Beschrijving
Huizen aan de rivier (De oude stad) is een schilderij van Egon Schiele uit 1914: een aaneengesloten rij huizen boven breed grijs water, zonder lucht en zonder mensen. Het origineel bevindt zich in het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza in Madrid onder inventarisnummer 739; het meet 120,5 x 100 cm en is olieverf op doek. Bij ons ontstaat het als een handgeschilderd olieverfschilderij op canvas, in vijftien formaten of op maat, en vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
| Titel: | Huizen aan de rivier (De oude stad) |
| Andere titels: | Houses on the River (The Old Town) · Häuser am Fluss (Die alte Stadt) |
| Schilder: | Egon Schiele (1890–1918) |
| Jaar van ontstaan: | 1914 |
| Afmetingen van het origineel: | 120,5 cm x 100 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek |
| Stijl: | Expressionisme |
| Locatie: | Museo Nacional Thyssen-Bornemisza, Madrid (inventarisnummer 739, voorheen 1978.81), zaal 34 |
| Onze reproductie: | handgeschilderd in olieverf op canvas, 15 formaten van 50 x 40 cm tot 205 x 164 cm of een formaat op maat |
Huizen aan de rivier (De oude stad) – Egon Schiele
Wat is er op het schilderij te zien?
Een stad aan het water, gezien vanaf de overkant. De bovenste twee derde van het doek wordt gevuld door huizen: witte, grijze en bruinachtige gevels, daken in donkergrijs en bruin, daartussen een paar rode en gele vlakken en kleine ramen die meestal niet meer zijn dan donkere rechthoeken. Midden in de rij rijst een hoger, bijna zwart gebouw op met drie rijen ramen, en links en rechts rijgen de lagere huizen zich aaneen tot een bijna ononderbroken band. Boven de daken loopt een smalle donkere rand van de oever; lucht is er nauwelijks. Onder de huizen strekt zich een brede band van stil, grijsgroen water uit, die het onderste derde van het schilderij beslaat en waarin niets zich weerspiegelt. Er zijn geen mensen te zien.
Welke stad is dit?
Krumau, tegenwoordig Český Krumlov in Tsjechië. De museumbeschrijving zegt dat uitdrukkelijk en voegt eraan toe dat het werk lang ten onrechte werd aangezien voor een gezicht op de Wachau in Neder-Oostenrijk, totdat later werd aangetoond dat het om Krumau gaat. In dezelfde beschrijving staat ook dat dit het geboortedorp van Schieles moeder was, dat de schilder het in de zomer van 1910 met vrienden bezocht, onder wie Anton Peschka, en dat hij er in 1911 met zijn model Wally Neuzil naartoe verhuisde.
Waarom oogt de stad zo vlak?
Omdat ze zo is opgebouwd. Volgens de museumbeschrijving ontbreekt het de compositie aan perspectief en is ze opgezet als een vlakke fries, wat men soms in verband bracht met de glas-in-loodramen en gotische miniaturen die Schiele en de Duitse expressionisten bewonderden. De beschrijving gaat nog verder: een vergelijking met de huidige gebouwen laat zien dat het de schilder niet ging om een getrouwe weergave van de rij huizen aan de rivier – hij veranderde de verhoudingen van de daken en voegde een toren toe die niet bestaat. Dat is de lezing van het museum dat het werk bezit, en wij geven die als zodanig weer.
Waarom is er niemand op straat?
De museumbeschrijving wijst juist daarop: het beeld van een verlaten, onheilspellende stad zonder enig spoor van menselijk leven geeft de compositie een melancholische toon met iets van beklemming – dezelfde beklemming die Schiele zo treffend in zijn portretten vastlegde. De beschrijving haalt ook Kimberly A. Smith aan, die zulke landschappen “melancholische elegieën met een onmiskenbare fascinatie voor de dood” noemde. Wij laten het citaat in die vorm staan en breiden het niet uit.
Waarop is het origineel geschilderd?
Op doek, in olieverf. Onze reproductie is eveneens in olieverf en ontstaat op canvas, een drager van hetzelfde soort als het origineel.
Is het formaat staand of liggend?
Liggend. Onze formaten volgen het in de vorm die wij het liggende formaat noemen, van 50 x 40 cm tot 205 x 164 cm, waarbij het eerste getal de breedte is.
Kan ik het schilderij krijgen in het formaat van het origineel?
Niet precies, en daarover zijn wij graag eerlijk: geen van onze formaten benadert de verhouding van het origineel tot op een centimeter. De verhouding van de zijden is 1:1,205, en onze formaten zijn allemaal iets langgerekter. Het dichtst erbij liggen 80 x 65 cm en 50 x 40 cm, beide op ongeveer anderhalve centimeter, de overige wijken drie tot acht centimeter af. In grootte ligt 120 x 95 cm het dichtst bij: een halve centimeter smaller en vijf centimeter lager dan het origineel. Wilt u de verhouding of het formaat van het origineel, kies dan een formaat op maat.
Waar komt het schilderij vandaan en waar is het nu?
De keten wordt door het museum gepubliceerd, en wij geven die als zodanig weer. De eerste eigenaar was de Weense verzamelaar Franz Hauer, die Schiele – net als Kokoschka – in 1914 portretteerde, dus in het jaar waarin dit schilderij ontstond. Het echtpaar Mortimer M. Denker schonk het werk in 1965 aan het Solomon R. Guggenheim Museum in New York, en in 1978 kwam het in de collectie Thyssen-Bornemisza. Tegenwoordig hangt het in Madrid, in zaal 34 van de vaste collectie, onder inventarisnummer 739; de beschrijving vermeldt ook het oudere nummer 1978.81. De toelichting bij de keten is van ons: de beschrijving zegt niet hoe het werk van Hauer bij de Denkers terechtkwam, en daar doen wij geen aanname over.
Waar staat dit werk tussen de werken van Schiele?
Tussen de gezichten op Krumau die hij jarenlang schilderde. Uit hetzelfde jaar is Krumau aan de Moldau (Het stadje IV), eveneens een gezicht op deze stad van bovenaf; uit 1917 is Stad in het groen (De oude stad III), en een jaar na dit schilderij ontstond Huismuur aan de rivier. Het volledige aanbod vindt u op de pagina Egon Schiele, meer over het leven van de schilder in het artikel over Egon Schiele; de werken van deze schilder in de Madrileense collectie staan op de pagina van het Museo Thyssen-Bornemisza over Egon Schiele. Schiele was een jongere tijdgenoot van Gustav Klimt, en de Weense Secession was het milieu waaruit hij voortkwam; het Weense expressionisme is de stroming die hij mee vormgaf, en de Oostenrijkse kunst uit die tijd wordt nog altijd in het licht van die twee namen gelezen. Als expressionistisch schilderij toont het de stad als een muur, niet als een decor.
Hoe wordt onze handgeschilderde versie gemaakt?
Elk doek wordt door een schilder in olieverf geschilderd, streek voor streek; het is geen machinale druk – er ontstaat een handgeschilderde kopie, speciaal voor uw bestelling gemaakt. Twee dingen vragen bij dit motief de meeste aandacht. Het eerste is het water: een grote band die rustig moet blijven en toch niet eentonig mag worden, anders wordt het onderste derde van het schilderij een leeg vlak. Het tweede zijn de ramen: kleine donkere rechthoeken in verschillende maten die de rij huizen ritme geven; worden ze gelijk, dan verandert de stad in een patroon. Is het werk voltooid, dan fotograferen wij het en sturen wij u de foto ter goedkeuring; pas daarna wordt het verzonden. Als reproductie op canvas komt het opgespannen op een houten spieraam, klaar om op te hangen.
Welk formaat voor welke muur?
Kort antwoord: voor een bredere muur, want het motief is opgebouwd uit horizontale banden. Boven een bureau of in de gang 65 x 51 cm of 70 x 55 cm; boven de bank of een ladekast 100 x 80 cm of 120 x 95 cm; in een grotere ruimte 150 x 120 cm en groter, tot 205 x 164 cm. Ons kleinste formaat is 50 x 40 cm. Als kunst aan de muur met veel kleine ramen komt het in een groter formaat beter tot zijn recht: bij de grotere formaten ziet u dat geen raam gelijk is aan het andere.
Hoe bestel ik een formaat op maat, een spieraam en een lijst?
Past geen van de vijftien formaten bij uw muur, dan schilderen wij het schilderij op maat. Het doek is opgespannen op een houten spieraam; voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont het schilderij met de gekozen lijst – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen, niet om het schilderij op uw muur te tonen. De lijst kiest u afzonderlijk; die hoeft geen onderdeel van de bestelling te zijn.
Hoe verloopt de levering en wat garanderen wij?
Wij maken het schilderij op bestelling en leveren het naar Slovenië en naar vijftien andere landen van de Europese Unie, waaronder Nederland en België. Vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring; bent u niet tevreden met het resultaat, dan passen wij het aan of schilderen wij het opnieuw. Omdat al onze schilderijen op canvas afzonderlijk worden gemaakt, verschilt de doorlooptijd naargelang het formaat en de drukte bij onze schilders.
Veelgestelde vragen
Welke stad schilderde Schiele op Huizen aan de rivier (De oude stad)?
Krumau, tegenwoordig Český Krumlov in Tsjechië, een kleine stad aan de Moldau in Zuid-Bohemen. De beschrijving van het Museo Thyssen-Bornemisza vermeldt dat het werk lang werd gehouden voor een gezicht op de Wachau in Neder-Oostenrijk, totdat werd vastgesteld dat het om Krumau gaat. In deze stad werd ook Schieles moeder geboren.
Waarom schilderde Schiele Krumau zo vaak?
Hij kende de stad via zijn moeder, bezocht de stad in de zomer van 1910 met vrienden, onder wie Anton Peschka, en verhuisde er in 1911 naartoe met zijn model Wally Neuzil. Het verblijf eindigde nog in hetzelfde jaar, omdat de inwoners hun manier van leven afkeurden. Schiele keerde nog jarenlang terug naar Krumau als motief, en sinds 1993 toont het Egon Schiele Art Centrum in Český Krumlov werk van de schilder.
Schilderde Schiele de stad zoals ze werkelijk is?
Niet helemaal. Volgens de museumbeschrijving laat een vergelijking met de gebouwen die er nu staan zien dat de schilder de verhoudingen van de daken veranderde en een toren toevoegde die niet bestaat. Zoals de meeste van zijn stadsgezichten mist de compositie echt perspectief en is ze opgezet als een vlakke fries, die werd vergeleken met glas-in-loodramen en gotische miniaturen.
Waarom staan er geen mensen op Huizen aan de rivier (De oude stad)?
De museumbeschrijving ziet de verlaten stad zonder spoor van menselijk leven als wat de compositie haar melancholische sfeer geeft, doordrongen van een zekere beklemming, dezelfde beklemming die Schiele in zijn portretten vastlegde. Ze haalt ook Kimberly A. Smith aan, die zulke landschappen “melancholische elegieën” noemde, getekend door een fascinatie voor de dood. Zelfs de brede band van de rivier onder de huizen weerspiegelt niets.
Waar hangt Huizen aan de rivier (De oude stad) nu?
In het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza in Madrid, in zaal 34, onder inventarisnummer 739. Het doek is in olieverf geschilderd en meet 120,5 x 100 cm. De eerste eigenaar was de Weense verzamelaar Franz Hauer; het echtpaar Denker schonk het in 1965 aan het Guggenheim Museum in New York, en in 1978 kwam het in de collectie Thyssen-Bornemisza.
Is het schilderij een goed cadeau?
Ja; weet u niet welk formaat u moet kiezen, dan is er een cadeaubon.
- Onderwerp: een aaneengesloten rij huizen boven stil water, zonder lucht en zonder mensen.
- Origineel: 1914, olieverf op doek, 120,5 x 100 cm, Thyssen-Bornemisza, Madrid, inventarisnummer 739.
- Onze versie: handgeschilderd olieverfschilderij op canvas, 15 formaten of een formaat op maat.
- Goed om te weten: volgens de museumbeschrijving voegde de schilder een toren toe die in werkelijkheid niet bestaat.









































