Beschrijving
Zelfportret (bij Golgotha) – het donker achter hem klaart niet op
De schilder is tot aan het middel weergegeven, iets naar links gedraaid, in een ruim licht gewaad met een ronde halsuitsnijding. Het gezicht is uitgeteerd, met een snor en een hoog voorhoofd, de ogen liggen in de schaduw. Het gewaad is het enige lichte vlak op het doek; al het andere is blauwgroen en donker. Linksonder is in lichtgroen een opschrift op het doek geschilderd en daaronder de signatuur met het jaartal. Het werk (Frans: Autoportrait près du Golgotha) bevindt zich in het Museu de Arte de São Paulo onder inventarisnummer MASP.00108; het ontstond in 1896.
Achter hem valt niets met zekerheid te herkennen
De achtergrond is geen lege muur. In de rechterbovenhoek zit een donkere ovale vorm waarin zich iets aftekent dat op een gezicht lijkt; langs de linkerrand loopt een roodachtige verticale streek, en daaronder ligt een massa die een figuur of een rots zou kunnen zijn. Geen van deze vormen is met zekerheid te herkennen. Wij proberen ze ook niet te benoemen: beschrijven wat er te zien is, is iets anders dan vaststellen wat het is. Juist die onbepaaldheid geeft het schilderij zijn spanning.
Het gewaad draagt al het licht
Het lichte gewaad beslaat de onderste helft van het doek en is de enige plek waar licht valt. Het is geschilderd met verticale streken in lichtblauw, groen en geelachtig, die niet samenvloeien tot wit. Omdat het gezicht erboven in de schaduw ligt, valt de blik eerst op de stof en pas daarna op de ogen.
Het museum kreeg het in 1952 als schenking
De museumbeschrijving vermeldt dat het doek niet is gekocht, maar geschonken. Als schenkers noemt zij vier personen bij naam, en het jaar van de schenking is 1952. Het schilderij kwam dus als particulier geschenk naar Brazilië, en niet door een aankoop van het museum.
Het opschrift op het doek
Linksonder zijn op het doek zelf een tekst en de signatuur met het jaartal geschilderd, in een lichter groen dan de achtergrond. Ze zijn met de hand geschreven en niet gedrukt of later op de lijst aangebracht; ze maken deel uit van het geschilderde oppervlak.
Met de hand geschilderd, streek voor streek
Olieverfschilderijen op doek ontstaan bij ons uitsluitend met de hand, streek voor streek. Bij dit motief is de achtergrond het moeilijkst: het donker moet levendig blijven en mag geen egaal zwart vlak worden, anders gaan juist de vormen verloren die het schilderij zijn kracht geven. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring. Een kunstschilderij wordt bij ons altijd opnieuw geschilderd en nooit gedrukt.
- Onderwerp: de schilder tot aan het middel in een licht gewaad, voor een donkere blauwgroene achtergrond.
- Techniek: olieverf op doek, één enkel licht vlak in het donker.
- Formaten: staand formaat, van 42 x 50 cm tot 164 x 200 cm; vaak gekozen worden 75 x 90 cm en 90 x 110 cm.
- Goed om te weten: het museum kreeg het werk in 1952 als schenking, niet als aankoop.
Uit dezelfde late jaren kunt u ook Zelfportret met de gele Christus, Nevermore (O Tahiti) en Waar komen wij vandaan? Wat zijn wij? Waar gaan wij heen? bekijken. De museumbeschrijving geeft de maat als hoogte maal breedte: 75,5 x 63 cm.









































