Beschrijving
De rode rots – een doek met slechts drie eigenaren
De rode rots (Frans: Le Rocher rouge) van Paul Cézanne is een staand doek, en dat is bij een landschap ongewoon. Vanuit de rechterbovenhoek daalt een groot roodoranje rotsvlak naar beneden, glad en bijna zonder details, als een gordijn van steen. Links en onderaan staat dichte groene begroeiing – dennenstammen, takken en laag gebladerte – en daartussen blijven alleen smalle lichte openingen over. Lucht is er nauwelijks. Een handgeschilderd schilderij op canvas geeft dit werk van Cézanne van omstreeks 1895 weer; het origineel meet 91 x 66 centimeter en bevindt zich onder inventarisnummer RF 1960-14 in het Musée de l’Orangerie in Parijs.
Drie eigenaren in honderd jaar
De herkomstgegevens van dit doek zijn uitzonderlijk kort. De eerste bekende eigenaar was de kunsthandelaar Ambroise Vollard in Parijs, die het decennialang bezat. In 1936 kwam het werk bij mevrouw Jean Walter, die eerder mevrouw Paul Guillaume was geweest – naar haar beide echtgenoten is de collectie genoemd waarin het doek zich nu bevindt. In 1960 ging de collectie over naar het Musée de l’Orangerie. Drie bezitters, en tussen de eerste en de laatste legde het schilderij de hele weg af van de plank van de handelaar tot een nationaal museum, zonder ooit op een veiling te komen.
Honderdvijftig frank en de tentoonstelling van Vollard
In het voorraadboek van Vollard heeft het doek nummer 3865 en een prijs van 150 frank. In november 1933 stuurde Vollard het naar New York: de galerie Knoedler organiseerde een tentoonstelling met de titel Paintings from the Ambroise Vollard Collection, XIX-XX Centuries, waar het werk nummer 12 was. De tentoonstelling was dus een presentatie van de eigen collectie van de handelaar, geen keuze van een museum, en reisde daarna nog door naar Detroit, naar de Arts and Crafts Club. In die catalogus werd het gedateerd op 1897.
Een tentoonstelling ten bate van de borstvoeding
In februari en maart 1939 hing het doek in Parijs bij Paul Rosenberg, op de tentoonstelling ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van de schilder. De volledige titel zegt waartoe ze diende: Exposition Cézanne (1839-1906), organisée à l’occasion de son centenaire au profit de l’œuvre de l’allaitement maternel – ten bate van een instelling voor borstvoeding. Het werk was nummer 32, in bruikleen van Vollard, en in die catalogus werd het gedateerd op 1900. Later hing het nog twee keer in de Orangerie: in 1966 op de tentoonstelling van de collectie Jean Walter – Paul Guillaume als nummer 15, en in 1974 op de tentoonstelling van werken van Cézanne uit de nationale musea.
De rots als één enkel vlak
Het ongewoonste aan dit doek is hoe weinig er op de rots geschilderd is. De roodoranje wand is bijna één egaal kleurvlak, zonder scheuren, schaduwen en details die hem de structuur van steen zouden geven; alleen lichte toonverschillen en enkele verticale streken zijn zichtbaar. Het groen ernaast is daarentegen dicht en beweeglijk, opgebouwd uit tientallen korte toetsen. Daardoor leest de rots niet als een verre wand, maar als een vlak dat pal voor de kijker hangt – en juist dat geeft het staande formaat zijn zin. De plaats die de catalogus noemt, is de steengroeve Bibémus bij Aix.
Wat schreef Vollard bij nummer 3865?
De beschrijving van de handelaar is kort en ongewoon nauwkeurig: huile; paysage en hauteur à droite grand pan rouge – olieverf; staand landschap, rechts een groot rood vlak. Daarbij staan de maat 92 x 65 centimeter en de prijs van 150 frank. Vollard beschreef dus niet het motief, maar de opbouw van het schilderij: formaat, zijde en vlak. Ook de catalogue raisonné vermeldt bij dit werk onder de natuurmotieven één enkel trefwoord – rotsen – en dat is voor een landschap uiterst weinig.
Hoe kwam de collectie in de Orangerie?
De collectie Jean Walter – Paul Guillaume ging in 1960 over naar het Musée de l’Orangerie, en juist dat jaartal staat in het inventarisnummer van dit doek: RF 1960-14. Het museum stelde de collectie niet zelf samen; het nam haar in haar geheel over, en daarmee ook de verhoudingen tussen de werken zoals een particuliere smaak die had bepaald. Daarom is dit doek nu te zien in een huis waar het hangt als deel van een afgeronde collectie en niet als een losse aankoop.
Een staand landschap is zeldzaam en juist daarom bruikbaar: het past op smalle muren, tussen deur en raam of in een gang, waar een liggend doek geen plaats zou hebben. Wij schilderen het in vijftien formaten, van 40 x 55 tot 131 x 180 centimeter; tussenmaten spannen wij op een spieraam op maat, en hoe het er ingelijst uitziet, toont onze 3D-app vooraf – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Uit dezelfde omgeving komen ook De steengroeve Bibémus en De Mont Sainte-Victoire gezien vanaf Bibémus, en een wijder uitzicht biedt De Golf van Marseille gezien vanaf L’Estaque.
- Onderwerp: De rode rots, Paul Cézanne, omstreeks 1895, Musée de l’Orangerie, Parijs
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, desgewenst ook op maat
- Goed om te weten: in 1939 hing het doek in Parijs op een tentoonstelling ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van de schilder, waarvan de opbrengst bestemd was voor een instelling voor borstvoeding









































