Beschrijving
Madame René De Gas van Edgar Degas is het portret van een vrouw die haar gezichtsvermogen verloor, geschilderd door een man die net had gehoord dat zijn eigen ogen achteruitgingen. Ze zit midden op een bleke sofa en kijkt naar ons, het hoofd iets naar haar rechterkant gedraaid, het kastanjebruine haar naar achteren gekamd over de oren; het gezicht is bleek en rustig, maar de blik blijft niet helemaal op de kijker rusten. Ze draagt een ruime witte jurk, bezaaid met kleine donkere bloemmotiefjes, met wijde mouwen en wit kant aan hals en polsen; in de taille wordt hij gesloten door een donker lint, en de rok vloeit in zacht grijs uit over de hele onderste helft van het doek. Achter haar is een gladde roze wand, ononderbroken. Grijs en roze dragen het hele schilderij en andere kleuren zijn er nauwelijks. Het origineel meet 92 x 72,9 cm, is ontstaan in 1872/1873 en hangt in de National Gallery of Art in Washington onder nummer 1963.10.124. Het teken rechtsonder is geen signatuur, maar een atelierstempel. Bij ons wordt het met de hand geschilderd, in zeven formaten van 50 x 40 tot 150 x 110 cm of op maat, en vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | Madame René De Gas |
| Andere titels: | Renée Degas [Estelle] (titel in de catalogus), Portrait d’une jeune femme en robe de mousseline blanche |
| Schilder: | Edgar Degas (1834–1917) |
| Jaar van ontstaan: | 1872/1873 (rechtsonder een atelierstempel, geen signatuur) |
| Afmetingen van het origineel: | 92 cm x 72,9 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | olieverf op doek |
| Stijl: | impressionisme |
| Locatie: | National Gallery of Art, Washington (inventarisnummer 1963.10.124), collectie Chester Dale; catalogus Schulman MS 1946, Lemoisne I-313 |
| Onze reproductie: | met de hand geschilderd in olieverf op linnen doek, 7 formaten van 50 x 40 cm tot 150 x 110 cm, desgewenst op maat |
Madame René De Gas – Edgar Degas
Wie is de vrouw op het schilderij?
Het museum noemt haar bij naam: Estelle Musson Balfour de Gas, nicht en schoonzus van de schilder, getrouwd met zijn broer René. Het werk ontstond tijdens het bezoek van Degas aan New Orleans in 1872-1873, waar de familie van zijn moeder woonde. De catalogus vermeldt het werk onder haar eigen naam – Renée Degas [Estelle] – en onder een beschrijving van haar jurk, Portrait d’une jeune femme en robe de mousseline blanche. Ze zit midden op een bleke sofa, het hoofd iets naar haar rechterkant gedraaid, en kijkt naar ons zonder ons echt te ontmoeten.
Wat is er op het doek te zien?
Bijna niets behalve de vrouw en de wand. Het kastanjebruine haar is naar achteren gekamd over de oren. De jurk is van ruime witte mousseline, bezaaid met kleine donkere bloemmotiefjes, met wijde mouwen en wit kant aan hals en polsen; in de taille wordt hij gesloten door een donker lint, en de rok vloeit in zacht grijs uit over de hele onderste helft van het doek. Eén hand rust in haar schoot. Achter haar loopt de gladde roze wand ononderbroken van rand tot rand – geen raam, geen schilderij, geen deur. Links rijzen een kussen en de armleuning van de sofa op, rechts loopt de zitting over de rand weg. Grijs en roze dragen alles; andere kleuren zijn er op het schilderij zo goed als niet.
Waarom is ze zo geschilderd?
Omdat zij haar gezichtsvermogen verloor, en hij het zijne ook. Het museum zegt het ronduit: het besef in 1871 dat zijn eigen ogen achteruitgingen, maakte Degas het jaar daarop bij zijn bezoek gevoelig voor Estelles naderende blindheid. Het zegt ook wat hij daarmee deed. Houding, gebaar en voorwerpen waren zijn gewone middelen om een geportretteerde te typeren, maar hier zijn die details bewust weggelaten. De zachte onscherpte, de ingehouden, bijna monochrome kleurstemming en haar onscherpe blik passen volgens de lezing van het museum bij haar beperkte zicht en tonen het respect van de schilder en zijn begrip voor haar situatie. De leegte, die men bij de eerste blik misschien voor onvoltooidheid houdt, is dus het eigenlijke onderwerp van het schilderij.
Wat betekent het tafereel?
Dat een portret meer over aandacht kan gaan dan over uiterlijk. Als kunstschilderij is het stil tot op het strenge af – één figuur, één wand, twee kleuren – en het beloont wie ermee leeft, niet wie er even naar kijkt. Omdat grijs en roze zacht en warm zijn, is het een rustgevend schilderij voor de woonkamer, de slaapkamer of een leeshoek, waar de ingetogenheid een voordeel is en geen gebrek. Als kunst aan de muur hoort het bij de werken die een ruimte niets opdringen. Onder de portretten van Degas is het het tederste, en onder de werken uit de jaren zeventig staat het het verst af van het theater en de renbaan. Onze reproductie is opgebouwd rond twee dingen: de zachtheid van de randen en de precieze roze kleur van die wand.
Van de atelierveiling tot Chester Dale
Degas heeft dit portret niet verkocht; bij zijn dood was het nog altijd van hem. Het kwam op de atelierveiling van Degas in de Galerie Georges Petit in Parijs, 6-8 mei 1918, als nummer 97, waar de kunsthandelaar Jacques Seligmann (1858-1923) het kocht voor zijn eigen collectie. Op de veiling van Seligmann in de American Art Galleries in New York op 27 januari 1921 was het nummer 51 en werd het gekocht door de kunsthandel M. Knoedler & Co. uit Londen, New York en Parijs. Die verkocht het in 1921 aan Henry D. Hughes uit Philadelphia; later was het in consignatie bij de Marie Sterner Galleries, en op 10 november 1928 werd het verkocht aan Chester Dale (1882-1962) uit New York. Dale liet het na aan de National Gallery of Art, die het in 1963 als legaat ontving en het nog altijd onder de collectie Chester Dale beheert. De catalogus beschrijft deze laatste schakel als schenking en niet als legaat; wij volgen het museum.
Het motief in het werk van Degas
Drie werken uit ons aanbod liggen dicht bij dit schilderij. Portret in een katoenkantoor in New Orleans stamt uit hetzelfde bezoek in 1872-1873 en toont de andere kant van dat verblijf: het familiebedrijf in plaats van de familie. Edmondo en Thérèse Morbilli is een portret van zijn zus Thérèse en haar man, en hangt in hetzelfde museum onder het volgende inventarisnummer, uit dezelfde collectie Chester Dale. De familie Bellelli is het vroegste en grootste van zijn familieportretten. Het origineel bevindt zich in de National Gallery of Art in Washington, die het vermeldt als Madame René de Gas, 1872/1873, olieverf op doek, 72,9 x 92 cm, inventarisnummer 1963.10.124, en de catalogus van Schulman vermeldt het als MS 1946, Lemoisne I-313, met de stempel Vente Degas rechtsonder.
Hoe wordt onze handgeschilderde versie gemaakt?
Met penseel en olieverf, in dezelfde techniek als het origineel, dus als olieverf op doek; zo ontstaan al onze schilderijen op canvas. Het moeilijkst is de zachtheid. Elke rand op dit schilderij – de lijn van de schouder, het haar tegen de wand, de rand van de mouw – is licht onscherp, en dat moet worden geschilderd, niet uitgesmeerd: we tekenen de vorm eerst correct en verzachten hem pas daarna, want een rand die nooit vast is geweest, oogt als een fout. Het tweede lastige deel is de roze wand, één ononderbroken vlak over de bovenste helft; die moet egaal blijven, maar niet dood, en dat betekent veel dunne lagen in plaats van één dikke. Het derde is het gezicht, waar de blik onscherp moet blijven, maar niet leeg – het verschil zit in een paar millimeter bij het ooglid. Geen twee versies zijn ooit precies gelijk; elke handgeschilderde kopie staat op zichzelf. De foto van uw eigen doek ontvangt u vóór verzending.
Welk formaat voor welke muur?
Weet u het niet, kies dan 100 x 80 cm. Het origineel is 92 cm breed en 72,9 cm hoog, een verhouding van 1,26, en 100 x 80 cm geeft 1,25 – van de zeven formaten het dichtst bij, en op de muur een onzichtbaar verschil. Het komt ook in grootte het dichtst bij het origineel: 8 cm breder en 7 cm hoger, zodat het hoofd bijna op ware grootte oogt. Het formaat 50 x 40 cm heeft dezelfde verhouding in een klein formaat, voor een smalle muur of een plank. De formaten 70 x 50, 80 x 60 en 90 x 60 cm passen boven een ladekast of een bureau, waarbij 90 x 60 cm met een verhouding van 1,50 het verst van het origineel af ligt en boven het hoofd krapper afsnijdt. Bij 120 x 90 en 150 x 110 cm vragen grote schilderijen van dit soort om afstand en een eigen muur; bij 150 cm is de figuur ruim boven levensgroot. Meet het gekozen formaat eerst met een stuk papier op de muur af. Geen enkel formaat is op voorraad: elk exemplaar wordt op bestelling geschilderd.
Formaat op maat, lijst en spieraam
Past geen van de zeven, dan schilderen wij op maat en behouden we de verhouding 1,26 en de hoogte van de roze wand boven haar hoofd, want juist de ruimte boven de figuur geeft het schilderij zijn rust; dat is ons schilderij op bestelling. Elk exemplaar versturen wij opgespannen op een houten spieraam, klaar om op te hangen. Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont al onze lijstprofielen – goud, zilver, zwart, wit en naturel hout – en de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur.
Levering en garantie
Elk schilderij wordt op bestelling geschilderd door onze schilders; reken op 15 tot 45 dagen, afhankelijk van het formaat, en bij de grootste formaten op de bovengrens. Het reist opgespannen en beschermd voor het transport, ingelijst als u een lijst kiest, naar Nederland, België en de meeste EU-landen – vijftien landen van de Europese Unie naast Slovenië – zonder invoerrechten binnen de EU. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring, en voor elke bestelling geldt ons retourbeleid. Het hele aanbod vindt u op de pagina Edgar Degas, en zijn leven beschrijft ons artikel over Edgar Degas.
Veelgestelde vragen
Wie is de geportretteerde?
Estelle Musson Balfour de Gas, nicht en schoonzus van de schilder, getrouwd met zijn broer René. Het museum noemt haar bij naam.
Is het schilderij gesigneerd?
Nee. Het museum vermeldt het teken rechtsonder als een atelierstempel met het opschrift Degas – aangebracht bij de veiling na zijn dood – en de catalogus vermeldt hetzelfde. Het is geen signatuur, en zo noemen wij het ook niet.
Klopt het dat zij haar gezichtsvermogen verloor?
Ja, en het museum zegt het: het beschrijft Estelles naderende blindheid en verbindt die met de zachte onscherpte van het schilderij, de bijna monochrome kleurstemming en haar onscherpe blik. Het voegt eraan toe dat Degas een jaar eerder had ontdekt dat zijn eigen ogen achteruitgingen.
Wanneer is het ontstaan?
In 1872/1873, tijdens het bezoek van Degas aan New Orleans. Zo dateert het museum het; de catalogus van Schulman vermeldt omstreeks 1872, maar wij volgen de instelling die het werk bezit.
Waarom staat er zo weinig op het schilderij?
Omdat de details bewust zijn weggelaten. Het museum merkt op dat Degas een geportretteerde gewoonlijk typeerde met houding, gebaar en voorwerpen, maar dat zulke details hier opzettelijk zijn weggelaten – en juist dat is een deel van het portret.
Hoe groot is het origineel?
92 cm breed en 72,9 cm hoog. Met lijst vermeldt het museum 119,7 x 100,3 cm; houd daar rekening mee als u een ingelijste versie op ware grootte bestelt.
Wie was Chester Dale?
Een verzamelaar uit New York, die het schilderij in 1928 kocht en het naliet aan de National Gallery of Art; het museum ontving het in 1963 en beheert het nog altijd onder de collectie Chester Dale.
Welk van uw formaten komt overeen met het origineel?
100 x 80 cm, en dat in twee opzichten: de verhouding is 1,25 tegenover 1,26 bij het origineel, en de grootte wijkt maar een paar centimeter af van het doek dat Degas schilderde.
Welk formaat kan ik beter vermijden als ik de verhouding van het origineel wil?
90 x 60 cm. Met 1,50 ligt het van de zeven het verst af van de 1,26 van het origineel, en het snijdt boven het hoofd merkbaar krapper af.
Is dit een gedrukte reproductie?
Nee. Het werk wordt met de hand geschilderd, in olieverf op linnen doek; de penseelstreken zijn zichtbaar en voelbaar, maar bij dit motief bewust zacht en niet scherp.
Is het een goed cadeau?
Ja, vooral voor iemand die van rustige portretten zonder vertoon houdt, en er zit bovendien een verhaal achter dat het vertellen waard is. Omdat elk exemplaar op bestelling wordt geschilderd, moet u rekening houden met de doorlooptijd; laat u de keuze liever aan de ontvanger over, dan is er onze cadeaubon.
- Onderwerp: Estelle Musson de Gas, de schoonzus van de schilder, zittend voor een lege roze wand
- Origineel: Edgar Degas, 1872/1873, olieverf, 92 x 72,9 cm, National Gallery of Art, Washington (1963.10.124)
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf, zeven formaten van 50 x 40 tot 150 x 110 cm; 100 x 80 cm komt overeen in verhouding en bijna ook in grootte
- Goed om te weten: de geportretteerde was bijna blind, en Degas had een jaar eerder ontdekt dat zijn eigen ogen achteruitgingen









































