Beschrijving
Paul Gauguin – Bretonse Eva – handgeschilderde reproductie
Dit is geen olieverfschilderij en geen groot formaat. Deze Eva (Frans: Ève bretonne) is een vel papier: aquarel en pastel, 33,7 x 31,1 cm (hoogte x breedte, dus een staand formaat), ontstaan in 1889 tijdens de maanden in Bretagne en nu in het bezit van het McNay Art Museum in San Antonio, Texas, onder inventarisnummer 1950.45. Bij ons krijgt dit vel een doek en olieverf: een handgeschilderde reproductie, op bestelling geschilderd, nooit gedrukt.
De handen bedekken niet de ogen, maar de oren
Een bleke naakte gestalte zit op een blauwe helling en drukt haar handpalmen tegen het hoofd – tegen de oren, niet tegen de ogen. Haar mond staat open, in het haar draagt zij een blauw lint. Achter haar rijst een donkere stam op met blauw gebladerte en rode vruchten, en langs een tak rechts glijdt een slang omlaag. Een Franse beschrijving van het blad zegt dat Eva haar oren dichtstopt om het sissen niet te horen; dat is een interpretatie, geen opschrift van de schilder, en zo geven wij het ook weer. Het gebaar zelf is ondubbelzinnig: juist de weg waarlangs de verleiding haar überhaupt bereikt, is afgesloten.
Een pose die Gauguin in een museum vond
De gesloten houding met het hoofd tussen de handen keert in het werk van Gauguin terug, en de kunstgeschiedenis leidt haar af van een mummie die hij in het Parijse Musée d’Ethnographie du Trocadéro had gezien. Het verband werd in 1967 beschreven door Wayne Andersen en in 1975 uitgewerkt door Robert Rosenblum. Het gaat om een uitleg van kunsthistorici, niet om een uitspraak van Gauguin – daarom brengen wij het als duiding en niet als feit. Klopt het, dan is deze Eva gebouwd op een lichaam dat al eeuwen dood was voordat het de naam van de eerste vrouw kreeg.
Bretagne in plaats van het paradijs
Het tafereel van de zondeval is verplaatst van de hof van Eden naar een Bretonse helling. De grond is verdeeld in een geel en een oranjerood vlak, in de verte staan twee donkere stammen, en het blauwe lint in het haar is het enige overblijfsel van de klederdracht. Het jaartal 1889 staat gewoon op het blad, naast de signatuur “P Gauguin” in de rechterbenedenhoek. In dezelfde maanden ontstonden de Bretonse doeken waarmee wij Gauguin vandaag het best kennen – alleen nam hij deze keer papier in plaats van doek.
Een handgeschilderde reproductie voor uw interieur
Laten wij het eerlijk zeggen: het origineel is aquarel en pastel op papier, onze uitvoering is olieverf op doek. De korrel van het papier bootsen wij niet na met drukwerk, maar benaderen wij met een droge, ingehouden penseelvoering. Wij schilderen in acht formaten; het dichtst bij het origineel ligt 31 x 34 cm, voor een grotere muur kiezen klanten vaak 70 x 80 cm. Uit hetzelfde jaar 1889 is In de golven – opnieuw een naakte gestalte, maar in beweging in plaats van in stilte; De groene Christus toont dezelfde Bretonse zomer met een religieus onderwerp, en Dansende Bretonse meisjes, Pont-Aven hetzelfde landschap met mensen in klederdracht.
- Onderwerp: Bretonse Eva (Ève bretonne), Paul Gauguin, 1889, Bretagne
- Techniek: handgeschilderd schilderij, olieverf op doek, reproductie – nooit gedrukt
- Origineel: aquarel en pastel op papier, 33,7 x 31,1 cm, McNay Art Museum, San Antonio, inventarisnummer 1950.45
- Goed om te weten: Eva bedekt niet haar ogen maar haar oren – zij weerstaat de verleiding via het gehoor, niet via de blik









































