Beschrijving
Dode moeder I is een schilderij van Egon Schiele uit 1910: bovenaan het bleke, ingevallen gezicht van een stervende moeder, in het midden een gloeiend oranje ovaal met een kinderhoofd en kleine rode handjes, en dat alles gehuld in een massa cirkelende zwarte streken. Het origineel behoort tot de collectie van het Leopold Museum in Wenen, onder inventarisnummer 475; het meet 25,7 x 32,1 cm – 25,7 cm breed en 32,1 cm hoog, het is dus een klein staand paneel. Bij ons ontstaat het als handgeschilderd olieverfschilderij op doek, in dertien formaten of op uw maat, en vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | Dode moeder I |
| Andere titels: | Tote Mutter I · Dead Mother I |
| Schilder: | Egon Schiele (1890–1918) |
| Jaar van ontstaan: | 1910; rechtsboven met monogram en jaartal “S. 10.” |
| Afmetingen van het origineel (breedte × hoogte): | 25,7 cm x 32,1 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf en potlood op hout |
| Stijl: | Expressionisme |
| Locatie: | Leopold Museum, Wenen (inventarisnummer 475) |
| Onze reproductie: | met de hand geschilderd in olieverf op doek, 13 formaten van 50 x 65 cm tot 160 x 205 cm of op maat |
Dode moeder I – Egon Schiele
Wat is er op het schilderij te zien?
Twee hoofden en drie handen op een zwarte ondergrond. Bovenaan het gebogen gezicht van de moeder, bleek grijsgeel, met ingevallen trekken en een half gesloten oog, omlijst door donkerbruin haar; langs de rechterrand zakt haar bleke schouder af. Bijna de hele rest van het paneel is zwart, aangebracht in dikke cirkelende streken die zich als een omhulsel om het midden winden. Midden in dat zwart ligt een warm oranje ovaal en daarin het kind: het hoofd opzij gedraaid, met een rode mond en één zichtbaar oog, en twee kleine rode handjes, waarvan er één met gespreide vingers is geheven. Linksonder ligt over het zwart een grote, benige, bleke hand – die van de moeder. Rechtsboven staan klein en wit het monogram en het jaartal.
Wie is het kind?
Volgens de museumgegevens het ongeboren kind. Het wordt omgeven door een cocon van brede penseelstreken; zijn hoofd, van onderen gezien, en de linkerhand, geheven in een gebaar dat aan een zegening doet denken, vormen het gloeiende lichte middelpunt van de compositie. De moeder, in koele donkere tinten, met ingevallen trekken en dovende ogen, lijkt afscheid te nemen, en het vermoedelijk beschermende gebaar van haar uitgemergelde hand versterkt de indruk van het sterven nog. Dat is de uitleg van het museum dat het werk bezit, en wij geven die als de zijne weer.
Brengt de dood van de moeder het kind ten onder of maakt hij het vrij?
Het museum laat beide open. Het vraagt of haar dood het lot van het ongeboren kind bezegelt of dat daarmee zijn banden worden doorgesneden, en zegt dat het schilderij beide lezingen toelaat. Het leest het werk ook als een uitgesproken toenadering tussen seksualiteit en dood, die het thema van moeder en kind met zich meebrengt. Ook wij kiezen niet tussen de twee lezingen.
Hoe snel is het ontstaan?
Volgens Arthur Roessler (1877–1955), die het museum aanhaalt, schilderde Schiele het op eerste kerstdag 1910 in enkele uren. Hij was twintig jaar oud. Een paar maanden later noemde hij deze eerste versie van Dode moeder volgens de museumgegevens zelf een van zijn “beste schilderijen”.
Waarop is het origineel geschilderd?
Op hout. Volgens de museumgegevens is de techniek olieverf en potlood op een houten paneel, en staan het monogram en het jaartal “S. 10.” rechtsboven. Onze reproductie is met olieverf op doek geschilderd. Wij stellen dat niet als hetzelfde voor: een klein paneel in olieverf en potlood en een opgespannen doek zijn verschillende dragers, en dat verschil benoemen wij.
Is het formaat staand of liggend?
Staand. Onze formaten volgen het in de vorm die wij staand formaat noemen, van 50 x 65 cm tot 160 x 205 cm. De hoogte geeft het zwart de ruimte om zich van boven tot onder om het ovaal te winden.
Kan ik het schilderij op het formaat van het origineel krijgen?
Op het formaat van het origineel niet: het paneel meet 25,7 x 32,1 cm, en ons kleinste formaat 50 x 65 cm is ongeveer twee keer zo breed en twee keer zo hoog. Wat de verhouding van de zijden betreft, hangt het van het formaat af. De verhouding van het origineel is 1:1,249, en vier formaten komen daar in de hoogte tot op twee millimeter bij: 60 x 75 cm, 80 x 100 cm, 120 x 150 cm en 65 x 81 cm. De overige negen zijn hoger, met ongeveer 2,5 cm of ongeveer 5 cm; het meest wijken 50 x 65 cm, 100 x 130 cm, 140 x 180 cm en 160 x 205 cm af. Is de precieze verhouding voor u belangrijk, kies dan een van die vier of een formaat op maat.
Waar komt het schilderij vandaan en waar is het nu?
Deze pagina droeg tot nu toe geen herkomstgegevens – bij dit werk waren ze er niet, en dat zeggen wij openlijk in plaats van het stilletjes aan te vullen. Wat volgt, is de keten zoals het museum die publiceert, en die is kort: Arthur Roessler, Wenen, van vóór 1913 tot 1951; Rudolf Leopold, Wenen, van 1951 tot 1994; en vanaf 1994 de Privatstiftung Leopold Museum. De uitleg is van ons. De eerste eigenaar draagt de naam van de bron die het museum voor het ontstaan van het schilderij noemt, Arthur Roessler, en de gegevens noemen voor hem geen beginjaar, alleen “vóór 1913”. Voor Leopold noemen ze het dossier van Sonja Niederacher van 30 april 2011 en het boek dat Diethard Leopold in 2018 over Rudolf Leopold schreef. De naam Roessler opent ook de keten van Zinkende zon uit dezelfde collectie. Het werk bevindt zich nu in het Leopold Museum onder inventarisnummer 475; de hele Schiele-collectie van het museum wordt gepresenteerd op de pagina van het Leopold Museum over Egon Schiele.
Welke plaats heeft dit werk in het oeuvre van Schiele?
Aan het begin van een thema waarop hij steeds weer terugkwam. Het museum noemt latere werken die het thema van moeder en kind voortzetten, waaronder Moeder en kind uit 1912; uit hetzelfde jaar als Moeder en kind is, eveneens een klein paneel, Zelfportret met gebogen hoofd. De hele selectie vindt u op de pagina Egon Schiele, en meer over het leven van de schilder in het artikel over Egon Schiele. Schiele was een jongere tijdgenoot van Gustav Klimt, en de Weense Secession was het milieu waaruit hij voortkwam; het Weense expressionisme is de stroming die hij mee vormgaf, en de Oostenrijkse kunst uit die periode wordt nog altijd door die twee namen bekeken. Als expressionistisch schilderij houdt het werk op één klein paneel leven en dood bijeen. Zinkende zon is olieverf op doek; dit paneel niet.
Hoe wordt onze versie van Dode moeder I met de hand geschilderd?
Elk doek wordt door een schilder in olieverf geschilderd, streek voor streek; het is geen machinaal drukwerk – onder het penseel ontstaat een handgeschilderde kopie, speciaal voor uw bestelling gemaakt. Bij dit motief zijn twee plekken het moeilijkst. De eerste is het zwart: het is geen vlakke achtergrond, maar dikke streken die om het ovaal cirkelen, en juist hun richting vormt het omhulsel; schildert de schilder het als egaal zwart, dan verdwijnt de cocon. De tweede is het contrast tussen de twee gezichten – het warme, gloeiende oranje van het kind en de koele, grijzige bleekheid van de moeder moeten ver uit elkaar blijven; maakt de schilder de moeder warmer of het kind koeler, dan verliest het schilderij het verschil tussen het levende en het stervende. Is het werk voltooid, dan fotograferen wij het en sturen u de foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring; pas daarna wordt het verzonden. Als reproductie op canvas wordt het schilderij opgespannen op een houten spieraam en klaar om op te hangen geleverd.
Welk formaat voor welke muur?
Kort antwoord: het motief is intiem en heeft geen grootte nodig. Voor een smalle muur, de gang of naast een deur 50 x 65 cm of 60 x 75 cm, boven een ladekast 80 x 100 cm, voor een grote ruimte 120 x 150 cm en verder tot 160 x 205 cm. Ons kleinste formaat is 50 x 65 cm, al ongeveer twee keer zo groot als het origineel. Als kunstschilderij verandert dit motief met de schaal: bij de kleinere formaten blijft de intimiteit van het paneel behouden, bij de grotere wordt het cirkelende zwart het eerste wat opvalt.
Hoe bestel ik een formaat op maat, een spieraam en een lijst?
Past geen van de dertien formaten bij uw muur, dan schilderen wij het schilderij op maat. Het doek is opgespannen op een houten spieraam. Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont het schilderij niet op uw muur – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. De lijst kiest u apart en hoort niet verplicht bij de bestelling.
Hoe verloopt de levering en wat garanderen wij?
Wij schilderen het schilderij op bestelling en leveren het naar Nederland, België en de meeste EU-landen: in totaal Slovenië en vijftien andere landen van de Europese Unie. Vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring; bent u niet tevreden met het resultaat, dan passen wij het aan of schilderen het opnieuw. Omdat al onze schilderijen op canvas afzonderlijk ontstaan, verschilt de doorlooptijd naar formaat en naar de drukte bij onze schilders op dat moment.
Veelgestelde vragen
Wat toont Dode moeder I van Schiele?
Een stervende moeder en, volgens de uitleg van het Leopold Museum, haar ongeboren kind: het gloeiende hoofd van het kind en het kleine geheven handje liggen in een cocon van brede zwarte streken, het gezicht van de moeder bovenaan is bleek en ingevallen. Het museum leest het werk als een uitzonderlijke confrontatie van seksualiteit en dood en laat open of de dood van de moeder het lot van het kind bezegelt of het bevrijdt.
Waarom heet het Dode moeder I?
Omdat het de eerste versie is: een jaar later, in 1911, schilderde Schiele Dode moeder II, ook bekend als De geboorte van het genie. Het thema van moeder en kind bleef hem bezighouden; het Leopold Museum noemt onder de latere werken die het voortzetten ook Moeder en kind uit 1912.
Wanneer is Dode moeder I ontstaan?
In 1910; het paneel is rechtsboven gemerkt met het monogram en het jaartal “S. 10.”. Volgens Arthur Roessler, die het museum aanhaalt, schilderde Schiele het op eerste kerstdag 1910, in slechts enkele uren. Hij was toen twintig jaar oud.
Wie was Arthur Roessler?
Een Weense kunstcriticus die in de krant Arbeiter-Zeitung als eerste de jonge schilder herkende en verdedigde, een goede vriend van hem werd, zijn werken kocht en hem met verzamelaars in contact bracht. Schiele schilderde in 1910 zijn portret. Roessler was ook de eerste eigenaar van Dode moeder I, van vóór 1913 tot 1951, en Schiele schreef hem in 1911 dat het een van zijn beste werken was.
Waar hangt Dode moeder I nu?
In het Leopold Museum in Wenen, onder inventarisnummer 475. Het museum noemt als eerdere eigenaren Arthur Roessler (vóór 1913 tot 1951) en Rudolf Leopold (1951 tot 1994), en sinds 1994 is het eigendom van de Privatstiftung Leopold Museum. Het is een klein staand paneel, 25,7 x 32,1 cm, in olieverf en potlood op hout.
Is het schilderij een goed cadeau?
Ja; twijfelt u over het formaat, dan is er een cadeaubon.
- Onderwerp: bovenaan een stervende moeder, het ongeboren kind in een gloeiend ovaal, gehuld in cirkelend zwart.
- Origineel: 1910, olieverf en potlood op hout, 25,7 x 32,1 cm, monogram rechtsboven, Leopold Museum, Wenen, inventarisnummer 475.
- Onze versie: handgeschilderd olieverfschilderij op doek, 13 formaten of op maat.
- Goed om te weten: volgens Arthur Roessler schilderde Schiele het in enkele uren op eerste kerstdag 1910.









































