Beschrijving
Portret van Wally Neuzil is een werk van Egon Schiele uit 1912: een portret tot aan de borst van zijn jarenlange vriendin op een klein houten paneel, met grote blauwe ogen, roodblond haar en een witte geplooide kraag boven donkere kleding. Het origineel bevindt zich in het Leopold Museum in Wenen onder inventarisnummer 453; het meet 39,8 x 32 cm en heeft een liggend formaat. Wij schilderen het met de hand in olieverf, in vijftien formaten of op maat, en vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | Portret van Wally Neuzil |
| Andere titels: | Bildnis Wally Neuzil · Portrait of Wally Neuzil · Weibliches Bildnis mit Blumenranke |
| Schilder: | Egon Schiele (1890–1918) |
| Jaar van ontstaan: | 1912, linksonder gesigneerd en gedateerd “EGON SCHIELE 1912” |
| Afmetingen van het origineel (breedte × hoogte): | 39,8 cm x 32 cm (het museum geeft de assen niet aan; het formaat is liggend) |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op hout |
| Stijl: | Expressionisme |
| Locatie: | Leopold Museum, Wenen (inventarisnummer 453) |
| Onze reproductie: | met de hand geschilderd in olieverf op doek, 15 formaten van 40 x 32 cm tot 200 x 160 cm of een formaat op maat |
Portret van Wally Neuzil – Egon Schiele
Wie staat er op het schilderij?
Wally Neuzil, voluit Walburga Neuzil (1894–1917), jarenlang de vriendin van Egon Schiele (1890–1918). De Oostenrijkse schilder legde haar in 1912 op dit paneel vast. Volgens de beschrijving van het museum bleven ze tot het voorjaar van 1915 met elkaar in contact, hoewel Schiele zich al in 1914 op zijn latere vrouw, Edith Harms (1893–1918), had gericht.
Wat is er op het houten paneel te zien?
Een jonge vrouw, tot aan de borst weergegeven, met het hoofd licht opzij gekanteld. Het haar is dik en roodblond; op de kruin schemeren er twee rode vlekken doorheen. De ogen zijn onevenredig groot en blauw, omrand met een donkere lijn; op de wangen, de neus en de kin liggen roze en roodachtige vlekken, de lippen zijn rood en iets geopend. Onder de hals zit een witte geplooide kraag, daaronder donkere, bijna zwarte kleding, opgezet in brede streken. Langs de rechterrand hangt van boven naar beneden een dunne rank met puntige bladeren in bruine en olijfgroene tinten, bezaaid met kleine rode en donkerblauwe stippen. De achtergrond is roomwit, opgebouwd uit korte, elkaar kruisende streken die zichtbaar blijven. De rank is geen bijkomstige versiering: de catalogus van de Weense galerie Würthle uit 1925, die het museum onder zijn bronnen noemt, vermeldt het werk als “Weibliches Bildnis mit Blumenranke” – een vrouwenportret met een bloeiende rank.
Waarom is dit schilderij belangrijk?
Om twee redenen. De eerste is zijn tegenhanger: Schiele schilderde het als pendant van zijn zelfportret met lampionplant, dat eveneens uit 1912 dateert, eveneens op hout is geschilderd en bijna even groot is – 32,2 x 39,8 cm tegenover 39,8 x 32 cm. De tweede is wat het schilderij na 1938 overkwam. Van 1998 tot 2010 was het onderwerp van rechtszaken in New York, en daardoor is het vandaag ook buiten de kunstgeschiedenis bekend.
Wat betekent het schilderij?
Volgens de toelichting van het museum gaat het over nabijheid. Het portret straalt intimiteit en tedere genegenheid uit en getuigt van de hechte band tussen de twee geliefden; het liggende formaat benadrukt de verbinding met het zelfportret dat als zijn tegenhanger is opgezet, en daarmee de verbinding tussen twee mensen wier gevoelsuitdrukkingen elkaar in beide composities aanvullen. De beschrijving wijst ook op de vorm: door de aandacht voor eenvoudige geometrische vormen en een uitgebalanceerde kleurcombinatie houdt het werk spanning en rust in evenwicht. Als expressionistisch schilderij overdrijft het niet in het gebaar, maar in de ogen.
Waar komt het werk vandaan en waarom was het omstreden?
Het Leopold Museum publiceert een eigen, onderzochte reeks eigenaren. Aan het begin staan Emil Toepfer en Richard Lanyi, beiden uit Wenen, daarna de Weense kunsthandelaarster Lea Bondi Jaray (1880–1969), die het werk van vóór 1925 tot 1939 bezat. Dan volgen Friedrich Welz in Salzburg (1939–1944) en de Salzburger Landesgalerie (1944–1945). In 1945 stelden de Amerikaanse bezettingstroepen het schilderij veilig, en in 1947 werd het volgens deze herkomstgegevens overgedragen aan de deelstaat Salzburg; de tekst van de schikking op dezelfde pagina noemt voor deze schakel de federale dienst voor monumentenzorg. Vervolgens worden dr. Robert Rieger en Tana Berger in New York (1948) genoemd, de Österreichische Galerie Belvedere (1950–1954), dr. Rudolf Leopold (1954–1994) en vanaf 1994 de particuliere stichting van het Leopold Museum.
Naast deze reeks publiceert het museum de tekst die in juli 2010 in de schikking is overeengekomen. Volgens die tekst was het schilderij persoonlijk eigendom van Lea Bondi Jaray, een Joodse kunsthandelaarster en eigenares van galerie Würthle in Wenen. In april 1938 werd zij gedwongen haar galerie aan Friedrich Welz over te dragen, en in 1939 vluchtte zij voor de nazi’s naar Londen. Het Leopold Museum leende het schilderij in 1997 uit aan het Museum of Modern Art in New York, en in 1999 startte de Amerikaanse regering een procedure tot inbeslagname. De districtsrechtbank in New York stelde in 2009 vast dat het schilderij eigendom was van Lea Bondi Jaray en dat Welz, lid van de NSDAP, het haar eind jaren dertig in Wenen had ontstolen toen hij in het kader van de “arisering” haar galerie overnam. Verder stelde de rechtbank vast dat de Amerikaanse troepen het schilderij na de oorlog bij Welz in beslag namen en het in 1947 overdroegen aan de federale dienst voor monumentenzorg, samen met schilderijen die Welz had verworven van de Joodse verzamelaar Heinrich Rieger, die in 1942 in het kamp Theresienstadt werd vermoord. De dienst overhandigde de werken in 1950 aan de vertegenwoordiger van Riegers erfgenamen en nam dit portret daarbij op; de erfgenamen verkochten ze in hetzelfde jaar aan het Belvedere, dat het schilderij in 1954 bij een ruil aan Rudolf Leopold afstond. De zaak werd in 2010 beëindigd met een schikking, die de tekst hieronder samenvat; het bedrag van 19 miljoen dollar maakte het Amerikaanse federale openbaar ministerie voor het zuidelijke district van New York op 20 juli 2010 bekend in een persbericht.
Herkomst en het lange geschil
De herkomstgegevens lopen van de Weense galeriehoudster Lea Bondi Jaray via de nazistische verzamelaar Friedrich Welz, die het in 1939 tijdens de “arisering” verwierf, tot later Rudolf Leopold. In 1998 namen de Amerikaanse autoriteiten het schilderij tijdens een tentoonstelling in het MoMA in New York in beslag; het geschil werd pas in juli 2010 beslecht, toen het Leopold Museum de erven van Bondi 19 miljoen dollar betaalde en het werk behield.
Welke plaats neemt dit werk in binnen het oeuvre van Schiele?
Het hoort bij de kleine houten panelen van 1912. Het dichtst erbij staat Zelfportret met lampionplant, zijn tegenhanger: hetzelfde jaar, dezelfde drager, bijna dezelfde maat en vandaag dezelfde collectie, waar het museum het vermeldt als Self-Portrait with Chinese Lantern Plant onder inventarisnummer 454. Uit hetzelfde jaar en dezelfde collectie komt ook Kardinaal en non (Liefkozing), maar dat is op doek geschilderd en een stuk groter, 70 x 80,5 cm. Een jaar eerder, in 1911, ontstond De lyricus, en uit 1917 dateert het landschap Vier bomen, dat het Belvedere in 2020 heeft gerestitueerd en dat vandaag in particulier bezit is. Het hele aanbod staat op de pagina Egon Schiele, en meer over het leven van de kunstenaar leest u in ons artikel over Egon Schiele.
Hoe wordt onze handgeschilderde versie gemaakt?
Elk doek wordt door een schilder in olieverf geschilderd, streek voor streek – geen machinaal drukwerk, maar een kopie die met de hand voor uw bestelling wordt geschilderd. Twee plekken zijn hier het moeilijkst. De eerste zijn de ogen: groot, blauw en net iets anders geplaatst dan de anatomie ze zou plaatsen; wie ze “verbetert”, verliest precies datgene waaraan het gezicht wordt herkend. De tweede is de achtergrond, die niet glad is, maar is opgebouwd uit korte, elkaar kruisende streken; die moeten ook in een groot formaat zichtbaar blijven, anders ontstaat er achter het hoofd een leeg vlak. Het origineel is op hout geschilderd, onze kopie in olieverf op doek; een paneel en een opgespannen doek gedragen zich verschillend, en wij doen niet alsof het hetzelfde is. Als het schilderij klaar is, fotograferen wij het en sturen wij u de foto ter goedkeuring; pas daarna gaat het op weg. Zoals elk schilderij van ons kan het op een houten spieraam worden opgespannen; dat kiest u bij de optie Spieraam.
Welk formaat voor welke muur?
Kort antwoord: omdat het origineel zo klein is, beslist u met het formaat eigenlijk hoe dichtbij het gezicht komt. Het dichtst bij het origineel ligt het kleinste formaat, 40 x 32 cm: dat is maar 2 mm breder en even hoog. Alle andere formaten zijn groter dan het origineel. Boven een dressoir of een bureau passen 65 x 52 cm en 75 x 60 cm, in de woonkamer boven de bank 100 x 80 cm of 125 x 100 cm, op een grote wand, in een trappenhuis of in een hoge ruimte 180 x 145 cm en 200 x 160 cm. Schilderijen op canvas van zo’n formaat hebben afstand nodig: van dichtbij leest u de streken van de achtergrond afzonderlijk, het gezicht vormt zich pas op een paar meter afstand. Een handgeschilderd schilderij hangt het mooist met het midden op ooghoogte, ongeveer 145 tot 150 cm boven de vloer; boven de bank 15 tot 25 cm boven de rugleuning.
Formaat op maat, spieraam en lijst
Past geen van de vijftien formaten bij uw muur, dan schilderen wij het werk op maat. Kiest u bij de optie Spieraam voor Ja, dan krijgt u het doek opgespannen op een houten spieraam, klaar om op te hangen. Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen en toont het werk niet op uw muur; het voorbeeld op uw muur is een aparte dienst van ons. U kiest de lijst apart; die is geen verplicht onderdeel van de bestelling.
Levering en garantie
Wij schilderen op bestelling en leveren naar Nederland, België en de meeste EU-landen: in totaal zestien landen van de Europese Unie. Vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring. De doorlooptijd hangt af van het formaat en van hoe druk het in onze werkplaats is. Voor elke bestelling geldt ons retourbeleid en de terugbetaling van de koopprijs.
Veelgestelde vragen
Wie was Wally Neuzil?
Walburga “Wally” Neuzil (1894–1917) was jarenlang de vriendin van Egon Schiele en verscheidene jaren zijn model; toen ze elkaar in 1911 leerden kennen, was ze 17 jaar. Volgens de beschrijving van het Leopold Museum bleven ze tot het voorjaar van 1915 met elkaar in contact, hoewel Schiele zich al in 1914 op zijn latere vrouw, Edith Harms, had gericht. Neuzil stierf in december 1917, 23 jaar oud.
Wanneer schilderde Schiele het Portret van Wally Neuzil?
In 1912: het paneel is linksonder gesigneerd en gedateerd “EGON SCHIELE 1912”. Het is in olieverf op hout geschilderd en meet maar 39,8 x 32 cm, in liggend formaat.
Waar bevindt het Portret van Wally Neuzil zich vandaag?
In het Leopold Museum in Wenen, onder inventarisnummer 453. Zijn tegenhanger, Schieles Zelfportret met lampionplant uit hetzelfde jaar, bevindt zich in dezelfde collectie onder inventarisnummer 454.
Waarom werd het Portret van Wally in New York in beslag genomen?
In 1998, toen het paneel in bruikleen was bij het Museum of Modern Art in New York, namen de Amerikaanse autoriteiten het in beslag: het had toebehoord aan Lea Bondi Jaray, een Joodse kunsthandelaarster in Wenen, van wie Friedrich Welz, lid van de NSDAP, het eind jaren dertig had afgenomen. Het geschil eindigde pas in juli 2010 met een schikking waarbij het Leopold Museum haar erven 19 miljoen dollar betaalde en het werk behield. Het verhaal wordt verteld in de documentaire Portrait of Wally uit 2012.
Wat betekent het Portret van Wally Neuzil?
Volgens de toelichting van het Leopold Museum gaat het over nabijheid: het straalt intimiteit en tedere genegenheid uit en getuigt van de hechte band tussen de twee geliefden. Schiele schilderde het als tegenhanger van zijn zelfportret uit hetzelfde jaar, eveneens op hout en bijna even groot, en daarom horen de twee panelen bij elkaar.
Is het een goed cadeau?
Ja; twijfelt u over het formaat, dan is er een cadeaubon.
- Onderwerp: portret tot aan de borst van Wally Neuzil, grote blauwe ogen, witte geplooide kraag, donkere kleding, een rank langs de rechterrand.
- Origineel: 1912, olieverf op hout, 39,8 x 32 cm, linksonder gesigneerd, Leopold Museum, Wenen, inventarisnummer 453.
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf, 15 formaten of op maat, naar keuze opgespannen op een spieraam (Spieraam: Ja).
- Goed om te weten: het portret is opgezet als tegenhanger van het zelfportret met lampionplant; volgens de beschrijving van het museum benadrukt het liggende formaat die verbinding.









































