Beschrijving
De tuin van Les Lauves – een doek waarop de grondlaag zichtbaar is
Het onderste derde wordt ingenomen door een lage muur, geschilderd met enkele okerkleurige en groene toetsen. Daarboven opent zich een strook groen – bomen, struiken, misschien tuinen – in groene, blauwe en bruinachtige vlekken die zich niet tot omtrekken aaneensluiten. Bovenaan ligt de lucht, eveneens in vlekken. Tussen de toetsen is hier en daar de grijze grondlaag van het doek zelf te zien. Dit handgeschilderde schilderij op canvas volgt De tuin van Les Lauves (Frans: Le Jardin des Lauves), een laat werk van Paul Cézanne uit omstreeks 1906, dat in het origineel 65,5 x 81,3 centimeter meet en zich onder nummer 0286 in de Phillips Collection in Washington bevindt.
Een grijze grondlaag die zichtbaar bleef
De catalogue raisonné noemt voor dit doek onder de technische trefwoorden een grijze grondlaag. Dat is geen gegeven voor restauratoren, maar iets wat het uiterlijk van het schilderij bepaalt: de verf is niet over het hele oppervlak aangebracht, maar in losse toetsen, waartussen de grijsachtige grondering van het doek onbedekt blijft. Daardoor oogt het schilderij niet als een afgewerkt vlak, maar als een netwerk van kleurtoetsen op een lichte grondlaag. Juist dat grijs houdt alles bijeen – het groen van de bomen en het blauw van de lucht raken elkaar niet direct, maar via die grondlaag.
Twee trefwoorden voor een heel doek
Opvallend is hoe weinig de catalogus bij dit werk eigenlijk opsomt. Onder de motieven noemt hij één enkel ding – muur – en onder de technische trefwoorden ook maar één, juist de grijze grondlaag. Geen bomen, geen huis, geen plaats onder de locaties. Dat is geen tekortkoming van de beschrijving, maar een weergave van de toestand: op het doek staat behalve de muur geen voorwerp dat met zekerheid te benoemen is. Al het andere is kleur die nog geen ding is geworden.
Vier eigenaren
De herkomstgegevens zijn kort. Bij de dood van de schilder in 1906 bleef het doek in zijn nalatenschap. Op 11 maart 1907 namen Ambroise Vollard en de Galerie Bernheim-Jeune in Parijs het samen over. Na hen vinden we het bij de galerie Wildenstein in New York, en in 1955 kocht de Phillips Collection in Washington het, waar het nog steeds hangt. Tussen de dood van de schilder en het museum staan dus maar twee namen uit de kunsthandel. De aankoop in 1955 betekent ook dat het doek bijna vijftig jaar na zijn ontstaan in een openbare collectie kwam, nadat het tientallen jaren in de kunsthandel was gebleven.
Een prijs genoteerd als bandbreedte
In het tweede voorraadboek van Vollard heeft het doek nummer 4474 en een beschrijving van vier woorden: paysage. village temps orage – landschap, dorp, onweer. Ernaast staat niet één prijs, maar een bandbreedte: 2500 tot 5000 frank. De notitie zegt dus niet hoeveel het werk waard was, maar tussen welke bedragen de kunsthandelaar bereid was te onderhandelen – en dat is bij deze bron een zeldzaamheid.
Tentoongesteld als “recente aankoop”
In april en mei 1948 hing het doek in New York bij Wildenstein op de tentoonstelling Six Masters of Post-Impressionism als nummer 11, en de catalogus vermeldt dat een anonieme eigenaar het in bruikleen gaf. In 1951 was het in het Cincinnati Museum of Art als nummer 2. In 1955, het jaar van de aankoop, verschijnt het in de Phillips Collection op een tentoonstelling die naar een andere schilder was genoemd – Maurice Sterne: Retrospective and Recent Purchases – waar het tussen de recente aanwinsten werd getoond. In oktober 1977 hing het in het MoMA in New York op de tentoonstelling Cézanne: The Late Work als nummer 55 met plaat 79, vanwaar het naar Houston en naar het Grand Palais reisde.
Les Lauves in de catalogus
Dezelfde plek komt in de catalogus nog vaker voor, maar in andere technieken. Naast dit olieverfschilderij zijn opgetekend de aquarel Le Jardin des Lauves van 40 x 54 centimeter, het blad La Terrasse du jardin des Lauves van 33 x 47 centimeter en La Cathédrale d’Aix vue de l’atelier des Lauves van 31,8 x 47 centimeter. De laatste titel noemt het atelier in Les Lauves – en juist uit de titels, niet uit de biografie, weten wij dat deze plek voor de schilder een werkplek was.
Omdat het doek licht, luchtig en zonder scherpe omtrekken is, oogt het als een kleurvlak en niet als een tafereel; het komt goed tot zijn recht in een ruimte waar een schilderij licht moet brengen, geen verhaal. Er zijn vijftien formaten, van 50 x 40 tot 180 x 144 centimeter, alle maten in centimeters; elke maat daartussen spannen wij op een spieraam op maat, en hoe het er met een lijst uitziet, laat onze 3D-app zien: die toont het schilderij met de gekozen lijst – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Uit dezelfde late jaren stammen ook De Mont Sainte-Victoire en Château Noir, Zittende man en De rode rots.
- Onderwerp: De tuin van Les Lauves, Paul Cézanne, omstreeks 1906, Phillips Collection, Washington
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, op verzoek ook een formaat op maat
- Goed om te weten: de catalogus noemt voor dit doek onder de technische trefwoorden een grijze grondlaag, die tussen de toetsen zichtbaar bleef









































