Beschrijving
De lyricus is een werk van Egon Schiele uit 1911: een zelfportret op een bijna vierkant doek, waarop de kunstenaar zich voordoet als “lyricus”, met het hoofd bijna op zijn kant gelegd en een bleek, verwrongen lichaam voor een donkere achtergrond. Het origineel bevindt zich in het Leopold Museum in Wenen onder inventarisnummer 450 en meet 80,5 x 80 cm. Wij schilderen het met de hand in olieverf, in vijftien formaten of op uw maat, en vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | De lyricus |
| Andere titels: | Der Lyriker · Lyricist |
| Schilder: | Egon Schiele (1890–1918) |
| Jaar van ontstaan: | 1911, linksboven gemonogrammeerd en gedateerd “S. 11” |
| Afmetingen van het origineel (breedte × hoogte): | 80,5 cm x 80 cm (het museum vermeldt niet welke zijde welke is; het formaat is bijna vierkant) |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek |
| Stijl: | Expressionisme |
| Locatie: | Leopold Museum, Wenen (inventarisnummer 450) |
| Onze reproductie: | Met de hand geschilderd in olieverf op doek, 15 formaten van 50 x 50 cm tot 200 x 200 cm of een formaat op maat |
De lyricus – Egon Schiele
Wie staat er op het schilderij?
De kunstenaar zelf: de Oostenrijkse schilder Egon Schiele (1890–1918). Het doek ontstond begin 1911, en volgens de tekst van het Leopold Museum stelt Schiele zich er voor als “lyricus” – als dichter – in een uiterst verwrongen houding. De titel noemt dus geen model, maar een rol: Schiele speelt de dichter met zijn eigen gezicht en zijn eigen lichaam. Onder zijn bronnen noemt het museum ook een uitgave van zijn brieven en gedichten uit 1910–1912 uit de collectie Leopold, die in 2008 in München verscheen onder de titel Der Lyriker Egon Schiele.
Wat is er op het doek te zien?
Een halfnaakte figuur die het vierkant bijna van rand tot rand vult. Bovenaan ligt het hoofd bijna op zijn kant, met de kruin naar de linkerrand; het gezicht is opgebouwd uit okerkleurige, groene en rode streken, één oog kijkt schuin onder een opgetrokken wenkbrauw vandaan, en de lange hals loopt naar rechts uit. Boven het hoofd zit langs de bovenrand een vlek wit. Daaronder is één hand geheven met gespreide vingers, de andere ligt er dwars onder. Vanaf de handen loopt een bleke baan lichaam diagonaal naar de onderrand, halverwege met de rode stip van de navel, en helemaal onderaan zitten een donkere vlek en een rode plek in de lies. Al het andere – het jasje en de achtergrond – is donkerbruin, zwart en flessengroen. In de linkerbovenhoek staan in het zwart het monogram en het jaartal “S. 11”. Volgens de beschrijving van het museum werkte Schiele met snelle penseelstreken en zonder ondertekening, en het oppervlak laat dat zien: de verf ligt in dichte, losse streken over het hele doek.
Waarom is dit schilderij belangrijk?
Om twee redenen, die de beschrijving van het museum allebei noemt. De eerste is zijn openbare debuut. Het doek, begin 1911 ontstaan, werd in april van dat jaar getoond op Schieles eerste solotentoonstelling in de Weense galerie Miethke en afgebeeld in de begeleidende publicatie, samen met een tekst van Albert Paris Gütersloh (1887–1973). De tweede is hoe nauwkeurig het werk sindsdien is gedocumenteerd. Het museum geeft de nummers in vijf catalogi van Schieles schilderijen, van de catalogus van Otto Nirenstein uit 1930, waar het onder nummer 78 staat, tot de catalogus van Tobias Natter uit 2017, waar het onder nummer 52 staat.
Wat betekent het schilderij?
Volgens de uitleg van het museum gaat het over de crisis van het subject. Het hoofd is onnatuurlijk gekanteld en deels omgeven door een witte ruimte die op een nimbus lijkt; de ogen kijken schuin onder opgetrokken wenkbrauwen vandaan, met een sceptische uitdrukking. Op een kort jasje na, dat visueel opgaat in de achtergrond, is de figuur naakt en bleek, en slechts twee plekken zijn in gloeiend rood geschilderd: de navel en de lies. De navel staat volgens de beschrijving anatomisch op de verkeerde plaats, maar juist hij richt de as van de compositie naar de handen. Volgens de conventie van het vierkante formaat vult Schiele het doek met wat het museum een rauwe, pijnlijke, verworpen lichamelijkheid noemt, en zo geeft hij die crisis aanschouwelijk weer.
Waar komt het werk vandaan?
Het Leopold Museum publiceert zijn eigen onderzochte reeks eigenaren en noemt daarin vier schakels: de nalatenschap van Egon Schiele in Wenen (1918); Arthur Stemmer, Wenen en Londen (vóór 1930 tot 1954); dr. Rudolf Leopold, Wenen (1954–1994); en de particuliere stichting Leopold Museum, Wenen (1994). De objectgegevens voegen eraan toe dat het werk in 1994 aan de stichting werd overgedragen. Voor twee schakels geeft het museum ook een bron. De vermelding van Stemmer steunt op de catalogus van Otto Nirenstein over Schieles persoonlijkheid en werk (Berlijn 1930, nr. 78); de vermelding van Leopold steunt op het dossier van Sonja Niederacher met de titel Egon Schiele. “Der Lyriker” van 30 juni 2010 en op het boek Rudolf Leopold – Kunstsammler, dat Diethard Leopold in 2003 in Wenen uitgaf (blz. 54–61). De herkomstgegevens die deze pagina vermeldt, volgen hieronder.
Herkomst
Uit Schieles nalatenschap (1918) ging het schilderij naar Arthur Stemmer (Wenen/Londen, vóór 1930 tot 1954) en daarna naar Rudolf Leopold (1954–1994); tegenwoordig bevindt het zich in het Leopold Museum in Wenen.
Waar staat dit werk tussen Schieles werken?
Onder de doeken van Schiele uit 1911–1917 in ons aanbod zijn er twee vierkant, zoals ook dit bijna is. Uit het jaar daarop en uit dezelfde collectie komt het schilderij Heremieten, eveneens vierkant, maar veel groter, 181 x 181 cm, en uit 1912–1913 het vierkante portret Trude Engel, 100 x 100 cm, dat zich tegenwoordig in het Lentos Kunstmuseum in Linz bevindt. Uit 1912 en eveneens uit het Leopold Museum komt het werk Kardinaal en non (Liefkozing), 70 x 80,5 cm, terwijl het schilderij Liggende vrouw uit 1917 een lang liggend formaat heeft, 96 x 171 cm, en eveneens in het Leopold Museum hangt. De volledige keuze vindt u op de pagina Egon Schiele, en meer over het leven van de kunstenaar in ons artikel over Egon Schiele.
Hoe wordt onze versie van De lyricus met de hand geschilderd?
Elk doek wordt door een schilder in olieverf geschilderd, streek voor streek – geen machinaal drukwerk, maar een kopie die met de hand voor uw bestelling wordt geschilderd. Bij dit werk zijn twee plekken het lastigst. De eerste is de huid: gezicht, handen en lichaam zijn opgebouwd uit losse streken oker, groen, roze en rood; strijken we die glad, dan wordt het lichaam gelijkmatig roze en verliest het zijn spanning. De tweede is het donker: jasje en achtergrond hebben bijna dezelfde kleur, en de kopie moet ze net als het origineel uit elkaar houden, alleen door de richting van de streken. Het origineel is met olieverf op doek geschilderd, en onze kopie ook. Is het schilderij voltooid, dan fotograferen wij het en sturen u de foto ter goedkeuring; pas daarna gaat het op weg. Zoals elk kunstschilderij uit onze werkplaats kan het worden opgespannen op een houten spieraam; dat kiest u bij de optie Spieraam.
Welk formaat voor welke muur?
Het korte antwoord: het origineel is bijna vierkant, dus is de eigenlijke vraag hoeveel van de muur de figuur moet innemen. Het museum vermeldt 80,5 x 80 cm zonder te zeggen welke zijde welke is; het dichtst daarbij komt ons formaat 80 x 80 cm, dat aan de ene zijde gelijk is aan het origineel en aan de andere zijde 5 mm korter. Voor een kleinere muur, boven een dressoir of een bureau, volstaat 50 x 50 cm of 60 x 60 cm; in de woonkamer boven de bank horen 100 x 100 cm of 110 x 110 cm; op een grote muur, in het trappenhuis of in een hoge ruimte 140 x 140 cm, 170 x 170 cm of 200 x 200 cm. Schilderijen op canvas van dit formaat vragen afstand: van dichtbij leest u de streken van de huid één voor één, het gezicht vormt zich pas op een afstand van enkele meters. Hang het zo dat het midden op ooghoogte zit, ongeveer 145–150 cm boven de vloer, en boven de bank 15–25 cm boven de rugleuning.
Formaat op maat, spieraam en lijst
Past geen van de vijftien formaten bij uw muur, dan schilderen wij het werk op uw maat. Kiest u bij de optie Spieraam voor Ja, dan komt het doek opgespannen op een houten spieraam aan, klaar om op te hangen. Onze 3D-app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen, niet om het werk op uw muur te tonen; het voorbeeld op uw muur is een aparte dienst van ons. De lijst kiest u apart, en hij is geen verplicht onderdeel van de bestelling.
Levering en garantie
Wij schilderen op bestelling en leveren naar Nederland, België en de meeste EU-landen – in totaal Slovenië en vijftien andere landen van de Europese Unie, waaronder Kroatië, Oostenrijk, Italië, Hongarije en Duitsland. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring, en voor elke bestelling geldt ons retourbeleid. De doorlooptijd hangt af van het formaat en van hoe druk het in de werkplaats is. Elk werk reist goed beschermd verpakt.
Veelgestelde vragen
Wie is de man op het schilderij De lyricus?
Egon Schiele zelf (1890–1918): het werk is een zelfportret. Volgens de beschrijving van het Leopold Museum stelt hij zich erin voor als “lyricus” – als dichter – in een buitengewoon verwrongen houding. De titel noemt dus geen model, maar een rol.
Waar hangt het origineel van De lyricus?
In het Leopold Museum in Wenen, onder inventarisnummer 450. Het doek is bijna vierkant en meet 80,5 x 80 cm. Uit Schieles nalatenschap ging het naar de verzamelaar Arthur Stemmer, daarna naar Rudolf Leopold, en sinds 1994 behoort het tot de particuliere stichting Leopold Museum.
Wanneer schilderde Schiele De lyricus?
Begin 1911; monogram en jaartal staan in de linkerbovenhoek. In april van dat jaar werd het doek getoond op Schieles eerste solotentoonstelling, in de Galerie Miethke in Wenen. Het werd afgebeeld in de begeleidende publicatie, samen met een tekst van Albert Paris Gütersloh.
Wat betekent het schilderij De lyricus?
Volgens de lezing van het Leopold Museum gaat het over de crisis van het subject. Schiele beeldt zich af als dichter, halfnaakt en bleek, met een onnatuurlijk gekanteld hoofd, en alleen de navel en het kruis zijn in stralend rood geschilderd. Het museum spreekt van een rauwe, pijnlijke, verworpen lichamelijkheid die het vierkante formaat vult.
Is Der Lyriker hetzelfde werk?
Ja. Der Lyriker is de Duitse titel van hetzelfde doek, en de Engelse beschrijving van het museum vermeldt het als Lyricist. Ook het herkomstdossier van Sonja Niederacher uit 2010 draagt de Duitse titel.
Hoe schilderde Schiele De lyricus?
In olieverf, volgens de beschrijving van het museum met snelle streken en zonder voorbereidende tekening. De verf ligt in dikke, losse streken over het hele oppervlak: oker, groen en rood voor de huid, donkerbruin, zwart en flessengroen voor het jasje en de achtergrond. Elke kopie op deze pagina is een handgeschilderd schilderij dat die streken één voor één volgt.
Is het een goed cadeau?
Ja; twijfelt u over het formaat, dan is er een cadeaubon.
- Onderwerp: halfnaakt zelfportret, het hoofd bijna op zijn kant, een geheven hand met gespreide vingers, een bleek lichaam voor een donkere achtergrond.
- Origineel: 1911, olieverf op doek, 80,5 x 80 cm, linksboven gemonogrammeerd en gedateerd, Leopold Museum, Wenen, inventarisnummer 450.
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf, 15 formaten of op maat, desgewenst opgespannen op een spieraam (Spieraam: Ja).
- Goed om te weten: in april 1911 werd het werk getoond op Schieles eerste solotentoonstelling in de Weense galerie Miethke.









































