Beschrijving
| Titel: | Oerwoud bij zonsondergang |
| Andere titels: | Forêt vierge au soleil couchant · Urwaldlandschaft mit untergehender Sonne · Jungle with Setting Sun |
| Schilder: | Henri Rousseau (1844–1910) |
| Jaar van ontstaan: | omstreeks 1910 |
| Afmetingen van het origineel: | 113,6 cm x 162,3 cm (hoogte x breedte) |
| Oorspronkelijke techniek: | olieverf op doek |
| Stijl: | naïeve kunst (primitivisme), Parijs na het impressionisme |
| Locatie: | Kunstmuseum Basel, Zwitserland (inventarisnummer 2225) |
| Onze reproductie: | met de hand geschilderd in olieverf op doek, acht formaten of op maat |
Oerwoud bij zonsondergang – Henri Rousseau
Oerwoud bij zonsondergang is een van de laatste jungletaferelen van Henri Rousseau, geschilderd omstreeks 1910, en een van zijn gewelddadigste. Een man is ter aarde gestort, een jaguar heeft hem gegrepen, om hen heen staat een dichte wand van planten en daarachter gaat de zon onder. Het origineel bevindt zich in het Kunstmuseum Basel in Zwitserland onder inventarisnummer 2225. Bij ons ontstaat het als handgeschilderde reproductie in olieverf op doek, in acht formaten van 70 x 60 cm tot 200 x 140 cm of op uw maat. Voordat wij het schilderij verzenden, ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
Wat is er op het doek te zien?
Een man ligt op zijn rug langs de onderrand van het tafereel, de jaguar staat boven hem, en beiden zijn bijna volledig door planten omgeven. Grassen en bladeren zijn volgens één enkele regel geschilderd: elk afzonderlijk, met een scherpe omtrek, zonder schaduw die ze met elkaar verbindt. Daardoor bewegen de twee lichamen zich niet in een ruimte, maar zijn ze in een patroon ingevoegd. Achterin, door een smalle opening in het groen, ziet u de lage zon, en die oranje strook is de enige plek waar het tafereel zich naar de verte opent. Juist die opzet maakt het tafereel benauwd: er is geen uitweg, geen horizon aan de zijkanten, en de kijker is zo dicht bij het tafereel geplaatst alsof hij zelf in het gras staat. Hetzelfde procedé op een groter doek ziet u in De hongerige leeuw stort zich op de antilope.
Waarom heet het schilderij Oerwoud bij zonsondergang?
Omdat onze Nederlandse titel de titel weergeeft die het museum dat het schilderij bezit als eerste vermeldt. In de collectie van het Kunstmuseum Basel staat het werk geregistreerd met de Franse titel Forêt vierge au soleil couchant, en onze titel is die naam in het Nederlands. Het museum noemt daarnaast ook een Duitse en een Engelse titel, Urwaldlandschaft mit untergehender Sonne en Jungle with Setting Sun; alle beschrijven hetzelfde doek. De titel benoemt niet de gebeurtenis in het tafereel, maar wat haar omgeeft: de wand van het oerwoud en, door een opening daarin, de lage zon.
Wanneer is het ontstaan en hoe groot is het origineel?
Het museum dateert het doek op omstreeks 1910; in zijn beschrijving hoort het bij de groep van Rousseaus laatste junglestukken, ontstaan in het jaar van zijn dood. Het origineel is 113,6 cm hoog en 162,3 cm breed, geschilderd in olieverf op doek, en rechtsonder in wit gesigneerd: Henri Rousseau. Het museum vertelt ook waar deze jungles vandaan komen: niet van reizen naar de tropen, maar van bezoeken aan de Parijse wereldtentoonstelling van 1889 en aan de Jardin des Plantes, en van het lezen van populaire tijdschriften.
Waarom is dit tafereel anders dan zijn andere jungles?
In de meeste van zijn jungles wordt een dier aangevallen. Hier wordt een mens aangevallen, en dat brengt de kijker in een andere positie: het tafereel is niet langer een natuurhistorische scène, maar iets wat ook hem kan overkomen. De planten komen uit hetzelfde vocabulaire als overal bij hem – lagen bladeren, scherpe omtrekken, geen luchtperspectief – maar zijn hier tegen de rand van het doek gedrukt, zodat er voor de gebeurtenis nauwelijks ruimte overblijft. Daardoor doet het tafereel meer denken aan een uitsnede dan aan een vergezicht. Een opener en rustiger blik op dezelfde wereld biedt De equatoriale jungle.
Wat betekent het schilderij?
Het tafereel laat zich op twee manieren lezen, en het schilderij kiest niet tussen beide. De eerste is eenvoudig: de natuur is gevaarlijk en de mens is er geen heer en meester. De tweede is ongemakkelijker: de jungle die hij schilderde, heeft hij nooit gezien, maar samengesteld uit een kas, boeken en verbeelding, dus is het tafereel geen verslag uit een ver land, maar een beeld van hoe Parijs zich in die tijd verre landen voorstelde. Wie er nu naar kijkt, ziet beide tegelijk, en juist daarom is het schilderij nog altijd ongemakkelijk. Iets van dezelfde spanning heeft ook Wandelende vrouw in een exotisch woud.
Waar is het origineel en hoe is het daar gekomen?
In het Kunstmuseum Basel in Zwitserland, onder inventarisnummer 2225; in de collectie staat het geregistreerd als aankoop. Volgens de herkomstgegevens van het museum was het schilderij uiterlijk vanaf 1914 in de collectie van Paul von Mendelssohn-Bartholdy en zijn eerste vrouw Charlotte. Na zijn dood in 1935 bezat zijn tweede vrouw Elsa, later gravin von Kesselstatt, het tot 1948. In dat jaar kocht het museum het via Christoph Bernoulli uit Bazel, met Walter Feilchenfeldt uit Zürich als bemiddelaar.
Wat betekent naïeve kunst bij dit werk?
Naïeve kunst is de naam voor de schilderkunst van autodidacten, die niet aan een academie waren opgeleid en zich niet hielden aan de academische regels van perspectief, schaduwwerking en anatomie. Bij dit doek ziet u dat aan de planten zonder diepte, aan de vlakke kleur en aan de lichamen, die als teken zijn geschilderd en niet als studie. Rousseau was douanebeambte en begon pas serieus te schilderen toen hij al in de veertig was. De aanduiding naïeve kunst betekent dus geen onwetendheid, maar een stijl die u in één oogopslag herkent. Meer over de loopbaan van de schilder leest u in ons artikel over de schilder.
Hoe ontstaat uw doek bij ons?
Wij beginnen pas aan het doek na uw bestelling; het wordt op bestelling geschilderd door onze schilders. De olieverf wordt in lagen opgebracht, van de lucht en de zon naar de planten en ten slotte naar de twee lichamen, zodat de scherpe omtrekken als laatste ontstaan. Omdat de planten blad voor blad zijn geschilderd, is dat bij de grotere formaten meerdere weken werk. Er komt geen drukwerk aan te pas en de verf wordt niet machinaal aangebracht; een handgeschilderd doek onderscheidt zich al bij aanraking van een gedrukte reproductie, want de verflaag is zichtbaar en voelbaar. Wij spannen het doek op een houten spieraam en maken het klaar om op te hangen. Het volledige aanbod van deze schilder vindt u op de pagina Henri Rousseau.
Welk formaat voor welke muur?
Er zijn acht formaten: 70 x 60, 90 x 65, 100 x 70, 120 x 90, 140 x 100, 163 x 116, 180 x 130 en 200 x 140 cm. Omdat het een liggend doek met een dicht patroon is, vraagt het een brede muur en wat afstand: boven de bank, boven een ladekast of in de hal, waar u een stap achteruit kunt zetten. Voor de woonkamer is 140 x 100 cm of groter het meest gekozen formaat. Onder 100 x 70 cm beginnen de bladeren in elkaar over te lopen en verliest het tafereel precies datgene wat het zijn kracht geeft. Het formaat 163 x 116 cm komt het dichtst bij het origineel: het is 0,7 cm breder en 2,4 cm hoger dan het doek in Bazel.
Hoe bestel ik een formaat op maat, een spieraam en een lijst?
Een formaat op maat bestelt u via de pagina schilderij laten maken, waar u de gewenste breedte en hoogte invult. Bij dit motief doet de verhouding van de zijden ertoe: het tafereel is breed, en brengt u het dichter bij een vierkant, dan gaan de planten aan de zijkanten verloren en daarmee ook het gevoel van beslotenheid dat bij dit werk wezenlijk is. Daarom stellen wij bij afwijkende maten voor de verhouding te behouden en alleen de grootte aan te passen. Het doek is altijd opgespannen op een houten spieraam. De lijst is niet bij de prijs inbegrepen; u kiest hem apart.
Hoe verloopt de levering en wat garanderen wij?
Wij leveren naar Nederland, België en de meeste EU-landen. Het doek reist opgerold in een stevige koker of opgespannen op een spieraam, afhankelijk van het formaat, altijd in een beschermende verpakking. Wij garanderen dat elk schilderij van ons met de hand is geschilderd en dat u de foto van het voltooide schilderij vóór verzending te zien krijgt; is er op de foto iets niet naar uw wens, dan passen wij het schilderij aan zolang het nog in onze werkplaats is. De doorlooptijd hangt af van het formaat; wij bevestigen hem bij de bestelling.
Veelgestelde vragen
Waar bevindt het origineel zich nu?
In het Kunstmuseum Basel in Zwitserland, onder inventarisnummer 2225. Het maakt sinds 1948 deel uit van de museumcollectie.
Is het jaar van ontstaan exact?
Het museum vermeldt omstreeks 1910, geen exacte datum; in de beschrijving plaatst het het werk in het sterfjaar van Rousseau.
Is het origineel gesigneerd?
Ja, rechtsonder, in wit: Henri Rousseau. Zo staat het in de museumregistratie.
Onder welke andere titels is het werk geregistreerd?
Het museum vermeldt het met de Franse titel Forêt vierge au soleil couchant, en in het Duits en Engels als Urwaldlandschaft mit untergehender Sonne en Jungle with Setting Sun. Het gaat om hetzelfde doek.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Elk doek wordt met de hand geschilderd, met olieverf, op bestelling. De verflaag is zichtbaar en voelbaar, en dat kan een gedrukte reproductie niet nabootsen.
Welk formaat kies ik?
Voor de woonkamer 140 x 100 cm of groter, voor een smallere muur 100 x 70 cm. Het liggende formaat vraagt breedte, geen hoogte.
Kan ik een formaat bestellen dat niet in de lijst staat?
Ja, formaten op maat maken wij zonder toeslag voor de afwijkende grootte. Wij raden aan de verhouding van de zijden te behouden.
Welk formaat komt het dichtst bij het origineel?
Het formaat 163 x 116 cm. Het origineel meet 113,6 x 162,3 cm (hoogte x breedte), dus is dit formaat 2,4 cm hoger en 0,7 cm breder.
Hoe wordt het schilderij geleverd?
Opgerold in een koker of opgespannen op een spieraam, als traceerbare zending. De doorlooptijd bevestigen wij bij de bestelling.
Is het origineel te koop?
Nee. Het werk maakt deel uit van een openbare museumcollectie en is niet te koop; een waarde noemen wij niet, omdat wij daar geen bron voor hebben.
Is het schilderij een goed cadeau?
Het tafereel is heftig en past niet aan elke muur, dus raden wij het als cadeau alleen weloverwogen aan. Wilt u de keuze aan de ontvanger overlaten, dan is er een cadeaubon.
- Onderwerp: een man die in een dichte jungle door een jaguar wordt aangevallen, met de ondergaande zon op de achtergrond
- Origineel: Kunstmuseum Basel, Zwitserland, inventarisnummer 2225; omstreeks 1910, olieverf op doek, 113,6 x 162,3 cm
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf, acht formaten van 70 x 60 tot 200 x 140 cm of op maat
- Goed om te weten: de titel is die van het museum, en het jaartal en de afmetingen komen uit zijn registratie









































