toen nog als deel van de collectie Hoogendijk.
Hoe ging het van Vollard via Amsterdam naar Chicago?
De eerste bekende eigenaar was de kunsthandelaar Ambroise Vollard in Parijs. Na hem kwam het doek bij de Nederlandse verzamelaar Cornelis Hoogendijk in Amsterdam, in 1920 bij Paul Rosenberg in Parijs en daarna bij de heer en mevrouw Martin A. Ryerson in Chicago. In 1933 ging het over naar het Art Institute of Chicago, dat het onder de naam van hun collectie beheert; het deel vóór de punt in het inventarisnummer 1933.1116 is het jaar van die overgang.
Wat gebeurde er in 1933 in Chicago?
In hetzelfde jaar dat het doek in het museum kwam, werd het ook tentoongesteld: van 1 juni tot 1 november 1933 op de tentoonstelling A Century of Progress in het Art Institute of Chicago als nummer 309, en opnieuw in 1934 bij het vervolg van hetzelfde evenement. De tentoonstelling begeleidde de wereldtentoonstelling die dat jaar in de stad werd gehouden. Het werk kwam dus meteen in de openbaarheid, niet pas na jaren in het depot.
Waarom telt de catalogus de schoorsteen als motief?
Bij de trefwoorden voor dit doek noemt de catalogus naast de golf, de zee, de bergen en de huizen ook een fabrieksschoorsteen. Dat is geen detail dat u moet zoeken: de schoorsteen staat bijna midden in de onderste helft en is het hoogste verticale element tussen de daken. In een landschap dat we doorgaans als mediterraan uitzicht bekijken, staat dus een industrieel bouwwerk – en de catalogus noemt het als gelijkwaardig motief, niet als storend element.
Dit is een breed, rustig doek met een krachtig blauw, dat in een ruimte als een raam oogt. U kiest uit vijftien formaten, van 50 x 40 tot 180 x 143 centimeter; tussenmaten spannen wij op een spieraam op maat, en hoe het er ingelijst uitziet, toont onze 3D-app – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Onder de Provençaalse landschappen vindt u ook De Mont Sainte-Victoire gezien vanaf Bibémus, De Mont Sainte-Victoire en Château Noir en De populieren.
- Onderwerp: De Golf van Marseille gezien vanaf L’Estaque, Paul Cézanne, omstreeks 1885, Art Institute of Chicago
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, desgewenst ook op maat
- Goed om te weten: in november 1929 hing het doek als nummer 18 op de eerste bruikleententoonstelling van het New Yorkse Museum of Modern Art









































