Beschrijving
De schreeuw is een schilderij van Edvard Munch uit 1893: een figuur op een brug boven de fjord bij Kristiania drukt beide handen tegen het hoofd en luistert naar de schreeuw die door de natuur gaat. Het origineel bevindt zich in het Nasjonalmuseet in Oslo onder inventarisnummer NG.M.00939 en is niet op doek geschilderd, maar met tempera en oliekrijt op karton. Bij ons ontstaat het als handgeschilderde reproductie in olieverf; vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring, en u kiest uit tien formaten of een formaat op maat.
| Titel: | De schreeuw |
| Andere titels: | Skrik · Der Schrei · The Scream · L’urlo · A sikoly · Vrisak |
| Schilder: | Edvard Munch (1863–1944) |
| Jaar van ontstaan: | 1893; het werk is twee keer gesigneerd, de ene signatuur over de andere heen |
| Afmetingen van het origineel: | 73,5 cm x 91 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | Tempera en oliekrijt op karton |
| Stijl: | Expressionisme |
| Locatie: | Nasjonalmuseet, Oslo (inventarisnummer NG.M.00939) |
| Onze reproductie: | met de hand geschilderd in olieverf op doek, 10 formaten van 40 x 50 cm tot 180 x 225 cm, op maat op aanvraag |
De schreeuw – Edvard Munch
Wie staat er op het schilderij?
Op een brug boven de fjord staat één enkele figuur, naar de kijker toe gekeerd, de handen tegen de wangen en de mond open in een lange klank. Wie deze figuur is, staat nergens geschreven: de museumregistratie noemt geen naam, Munch heeft haar niet als zelfportret aangeduid en hij heeft geen model genoemd. Het gaat dus om een naamloze figuur, niet om een bepaalde persoon. Op de achtergrond lopen langs dezelfde leuning twee donkere, rechtopstaande figuren met hoofddeksels weg, met de rug naar het tafereel; ook die twee blijven naamloos. Het verschil tussen hen en de figuur op de voorgrond draagt de hele spanning: zij lopen door, deze ene is blijven staan. Het tafereel speelt zich af boven Kristiania, het huidige Oslo.
Wat is er op het origineel geschilderd?
Het bovenste derde wordt ingenomen door de lucht, opgebouwd uit horizontale banen rood, karmijn en oranjegeel, met daartussen korte blauwgroene streken. Daaronder kronkelt het water in donkerblauwe, bijna zwarte bochten, die in de vorm van een S naar de horizon draaien; op het water zijn kleine donkere contouren van boten en twee masten te zien. De leuning van de brug snijdt het tafereel diagonaal, van de linkerbenedenhoek naar rechts, en is geschilderd met bruine, okerkleurige en roodachtige lijnen. Het gezicht van de figuur is geelgroen, ogen en mond zijn donkere holtes, en het lichaam is een golvend blauwzwart silhouet dat terugkeert in de bochten van het water erachter. Ongewoon is de ondergrond: Munch werkte op karton en liet het op verschillende plaatsen onbedekt, vooral langs de rechterrand en in de lucht, zodat de warme zandkleur ervan meespeelt in het beeld. Tempera en oliekrijt liggen dun op het karton, de streken zijn snel en zichtbaar; juist daarom is het origineel zo gevoelig voor licht dat het in het museum maar zelden lang te zien is.
Waarom is dit schilderij belangrijk?
Het expressionisme kreeg met dit werk zijn herkenbaarste beeld. Munch probeerde niet te schilderen hoe het tafereel eruitziet, maar hoe het voelt: de kleur van de lucht is geen beschrijving van het weer, maar een toestand van de zenuwen, en het perspectief van de brug trekt de kijker het tafereel in zonder hem ergens te laten stilstaan. Die verschuiving namen de volgende generaties in Duitsland en Oostenrijk als vertrekpunt over. Buiten de kunstgeschiedenis is het motief een beeldtaal geworden voor angst en benauwdheid die iedereen zonder uitleg herkent; weinig expressionistische schilderijen worden zo vaak geciteerd.
Wat betekent het schilderij?
De meest gemaakte fout bij het lezen van dit werk is dat de figuur schreeuwt. Ze schreeuwt niet – ze luistert. Munch beschreef in een dagboekaantekening uit 1892 een avond waarop hij met twee vrienden over een pad boven de stad liep, bleef staan toen de lucht bloedrood kleurde, en noteerde dat hij een oneindige schreeuw door de natuur voelde gaan. De schreeuw komt dus niet uit de mond van de figuur, maar uit de omgeving; de handen bij het hoofd zijn een verweer tegen het geluid, niet de bron ervan, en de open mond is een reactie. Wie dat ziet, leest het tafereel anders: de banen in de lucht zijn wat er te horen is, en de vrienden lopen door omdat zij het niet horen. De aantekening is van Munch zelf en geen uitleg van kunsthistorici, en daarom geven we haar weer als wat ze is – het getuigenis van de schilder over zijn eigen tafereel.
Is dit de geschilderde versie of een pastel?
De onze is geschilderd, en wel de eerste van de twee geschilderde versies. Het motief bestaat niet in één, maar in vier uitvoeringen in kleur: twee zijn geschilderd, twee zijn pastels. De onze volgt de versie uit 1893 op karton, die het Nasjonalmuseet onder nummer NG.M.00939 bewaart. De andere geschilderde versie ontstond op zijn vroegst in 1910 en bevindt zich in het Munchmuseet in Oslo, uitgevoerd in tempera en olieverf op ongegrond karton. Van de pastels is er één zonder signatuur en jaartal, eveneens gedateerd op 1893, terwijl de andere gesigneerd en gedateerd is op 1895 en als enige in particuliere handen is; die werd in 2012 op een veiling verkocht. Daarnaast maakte Munch het motief in 1895 ook als litho, dus als drukgrafiek en niet als schilderij. Op de achterkant van ons origineel staat bovendien een schets van het tafereel. Zoekt u het beeld met de rode lucht dat het Nasjonalmuseet bewaart, dan bent u hier op de juiste pagina; het volledige aanbod vindt u op de pagina Edvard Munch. Het dichtst bij het motief staat Wanhoop uit 1892, waarin dezelfde brug en dezelfde lucht nog een voorovergebogen figuur dragen, en een jaar na De schreeuw ontstond Angst op dezelfde plek; met de brug zijn verder Meisjes op de brug en Avond op Karl Johan verbonden.
Hoe wordt onze versie van De schreeuw met de hand geschilderd?
Dit is een kunstschilderij dat ontstaat met penseel en olieverf, niet met een printer. Omdat het origineel niet op doek staat, bootst onze schilder het karton niet na, maar brengt hij de kleurorde van het tafereel – de banen in de lucht, de donkere bochten van het water, het geelgroene gezicht – over op doek, waar de olieverf een dichter en duurzamer oppervlak krijgt dan dunne tempera kan hebben. Foto’s van een doek uit onze werkplaats staan op de pagina van de tweede geschilderde versie, De schreeuw (1910), die we op dezelfde manier schilderen. Omdat alles met de hand gebeurt, is elke handgeschilderde kopie net iets anders, zodat er geen twee precies gelijk zijn.
Welk formaat voor welke muur?
Twijfelt u, kies dan 74 x 91 cm. Dat formaat komt bijna precies overeen met het origineel, dat 73,5 x 91 cm meet, en is daarmee het enige waarbij u het tafereel ziet op de grootte waarop het is geschilderd. Het formaat is staand en de horizon ligt laag, dus verdraagt het werk een iets hogere ophanging en vraagt het daar zelfs om. De formaten 40 x 50 en 50 x 60 cm horen in de gang, op een smalle muur tussen deuren of in een groep werken; 60 x 70 en 90 x 110 cm komen mooi uit boven een ladekast of een bureau; 110 x 140 en 130 x 160 cm zijn het juiste schilderij voor de woonkamer, boven de bank; 150 x 190, 160 x 200 en 180 x 225 cm zijn voor trappenhuizen, hoge ruimten en grote wanden, waar de lucht ruimte nodig heeft. Omdat de rode lucht krachtig is, komt het tafereel het best tot zijn recht op een rustige, neutrale muur en daar waar de kijker wat afstand kan nemen, want op afstand voegen de banen in de lucht zich samen tot één geheel. Alle tien formaten worden op bestelling geschilderd; op deze pagina is geen formaat dat al geschilderd op voorraad ligt.
Formaat op maat, spieraam en lijst
Past geen van de tien formaten bij uw muur, dan schilderen we het werk op uw maten en houden we daarbij de verhouding van het origineel aan, zodat de figuur en de brug nooit worden samengedrukt; dat is ons schilderij op maat. Elk exemplaar leveren wij opgespannen op een houten spieraam en klaar om op te hangen; het spieraam kunt u bij de bestelling ook weglaten. Op deze pagina wordt het doek zonder lijst aangeboden; de lijst kiest u apart, en daarbij helpt onze 3D-app: die toont op dit motief elk lijstprofiel uit ons aanbod, zodat u goud, zilver, zwart, wit en naturel hout kunt vergelijken. De app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur.
Levering en garantie
Elk exemplaar wordt op bestelling geschilderd door onze schilders, dus reken op 15 tot 45 dagen, afhankelijk van het gekozen formaat. We versturen het opgespannen en goed beschermd voor transport, naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring, en voor elke bestelling geldt ons retourbeleid. Al onze schilderijen op canvas ontstaan op dezelfde manier, ook als het om werken van beroemde schilders uit andere tijden gaat; over Munchs levensweg en over het ontstaan van dit tafereel schrijven we in ons artikel over Edvard Munch.
Veelgestelde vragen
Waar hangt het origineel?
In het Nasjonalmuseet in Oslo, onder inventarisnummer NG.M.00939; het kwam in 1910 in het museum als schenking van Olaf Schou.
Wie is de figuur op de brug?
Niemand met een naam. De registratie noemt geen naam en Munch heeft haar niet als portret aangeduid; het is een naamloze figuur, en ook de twee begeleiders op de achtergrond blijven naamloos.
Is Skrik hetzelfde werk als De schreeuw?
Ja. Skrik is de Noorse titel, Der Schrei de Duitse, The Scream de Engelse, L’urlo de Italiaanse en A sikoly de Hongaarse – het zijn allemaal titels van hetzelfde tafereel.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Uw bestelling wordt met de hand geschilderd in olieverf op doek; de penseelstreken zijn te zien en te voelen. De litho uit 1895 is gedrukt, onze uitvoering niet.
Welk formaat kies ik?
Het formaat 74 x 91 cm komt bijna één op één overeen met het origineel; voor kleinere en grotere muren leest u de formaatwijzer hierboven.
Kan ik een formaat bestellen dat niet in de lijst staat?
Ja, we schilderen op maat en houden daarbij de beeldverhouding van het origineel aan.
Hoe wordt het geleverd?
Opgespannen op een spieraam en beschermd voor transport, binnen 15 tot 45 dagen, nadat u de foto van het voltooide schilderij hebt goedgekeurd.
Wat zegt het schilderij, in één zin?
Dat de figuur de schreeuw door de natuur heeft gehoord en daarom de handen tegen het hoofd drukt – het geluid zit in het tafereel, niet in haar mond.
Is het origineel te koop en wat is het waard?
Nee. De versie uit het Nasjonalmuseet behoort tot een openbare collectie en is niet te koop. Alleen de pastel uit 1895 in particulier bezit was te koop; die werd in 2012 op een veiling verkocht. Een handgeschilderd doek is de enige manier om dit tafereel in huis te hebben.
Op welke hoogte hang ik het schilderij?
Het midden op ooghoogte, ongeveer 145–150 cm boven de vloer; boven de bank 15–25 cm boven de rugleuning. Door de lage horizon mag het ook iets hoger.
Is het een goed cadeau?
Ja, vooral in de formaten 50 x 60 en 60 x 70 cm, die opgespannen en klaar om op te hangen aankomen. Omdat het werk op bestelling wordt geschilderd, houdt u rekening met 15 tot 45 dagen; wilt u de keuze aan de ontvanger overlaten, dan is er een cadeaubon.
- Onderwerp: een naamloze figuur op een brug boven de fjord bij Kristiania, een rode lucht in banen, twee begeleiders die weglopen – 1893
- Origineel: 73,5 x 91 cm, tempera en oliekrijt op karton, Nasjonalmuseet, Oslo (NG.M.00939)
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf op doek, tien formaten van 40 x 50 tot 180 x 225 cm, opgespannen op een spieraam, zonder lijst
- Goed om te weten: de figuur slaakt de schreeuw niet, ze luistert ernaar – Munch schreef dat de schreeuw door de natuur ging









































