Arcimboldo in de keuken: waarom zijn koppen van fruit zo goed aan tafel passen

Giuseppe Arcimboldo - De bibliothecaris - handgeschilderde reproductie op canvas, ingelijst en opgehangen in een interieur

De vraag komt bijna altijd in dezelfde vorm: aan de muur in de eetkamer ontbreekt iets, en wat daar komt te hangen mag geen massaproduct zijn en ook geen galeriepose. Een kunstschilderij van Arcimboldo is als gemaakt voor precies deze ruimte, en de reden is alledaagser dan het lijkt. Een ruimere keuze aan schilderijen voor aan tafel vindt u bij de schilderijen voor de keuken en eetkamer.

Het motief is het eten zelf

Arcimboldo’s samengestelde kop bestaat uit fruit, groente, graan, wortels en vis. Er is geen motief dat in een keuken minder uitleg nodig heeft. Wat aan de muur hangt, sluit aan bij wat op tafel staat – zonder de zoetheid van een stilleven, want de vruchten vullen hier geen schaal, ze bouwen een gezicht op.

In een restaurant of wijnkelder is hetzelfde motief een aanleiding tot een gesprek. De gast ziet eerst een portret, ontdekt dan een peer als wang, en het wachten krijgt inhoud.

Hoogte en formaat boven tafel of aanrecht

Drie regels die in de praktijk standhouden:

  • Vrije muur: het midden van het schilderij op ongeveer 150 cm boven de vloer – staande ooghoogte.
  • Boven de eettafel of ladekast: reken niet vanaf ooghoogte, maar vanaf het meubel. Laat tussen de bovenrand van het meubel en de onderrand van de lijst 25 tot 30 cm vrij. Bij een tafel van 75 cm hoog zit de onderrand van de lijst dus op ongeveer 105 cm.
  • Boven het aanrecht (meestal 90 cm hoog) laat u liever 40 cm vrij, zodat de lijst buiten de werkzone blijft.

Wat de breedte betreft: het werk – of de groep – beslaat het best ongeveer twee derde van de breedte van het meubel eronder. Een ladekast van 180 cm draagt dus goed zo’n 120 cm schilderkunst, als één stuk of als een rij.

Dichtbij en veraf, in dezelfde ruimte

De eetkamer is een van de weinige ruimtes waar beide manieren van kijken elke dag voorkomen. Wie binnenkomt, staat drie à vier meter ervandaan en ziet een gezicht in profiel. Wie zit, is anderhalve meter ervandaan en ziet een ui, korenaren, een vissenstaart als baard. Hetzelfde werk laat twee keer iets anders zien, afhankelijk van of u net binnenkomt of al aan tafel zit.

Daarom loont hier een formaat dat ook van dichtbij standhoudt. Een heel klein werk verliest juist het fijne detail waar de hele charme in zit.

Handgeschilderd of machinaal, op anderhalve meter

Op drie meter ziet u bijna geen verschil. Op anderhalve meter – dus zittend, aan tafel – ziet u het meteen. Een handgeschilderde reproductie heeft verf met structuur; het licht van een laag hangende lamp blijft hangen in de penseelsporen en beweegt mee met uw blik. Een machinaal gemaakt vel blijft op dezelfde plek vlak, omdat er niets is dat het licht vangt.

Juist aan de eettafel is die afstand heel gewoon. Hier blijft het verschil niet theoretisch.

Welk werk in welke ruimte

De vier jaargetijden zijn opgebouwd uit planten en horen thuis waar gegeten wordt. De vier elementen – dieren, vogels, vissen – verdragen een rustigere ruimte: de hal, de werkkamer, het trappenhuis. De bibliothecaris, opgebouwd uit boeken, hoort in de werkkamer of naast de boekenkast.

Als schilderij voor de woonkamer of de eetkamer hangt een rij van vier panelen bijzonder overtuigend; hoe u vier even grote doeken verdeelt en de maten berekent, leest u in het artikel over De vier jaargetijden als wandgroep. Alle werken van de schilder vindt u op de pagina Giuseppe Arcimboldo.