Beschrijving
Zittende vrouw aan het virginaal is een klein laat schilderij van Johannes Vermeer van omstreeks 1670–1672: een jonge vrouw met een gele sjaal en een rok van wit satijn zit aan het virginaal en wendt haar gezicht naar ons toe; haar kapsel is versierd met rode strikjes. Achter haar is een bleke muur, en de randen van het tafereel lossen op in het donker. Het origineel, olieverf op doek, is maar 25,2 cm hoog en 20 cm breed en hoort bij de Leiden Collection in New York. Onze schilder schildert het voor u in olieverf op canvas, in een van 8 staande formaten van 40 x 49 tot 150 x 195 cm of op maat, en elk van die formaten is groter dan het origineel. Voordat wij het schilderij verzenden, ontvangt u er een foto van.
| Titel: | Zittende vrouw aan het virginaal |
| Andere titels: | A Young Woman Seated at the Virginals · Giovane donna seduta al virginale |
| Schilder: | Johannes Vermeer (1632–1675) |
| Jaar van ontstaan: | omstreeks 1670–1672 |
| Afmetingen van het origineel: | 25,2 cm x 20 cm (hoogte x breedte) |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek |
| Stijl: | Barok, Nederlandse Gouden Eeuw |
| Locatie: | The Leiden Collection, New York |
| Onze reproductie: | Handgeschilderd in olieverf op canvas, 8 formaten of op maat |
Zittende vrouw aan het virginaal – Johannes Vermeer
Wat is er te zien op Zittende vrouw aan het virginaal?
Op het doek staat één enkele figuur. Een jonge vrouw zit aan het virginaal, een klein toetsinstrument dat in Nederlandse huizen van de 17e eeuw geliefd was, en draait haar gezicht naar ons toe, alsof iemand haar net heeft aangesproken.
Over haar schouders draagt ze een gele sjaal; daaronder glanst een rok van wit satijn. Haar haar is zorgvuldig opgemaakt en doorvlochten met rode strikjes, waartussen kleine parels glinsteren.
De achtergrond is sober: een bleke, bijna lege muur die het licht nauwelijks merkbaar kleurt. Naar de randen van het doek toe wordt de ruimte donkerder, zodat de blik eerst op het lichte gezicht blijft rusten, dan op de gele sjaal en de witte rok.
De voorwerpen op de voorgrond zijn zacht en licht onscherp geschilderd. Dat is typisch voor Vermeer: alleen de jonge vrouw is scherp getekend, al het andere wijkt terug naar de achtergrond.
Wat vertelt de blik van de jonge vrouw ons?
Vermeer zegt niet wie het meisje is of voor wie ze speelt. Het tafereel is geen verhaal met meerdere figuren, maar één enkel moment waarin de vrouw even van haar instrument opkijkt.
Omdat ze recht uit het doek kijkt, worden ook wij deel van het tafereel. Het kleine formaat van het origineel versterkt dat gevoel, want zo’n werk bekijkt u van dichtbij, bijna alsof u naast het virginaal staat.
Muziek is bij Vermeer een vaak terugkerend thema. Een verwante sfeer heeft het schilderij Staande virginaalspeelster, waarop een vrouw bij het instrument staat en eveneens naar de toeschouwer kijkt.
Het kapsel met de rode strikjes helpt bij de datering. Het was rond 1670 in de mode en komt ook voor op Vermeers De kantwerkster, die kenners in dezelfde periode plaatsen.
Waarom is Zittende vrouw aan het virginaal zo bijzonder?
Dit schilderij heeft een ongewone geschiedenis. Toen het in 1904 in de catalogus van de collectie van Alfred Beit werd gepubliceerd, aanvaardden de meeste kenners het als een werk van Vermeer. Halverwege de 20e eeuw bleek echter dat Han van Meegeren een reeks zogenaamde Vermeers had vervalst, en de twijfel trof ook dit doek.
In 1993 vroeg de eigenaar, baron Rolin, het veilinghuis Sotheby’s het schilderij te onderzoeken. Er volgde een reeks technische onderzoeken die de meeste kenners ervan overtuigde dat het werkelijk van Vermeer is.
Het onderzoek toonde aan dat het doek van dezelfde rol is gesneden als dat van De kantwerkster, en dat beide schilderijen oorspronkelijk ook even groot waren. De röntgenfoto bracht in het verdwijnpunt het gaatje van een speld aan het licht, zo’n speld als Vermeer samen met een draad gebruikte voor een juist perspectief.
In de achterwand zit kostbaar ultramarijn, in de schaduwen groene aarde, en het loodtingeel sluit een vervalsing uit de 19e of 20e eeuw uit. Onderzoek voor de tentoonstelling in het Rijksmuseum in Amsterdam in 2023 toonde aan dat ook de gele sjaal, lang beschouwd als het zwakste deel, door Vermeer is geschilderd.
Verwar het niet met de vergelijkbare, maar rijkere compositie van Vermeer met een zittende vrouw aan het virginaal in de National Gallery in Londen, de Zittende virginaalspeelster; welke van de twee het eerst ontstond, is niet bekend. Meer over de toeschrijving leest u in het artikel op Wikipedia (in het Engels).
Waar hangt het origineel van Zittende vrouw aan het virginaal?
Het origineel bevindt zich in New York, in de Leiden Collection van Thomas Kaplan. Het doek is 25,2 cm hoog en 20 cm breed, kleiner dan een vel A4-papier.
De vroege geschiedenis van het schilderij is onduidelijk. Misschien bezat Pieter van Ruijven het al tijdens het leven van Vermeer; later erfde Jacob Dissius het. In 1904 was het eigendom van Alfred Beit, die nog een doek van Vermeer bezat, en het bleef in zijn familie tot 1960, toen het aan baron Rolin werd verkocht.
De erfgenamen van Rolin verkochten het in 2004 via Sotheby’s aan Steve Wynn, en later kwam het in de Leiden Collection. De laatste jaren was het te zien op Vermeer-tentoonstellingen in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Japan, Italië, Frankrijk en Nederland.
Het schilderij is niet gesigneerd. Juist daarom woog het onderzoek van het doek, de grondlaag en de pigmenten zo zwaar bij de beslissing over het auteurschap.
Zittende vrouw aan het virginaal of een ander schilderij van Vermeer?
Zittende vrouw aan het virginaal is kunst aan de muur voor de rustige hoeken van uw huis: bij de piano, boven het bureau, in de slaapkamer of in de kamer waar de kinderen muziek oefenen. Eén enkele figuur en warme gele en witte tinten hebben weinig ruimte nodig om de blik te trekken.
Trekt een muziektafereel met meer personen u aan, bekijk dan het schilderij De muziekles of het werk Onderbreking van de muziek. Voor een speelsere sfeer is er het schilderij De gitaarspeelster, waarop een meisje lacht en gitaar speelt.
Alle schilderijen van Vermeer die wij aanbieden, vindt u bij elkaar op de pagina Johannes Vermeer.
Hoe schildert onze schilder uw Zittende vrouw aan het virginaal?
Na de bevestiging van uw bestelling bouwt de schilder het schilderij laag voor laag op in olieverf op canvas. Omdat het origineel zo klein is, moet hij elke fijne streek naar een groter oppervlak overbrengen zonder dat het tafereel zijn tederheid verliest.
Eerst zet hij de donkere randen en de bleke muur op, daarna geeft hij vorm aan het gezicht en de handen. Dan volgen de gele sjaal en de witte satijnen rok, die veel dunne, lichte lagen nodig heeft om te gaan glanzen. De rode strikjes en de parels in het haar komen als laatste aan de beurt, met een fijn penseel.
Het resultaat is een handgeschilderde reproductie met penseelsporen en een kleurdiepte die een gedrukte reproductie niet heeft. Elk olieverfschilderij verandert bovendien mee met het licht in de kamer: de witte rok glanst ’s ochtends koel en wordt ’s avonds warmer.
Welk formaat voor welke muur?
Kort gezegd: 40 x 49 of 48 x 60 cm voor naast het nachtkastje of een smalle muur, 60 x 78 of 69 x 85 cm boven een ladekast of de piano, 85 x 110 of 110 x 135 cm boven de bank, 120 x 155 of 150 x 195 cm voor een hoge muur of het trappenhuis.
Wij bieden 8 staande formaten (breedte x hoogte): 40 x 49, 48 x 60, 60 x 78, 69 x 85, 85 x 110, 110 x 135, 120 x 155 en 150 x 195 cm. Alle formaten zijn groter dan het origineel; het kleinste, 40 x 49 cm, is 20 cm breder en 23,8 cm hoger.
Bij de kleinere formaten blijft het gevoel van een besloten, bijna intiem tafereel. Bij de grotere wordt de jonge vrouw het middelpunt van de kamer; als schilderij voor de woonkamer boven de bank past 85 x 110 cm, zo opgehangen dat het gezicht ongeveer op ooghoogte zit.
Is ook een ander formaat of een lijst mogelijk?
Ja. De verhouding van het origineel is ongeveer 4:5, dus kunnen wij het omzetten naar een formaat dat niet in de lijst staat, zonder dat het virginaal of de sjaal van de rand verdwijnt. Laat ons de gewenste breedte en hoogte weten, dan antwoorden wij met de prijs en de doorlooptijd.
Het schilderij is verkrijgbaar opgerold, opgespannen op een spieraam of al ingelijst. Het opspannen en inlijsten gebeurt in onze lijstenmakerij in Slovenië, waar wij alle schilderijen op canvas voor verzending klaarmaken. Om de lijst te kiezen is er onze 3D-app; een voorbeeld op uw eigen muur bieden wij als aparte dienst aan.
De gele sjaal komt mooi uit in een smalle gouden lijst; een donkere houten lijst sluit aan bij de donkere randen van het tafereel.
Wanneer is het schilderij bij mij?
Zodra de bestelling bevestigd is, beginnen wij te schilderen, en binnen 15 tot 45 werkdagen is het schilderij klaar voor verzending. Vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij; wilt u iets aangepast zien, dan doen wij dat.
Wij leveren naar Nederland, België en de meeste EU-landen, zonder invoerrechten binnen de EU, en voor elke aankoop geldt ons retourbeleid.
Zittende vrouw aan het virginaal is een mooi cadeau voor een pianiste, een pianolerares of iemand die leert spelen. Wilt u dat zij het formaat zelf kiest, geef haar dan een cadeaubon.
Veelgestelde vragen
Waar kan ik het origineel zien?
In New York, in de Leiden Collection van Thomas Kaplan; het werk wordt vaak uitgeleend aan tentoonstellingen.
Wat is een virginaal?
Een klein toetsinstrument dat in de 17e eeuw in Nederlandse huizen veel voorkwam.
Is het schilderij echt van Vermeer?
Ja. Lang werd eraan getwijfeld, maar technisch onderzoek sinds 1993 heeft de meeste kenners overtuigd.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Elk exemplaar is een handgeschilderde kopie, die de schilder met penseel en olieverf op canvas maakt.
Hoe groot is het origineel?
Het is 25,2 cm hoog en 20 cm breed; al onze formaten zijn groter, het kleinste is 40 x 49 cm.
Past het in de slaapkamer?
Ja, een stil tafereel met één figuur en warme kleuren past goed in een slaapkamer of muziekkamer.
Kan ik mijn eigen formaat bestellen?
Ja, wij schilderen het in het formaat dat u kiest; vooraf laten wij u de prijs en de doorlooptijd weten.
Hoe lang duurt het maken?
Het maken duurt 15 tot 45 werkdagen, en de foto van het voltooide schilderij sturen wij u nog vóór verzending.
- Onderwerp: een jonge vrouw met een gele sjaal en een witte satijnen rok zit aan het virginaal en kijkt naar ons; in haar haar draagt ze rode strikjes.
- Origineel: omstreeks 1670–1672, olieverf op doek, 25,2 x 20 cm, Leiden Collection, New York.
- Onze versie: handgeschilderd in olieverf op canvas, op bestelling, 8 staande formaten van 40 x 49 tot 150 x 195 cm of een formaat naar wens.
- Goed om te weten: het auteurschap werd lang betwist, maar technisch onderzoek sinds 1993 heeft het bevestigd.









































