Beschrijving
Bocht in de weg bij Auvers-sur-Oise – een doek dat decennialang werd tentoongesteld onder de naam van het verkeerde landschap
In Bocht in de weg bij Auvers-sur-Oise (Frans: La Route tournante à Auvers-sur-Oise) van Paul Cézanne komt een bleek okerkleurige weg uit de linkerbenedenhoek, buigt naar rechts af en verdwijnt achter een lage stenen muur. Achter de muur rijzen boerenhuizen op met grijze en bruinachtige daken, en daaromheen staan bomen in groen, olijfgroen en bruin. Van de lucht is alleen een strook boven de daken te zien. Ons handgeschilderde schilderij op canvas geeft dit werk van Cézanne van omstreeks 1881 weer, dat in het origineel 60 x 73 centimeter meet en zich onder inventarisnummer 48.525 in het Museum of Fine Arts in Boston bevindt.
Vier Amerikaanse tentoonstellingen, één verkeerde titel
In januari 1928 was het doek in New York bij Wildenstein te zien op de tentoonstelling Paul Cézanne als nummer 14; het was in bruikleen van de Bostonse verzamelaar John T. Spaulding. In maart en april 1929 hing het in het Fogg Art Museum in Cambridge bij Boston als nummer 5 met plaat XXIII, en van juni tot november 1934 in het Art Institute of Chicago op de tentoonstelling A Century of Progress als nummer 292. Tussendoor was het ook twee keer te zien in het Museum of Fine Arts in Boston, in 1929 en in 1931 en 1932. Telkens leende Spaulding het uit – en telkens stond in de catalogus dezelfde, verkeerde plaatsnaam.
Aix of Auvers?
De titels waaronder het doek door Amerika reisde, luidden Environs d’Aix, Environs d’Aix-en-Provence en Environs of Aix – de omgeving van Aix. Maar de plaats op het doek is niet Aix. De catalogue raisonné noemt als plaatsen Auvers-sur-Oise en Valhermeil, beide in Noord-Frankrijk, ten noordwesten van Parijs; Aix ligt in de Provence, zo’n zevenhonderd kilometer naar het zuiden. De titel zat er dus niet een dorp naast, maar wees naar het andere eind van het land. Pas de volledige titel die de catalogus nu gebruikt – La Route tournante (rue des Roches au Valhermeil, Auvers-sur-Oise) – noemt zelfs de straat.
Negen eigenaren, twee met een vraagteken
De herkomstgegevens beginnen met een naam tussen haakjes en met een vraagteken: (Julien-François Tanguy, Parijs?). Zeker is dat de criticus en verzamelaar Théodore Duret in Parijs het doek bezat; op de veiling van zijn collectie bij de Galerie G. Petit op 19 maart 1894 was het werk nummer 3. Daarna volgen de schilder Paul-César Helleu, opnieuw met een vraagteken Ambroise Vollard, vervolgens Claude Monet, die het op 10 mei 1907 verwierf, en na hem zijn zoon Michel Monet in Giverny. Later bezaten Paul Rosenberg, de kunsthandel Wildenstein in New York en vanaf 1927 John T. Spaulding in Boston het doek; door zijn legaat kwam het in 1948 in het Museum of Fine Arts.
De veiling van 1894
De veiling van de collectie Duret op 19 maart 1894 is in de herkomstgegevens de enige precies gedateerde schakel met een volgnummer: het doek was daar het derde. Duret was schrijver en pleitbezorger van de impressionisten, en zijn veiling was een van die gebeurtenissen waarna werken uit de kring van welgezinde schrijvers zich over de verzamelaars verspreidden. De koper wordt in de vermelding niet genoemd; de volgende naam in de keten is die van Helleu.
Een weg die u niet kunt aflopen
De compositie is eenvoudig en ongewoon tegelijk. De weg buigt af en verdwijnt achter de muur – de kijker ziet niet waar hij heen leidt en kan de blik niet verder volgen. De muur is geschilderd als één enkele lichte baan, de huizen erachter als blokken, naast elkaar gezet zonder perspectivische verkorting. De bomen zijn niet als afzonderlijke kruinen geschilderd, maar als dichte massa’s die de ruimte boven de huizen afsluiten. Juist daardoor oogt het schilderij gesloten: er is geen vergezicht, alleen een stuk dorpsweg en wat het omgeeft.
De bocht als trefwoord
Onder de motieven voor dit doek noemt de catalogus niet alleen de huizen, de weg en de muur, maar apart ook route tournante, de bocht in de weg, als zelfstandig trefwoord. Dat is geen toeval: hetzelfde motief staat in de titel van meerdere werken van Cézanne, en de catalogus behandelt het als terugkerend thema. Daaronder is ook een doek van dezelfde afmetingen, 60 x 73 centimeter, dat zich eveneens in Boston bevindt, maar in een andere collectie – daarom zegt bij dit motief de verhouding van de zijden niets, en maakt pas het inventarisnummer van het museum het onderscheid.
De rustige groene en okerkleurige kleurschaal maakt dit doek geschikt voor de woonkamer of de eetkamer, waar een schilderij niet mag schreeuwen. Het is verkrijgbaar in vijftien formaten, van 50 x 41 tot 180 x 149 centimeter, alle maten in centimeters; tussenliggende maten spannen wij op een spieraam op maat, en hoe het er in een lijst uitziet, laat onze 3D-app vooraf zien – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Uit hetzelfde dorp komt ook Het huis van de gehangene in Auvers-sur-Oise, uit het zuiden Het dorp Gardanne en De rode rots.
- Onderwerp: Bocht in de weg bij Auvers-sur-Oise, Paul Cézanne, omstreeks 1881, Museum of Fine Arts, Boston
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie
- Formaten: 15 formaten, op verzoek ook een formaat op maat
- Goed om te weten: tussen 1928 en 1934 werd het doek in Amerika drie keer tentoongesteld als de omgeving van Aix, hoewel het Auvers-sur-Oise in het noorden van Frankrijk toont









































