Beschrijving
De tuinman Vallier – een man met drie beroepen in de beschrijving
In De tuinman Vallier (Frans: Le Jardinier Vallier) zit een oudere man met een donkere pet licht naar links gedraaid, de handen gekruist in zijn schoot. Hij draagt een donker blauwgroene jas die bijna het hele midden van het doek inneemt; het gezicht is opgebouwd uit okerkleurige, bruine en groenige vlakken. Achter hem loopt over de hele breedte een bruine horizontale lat, en daarboven rijst een groene wand van gebladerte op. Een handgeschilderd schilderij op canvas geeft dit werk van Cézanne uit de jaren 1902 tot 1906 weer; het origineel meet 107,4 x 74,5 centimeter en bevindt zich onder inventarisnummer 1959.2.1 in de National Gallery of Art in Washington.
Tuinman, zeeman of boer?
De titel waaronder de catalogue raisonné dit doek vermeldt, is dubbel: Le Jardinier Vallier; Le Marin – de tuinman Vallier; de zeeman. Onder de alternatieve titels staan ook A Sailor, The Sailor en Le Marin; also known as Le Jardinier Vallier. De tentoonstellingen volgden nu eens de ene, dan weer de andere titel: in 1921 hing het werk in het New Yorkse Metropolitan Museum of Art onder nummer 24 als A Sailor, in 1959 in de National Gallery of Art als Le Marin. Het boek van de kunsthandelaar noemt echter een derde beroep: in de voorraad B van Vollard staat het werk onder nummer 4467 ingeschreven als Paysan assis les mains croisées, zittende boer met gekruiste handen – en de handen liggen op dit doek inderdaad gekruist in de schoot. Het trefwoordenregister noemt bij de personen geen tuinman, geen zeeman en geen boer, maar alleen een achternaam: Vallier. De beschrijving beslist dus niet, en wij doen dat ook niet in haar plaats.
Een doek dat werd vergroot
Onder de technische trefwoorden voor dit werk staat één enkele post, en die is ongewoon: toegevoegde stroken doek. De drager werd dus uitgebreid – het doek, dat nu 107,4 x 74,5 centimeter meet, was oorspronkelijk niet zo groot. Waar die stroken zitten, hoe breed ze zijn en wie ze heeft toegevoegd, vermeldt de beschrijving niet, en dat vullen wij ook niet aan. Vermeld is alleen dat het schilderij werd vergroot.
Herkomstgegevens die met een vraagteken beginnen
De eerste post in de reeks eigenaren staat in de catalogus tussen haakjes en met een vraagteken: (nalatenschap van Paul Cézanne?). Daarna volgen Ambroise Vollard en Galerie Bernheim-Jeune in Parijs, samen, met de datum 12 februari 1907. Na hen staat tussen vierkante haken de naam van Edward Steichen in New York – de vierkante haken geven aan dat de beschrijving ook hier niet helemaal vaststaat. In 1916 kopen Agnes en Eugene Meyer uit Washington het doek, en in 1959 gaat het over naar de National Gallery of Art.
Drieënveertig jaar bij de Meyers
Tussen 1916 en 1959 bleef het werk in dezelfde particuliere collectie, en de tentoonstellingsgegevens laten zien hoe vaak het werd uitgeleend. In maart 1917 was het te zien in de Arden Gallery in New York, uitgeleend door Meyer. Van 7 mei tot 1 november 1920 hing het op de tentoonstelling ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het Metropolitan Museum, waar op pagina 9 staat dat mevrouw Eugene Meyer het had uitgeleend. In 1921 was het opnieuw in hetzelfde museum, en van 10 juli tot 2 oktober 1932 op de tentoonstelling De smaak van vandaag in meesterwerken van de schilderkunst van vóór 1900 (in Nederlandse vertaling). Het inventarisnummer dat het werk nu draagt, luidt 1959.2.1, en in de verwervingsvermelding worden beiden genoemd: geschenk van Eugene en Agnes Ernst Meyer.
De eerste maanden in het museum
Direct na aankomst in Washington werd het doek tentoongesteld. Van 25 april tot 24 mei 1959 hing het in de National Gallery of Art op de tentoonstelling Meesterwerken van de impressionistische en postimpressionistische schilderkunst (in Nederlandse vertaling), waar het op pagina 32 als Le Marin staat vermeld en gedateerd wordt op 1904 en 1905. Ook onder onderzoekers loopt de datering uiteen – Rewald geeft 1902 tot 1906, Venturi in gecorrigeerde vorm 1906 – en aan de jaartallen van het museum voegen wij niets toe.
Wat de catalogus tot de motieven rekent
De overige trefwoorden plaatsen deze man binnenshuis. Bij de wandversiering staat een lat langs de wand vermeld, bij het meubilair een stoel. De titels sturen hem dus de tuin in of de zee op, maar het register van de catalogus zet hem op een stoel voor een wand met een lat – en juist die bruine horizontale lijn loopt op het doek over de hele breedte achter zijn rug.
Het werk is staand, donker en ingetogen, met een groenbruin palet, en daarom komt het mooi uit op smallere muren en in ruimtes met zacht licht. Wij schilderen het in vijftien formaten, van 41 x 60 tot 123 x 180 centimeter; tussenliggende maten spannen wij op een spieraam op maat, en hoe het er met een lijst uitziet, laat onze 3D-app vooraf zien – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Onder de zittende figuren vindt u ook Zittende man en Boer in blauwe kiel, en onder de portretten Portret van de schilder Achille Emperaire.
- Onderwerp: De tuinman Vallier, Paul Cézanne, 1902–1906, National Gallery of Art, Washington
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, op verzoek ook een formaat op maat
- Goed om te weten: de catalogus vermeldt het doek onder een dubbele titel – tuinman en zeeman –, het boek van Vollard noemt het een zittende boer met gekruiste handen









































