Beschrijving
Calvarie, naar een schilderij van Andrea Mantegna is de kopie die Edgar Degas in 1861 schilderde naar het paneel dat in het Louvre hangt. Op een rotsachtige heuvel staan drie kruisen: Christus in het midden, aan weerszijden een moordenaar. Linksonder valt Maria flauw en wordt opgevangen door de vrouwen naast haar; vlakbij staat Johannes de Evangelist. Rechts dobbelen soldaten in Romeinse wapenrustingen om de kleding, ruiters wachten, en over een kronkelende weg wijkt de blik terug naar de stad. Degas schilderde het doek bijna op het formaat van het origineel, maar liet het in de staat van een schets: het museum schrijft zelf dat het schilderij de gladheid en de afwerking van het oorspronkelijke paneel niet overneemt. Het origineel meet 92,5 x 69 cm, is een olieverfschilderij op doek, rechtsonder gesigneerd, en bevindt zich in het Musée des Beaux-Arts in Tours onder inventarisnummer 1934-6-1. Bij ons wordt het met de hand geschilderd, in acht formaten van 50 x 40 tot 150 x 110 cm of op maat, en vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | Calvarie, naar een schilderij van Andrea Mantegna |
| Andere titels: | Le Calvaire d’après Mantegna (titel van het museum) |
| Schilder: | Edgar Degas (1834–1917), naar Andrea Mantegna (1431–1506) |
| Jaar van ontstaan: | 1861 (rechtsonder gesigneerd: Degas) |
| Afmetingen van het origineel: | 92,5 cm x 69 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | olieverf op doek |
| Stijl: | kopie naar een oude meester, uit Degas’ leerjaren |
| Locatie: | Musée des Beaux-Arts, Tours (inventarisnummer 1934-6-1); Joconde-record 02650010032 |
| Onze reproductie: | met de hand geschilderd in olieverf op linnen doek, 8 formaten van 50 x 40 cm tot 150 x 110 cm, op verzoek een formaat op maat |
Calvarie, naar een schilderij van Andrea Mantegna – Edgar Degas
Wat is er op het schilderij te zien?
Een kruisiging in een breed, bijna liggend vlak. In het midden Christus aan het kruis, links en rechts de twee moordenaars – de goede en de slechte –, alle drie op een rotsachtige, geplaveide heuvel die meer op een stenen platform lijkt dan op een berg. Linksonder valt Maria flauw en wordt opgevangen door de vrouwen om haar heen; vlak bij haar staat Johannes de Evangelist. Rechtsonder hurken soldaten die dobbelen om de kleding van Christus, achter hen staan paarden en ruiters in Romeinse wapenrustingen, onder wie Longinus met de lans. Op de achtergrond slingert een weg omhoog langs de rotswanden naar een ommuurde stad die Jeruzalem voorstelt. Het licht valt van links en verdeelt het tafereel in belichte en beschaduwde stroken; juist dat lichteffect interesseerde Degas het meest aan het paneel.
Welk schilderij staat op de foto?
Dat moet ronduit gezegd worden: de foto op deze pagina is niet het schilderij van Degas, maar dat van Mantegna. Ze toont het oorspronkelijke paneel Le Calvaire, dat zich sinds 1798 in het Louvre bevindt onder nummer INV 368, 96 x 76 cm meet en in tempera op hout is geschilderd als middendeel van de predella van het altaarstuk uit de kerk San Zeno in Verona. Wat wij schilderen, is de versie van Degas uit Tours, niet dit paneel. De reden voor de foto is eenvoudig en gemeten: de enige gepubliceerde opname van het doek van Degas, die de Franse nationale collectiedatabank Joconde publiceert, meet 798 x 600 pixels. Dat is te weinig om op deze pagina te tonen en te weinig voor onze formaten – bij 150 cm zou het ongeveer 5 pixels per centimeter opleveren, een derde van wat wij vereisen. Daarom staat hier het paneel van Mantegna, dus precies wat Degas voor ogen had, en wij schilderen de kopie van Degas. De producttitel noemt dat verschil zelf al.
Waarom schilderde Degas dit eigenlijk, en waarom lijkt het een schets?
Omdat kopiëren zijn manier van leren was. In het voorjaar van 1853, nauwelijks klaar met de middelbare school, vroeg Degas in het Louvre een kopiistenkaart aan, en tussen 1853 en 1861 kopieerde hij regelmatig oude meesters. Deze kopie is de laatste uit die reeks. Ze wordt gedateerd op 1861, omdat Degas juist van Mantegna de groep vrouwen rond de bezwijmde Maria leende en die gebruikte in zijn De dochter van Jefta. Over het uiterlijk van het schilderij schrijft het museum iets wat eerlijk herhaald mag worden: het is behandeld als een schets en neemt de gladheid en de afwerking van het oorspronkelijke paneel niet over. Het oppervlak van Mantegna is hard, emailachtig, zonder spoor van het penseel; dat van Degas is open, sneller, en hier en daar is de ondergrond te zien. Het ging niet om een nauwkeurige kopie, maar om begrijpen hoe het tafereel is opgebouwd.
Wat betekent het tafereel?
Twee dingen tegelijk: een oud religieus thema en een document over hoe een schilder leert. Als kunstschilderij is het een ongewone keuze, omdat het niet decoratief is en niet lieflijk; het is ernstig en vertelt een verhaal dat de meeste mensen kennen, hier verteld met afstand. De kleuren zijn aards – steen, wapenrusting, de bruine weg, een bleke hemel –, en daarom is het een ingetogener schilderij voor de woonkamer dan men van een kruisiging zou verwachten, en het sluit aan bij hout en warme muren. Als kunst aan de muur hoort het daar waar u een werk met inhoud wilt en geen patroon. Binnen het werk van Degas staat het aan het begin: vóór de ballerina’s kwamen de oude meesters. Onze reproductie volgt de versie van Degas, met de geplaveide rots en de verdeling van de figuren zoals hij die neerzette.
Van het atelier van Degas naar het museum in Tours
De weg van dit doek is kort en goed gedocumenteerd. Het bleef tot zijn dood bij de schilder en werd in 1918 verkocht op de veiling van zijn atelier in de galerie Georges Petit in Parijs. In 1934 was het in het bezit van Jeanne Fevre in Nice – de nicht van Degas die in zijn laatste jaren voor hem zorgde –, en in datzelfde jaar kocht de maatschappij Compagnie générale du gaz pour la France in Parijs het aan, die het nog hetzelfde jaar aan de stad Tours schonk. Sindsdien is het eigendom van de stad en hangt het in het Musée des Beaux-Arts onder inventarisnummer 1934-6-1. Een opmerkelijk toeval: juist dit museum bewaart ook twee andere panelen van dezelfde predella van Mantegna uit San Zeno – Het gebed in de hof en De opstanding –, terwijl het middenpaneel, het paneel dat Degas kopieerde, in het Louvre is gebleven. In Tours hangt de kopie van Degas dus naast twee zusterpanelen van het origineel.
Het motief binnen het werk van Degas
Uit deze jaren vindt u bij ons nog twee werken, allebei historisch en allebei van vóór het ballet. Jonge Spartanen oefenen dateert uit 1860 en toont dezelfde Degas, die nog denkt in taferelen uit de oudheid en de Bijbel. David en Goliath is een tweede bijbels thema uit dezelfde periode. Iets later volgt De verkrachting, waarin het verhaal zich naar een eigentijdse kamer verplaatst. Het museumrecord van dit doek is Joconde 02650010032: Le Calvaire d’après Mantegna, 1861, olieverf op doek, 92,5 x 69 cm, gesigneerd rechtsonder, inv. 1934-6-1, en het werk behoort tot de collectie van het Musée des Beaux-Arts de Tours, dat het in 1934 als schenking ontving.
Hoe wordt onze handgeschilderde versie gemaakt?
Met penseel en olieverf, als olieverfschilderij op canvas; zo ontstaan al onze schilderijen op canvas. Het moeilijkst is de verdeling. Het tafereel heeft veel figuren in een kleine ruimte, en als één groep een paar centimeter groeit, valt het evenwicht tussen de drie kruisen en de menigte eronder weg; daarom wordt eerst een raster van drie verticalen gezet en pas daarna de mensen. De tweede moeilijkheid is de rots: een geplaveid, scherp geleed oppervlak dat stevig moet blijven en geen patroon mag worden. De derde is de mate van afwerking. Omdat het origineel bewust niet is gladgestreken, strijken ook wij het niet glad – een kopie van de kopie van Degas die mooier is afgewerkt dan die kopie zelf, zou niet meer hetzelfde schilderij zijn. Elke handgeschilderde kopie valt daarom net iets anders uit. De foto van uw eigen doek ontvangt u vóór verzending.
Welk formaat voor welke muur?
Het origineel heeft een verhouding van 1,34, dus een vrij liggend formaat, en de reeks formaten raakt die op twee plaatsen bijna precies. 80 x 60 cm en 120 x 90 cm hebben allebei een verhouding van 1,33, binnen één procent van het origineel; het eerste is 12,5 cm smaller dan het doek van Degas en komt het in grootte het dichtst bij van de formaten die ook in vorm overeenkomen. 150 x 110 cm, met een verhouding van 1,36, ligt nog altijd dicht in de buurt en is het formaat waarop grote schilderijen van deze soort hun echte uitwerking krijgen: de figuren onderaan worden leesbaar. Let op bij twee formaten: 60 x 40 en 90 x 60 cm hebben een verhouding van 1,50 en liggen het verst van het origineel – 90 x 60 cm komt in de breedte weliswaar het dichtst bij het origineel, maar is tegelijk de slechtste keuze qua vorm in de reeks, omdat het het tafereel in de hoogte samendrukt en de hemel boven de kruisen afsnijdt. 50 x 40 en 100 x 80 cm zijn met 1,25 te vierkant voor deze compositie. Meet het gekozen formaat eerst af met een papieren uitsnede. Geen enkel formaat is op voorraad: elk exemplaar wordt op bestelling geschilderd.
Formaat op maat, lijst en spieraam
Past geen van de acht, dan schilderen wij het op uw maat en behouden de verhouding van 1,34 en de ruimte boven de kruisen, want juist die lege strook geeft het tafereel lucht; dat is ons werk op bestelling. Elk exemplaar versturen wij opgespannen op een houten spieraam, klaar om op te hangen. Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont alle lijstprofielen die wij aanbieden – goud, zilver, zwart, wit en naturel hout – en de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur.
Levering en garantie
Elk exemplaar wordt op bestelling geschilderd door onze schilders; reken op 15 tot 45 dagen, afhankelijk van het formaat, bij de grootste formaten aan de bovengrens. Het reist opgespannen en beschermd voor het transport, ingelijst als u een lijst kiest, naar Nederland, België en de meeste EU-landen – Slovenië en vijftien andere landen van de Europese Unie –, zonder invoerrechten binnen de EU. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring, en voor elke bestelling geldt ons retourbeleid. Het hele aanbod vindt u op de pagina Edgar Degas, en zijn leven beschrijft ons artikel over Edgar Degas.
Veelgestelde vragen
Welk schilderij is dit?
De kopie die Degas in 1861 schilderde naar de Calvarie van Mantegna. Ze meet 92,5 x 69 cm en bevindt zich in het Musée des Beaux-Arts in Tours onder inventarisnummer 1934-6-1.
Toont de foto het schilderij van Degas of dat van Mantegna?
Dat van Mantegna – het oorspronkelijke paneel uit het Louvre. De enige gepubliceerde opname van de kopie van Degas meet 798 x 600 pixels, te weinig om te tonen en te weinig voor onze formaten. Wij schilderen de versie van Degas, ook als de foto het origineel toont dat hij kopieerde.
Is het schilderij gesigneerd?
Ja, rechtsonder. Dat is het vermelden waard, omdat de meeste werken van Degas alleen het stempel van de atelierveiling dragen, dat na zijn dood werd aangebracht; dit doek heeft hij zelf gesigneerd.
Wanneer is het ontstaan?
In 1861. Het museum onderbouwt dat jaartal met het feit dat Degas de groep vrouwen rond Maria juist voor zijn De dochter van Jefta leende.
Waarom kopieerde Degas een andere schilder?
Omdat hij zo leerde. In het voorjaar van 1853 vroeg hij in het Louvre een kopiistenkaart aan, en tot 1861 kopieerde hij regelmatig oude meesters. Mantegna interesseerde hem in het bijzonder.
Waarom lijkt het minder afgewerkt dan het werk van Mantegna?
Omdat het zo bedoeld is. Het museum schrijft zelf dat het als een schets is behandeld en de gladheid van het oorspronkelijke paneel niet overneemt. Het ging om het begrijpen van de opbouw van het tafereel, niet om het nabootsen van het oppervlak.
Hoe groot is het origineel?
92,5 cm breed en 69 cm hoog. Het paneel van Mantegna meet 96 x 76 cm, zodat Degas bijna op ware grootte kopieerde.
Waar bevindt het origineel zich nu?
In het Musée des Beaux-Arts in Tours, waar het in 1934 als schenking terechtkwam. Het paneel van Mantegna waarnaar het is ontstaan, hangt in het Louvre.
Welk van uw formaten komt overeen met het origineel?
Qua vorm 80 x 60 en 120 x 90 cm, allebei met een verhouding van 1,33 tegenover 1,34 van het origineel. In de breedte komt 90 x 60 cm het dichtst bij, maar juist dat formaat is qua vorm het slechtste van de acht.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Het werk wordt met de hand geschilderd, in olieverf op linnen doek; de penseelstreken zijn zichtbaar en voelbaar.
Is het een goed cadeau?
Voor iemand die wil weten hoe schilders leren, is het een ongewoon goed cadeau: een klassiek thema en tegelijk een blik in het atelier van de jonge Degas. Omdat elk exemplaar op bestelling wordt geschilderd, moet u rekening houden met de doorlooptijd; laat u de keuze liever aan de ontvanger over, dan is er onze cadeaubon.
- Onderwerp: een kruisiging met drie kruisen op een geplaveide rots, de bezwijmde Maria links, de dobbelende soldaten rechts, Jeruzalem op de achtergrond
- Origineel: Edgar Degas, 1861, olieverf op doek, 92,5 x 69 cm, Musée des Beaux-Arts, Tours (inventarisnummer 1934-6-1), rechtsonder gesigneerd
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf, acht formaten van 50 x 40 tot 150 x 110 cm; 80 x 60 en 120 x 90 cm komen qua vorm het dichtst bij het origineel
- Goed om te weten: de foto op deze pagina toont het oorspronkelijke paneel van Mantegna uit het Louvre, omdat niemand de kopie van Degas in een bruikbare resolutie heeft gepubliceerd; wij schilderen de versie van Degas









































