Beschrijving
Paul Gauguin – De geest van de doden kijkt toe (Manao tupapau) – handgeschilderde reproductie
Een jong Tahitiaans meisje ligt op haar buik en kijkt schuin naar ons; achter haar, bij het hoofdeinde, zit een donkere, gesluierde gestalte. Het werk ontstond in 1892 op Tahiti, geschilderd in olieverf op grof jutedoek en niet op gewoon schildersdoek, 72,4 × 92,4 cm, en bevindt zich in het Buffalo AKG Art Museum onder inventarisnummer 1965:1 (collectie A. Conger Goodyear). Bij ons krijgt dit nachtelijke tafereel zijn kleur van het penseel: een handgeschilderde reproductie, olieverf op doek, zonder drukwerk. Het museum geeft de maat als hoogte maal breedte: 72,4 × 92,4 cm.
Wat is een tupapau?
In het Tahitiaanse geloof zijn tupapau geesten van de doden, die ’s nachts bij de graven blijven en over de wereld van de levenden waken. De gestalte bij het hoofdeinde is dus geen zinnebeeld van angst, maar een concreet wezen uit het eigen geloof, geschilderd alsof het in de kamer is. Juist daarom is het tafereel geen nachtmerrie, maar een ontmoeting: het meisje is wakker, ze slaapt niet, en beiden, zij en de geest, zijn op het schilderij even echt.
De titel is met opzet dubbelzinnig
Gauguin zei zelf dat de titel in twee richtingen gelezen kan worden: of het meisje denkt aan de geest, of de geest denkt aan het meisje. Die dubbelzinnigheid heeft hij niet opgelost en wilde hij ook niet oplossen. Daarom heeft het schilderij niet één juiste uitleg, en wie er een geeft, kiest tussen twee mogelijkheden die de schilder open heeft gelaten. Die keuze maken wij hier niet voor u.
Wie was het meisje en waarom is dat omstreden?
In zijn boek Noa Noa noemde Gauguin het model Teha’amana en schreef hij dat ze ongeveer dertien jaar oud was. Dat is zijn eigen bewering, geen gegeven van het museum. Recenter onderzoek benadert dit met terughoudendheid: een deel van de onderzoekers wijst erop dat Noa Noa een literair werk is, geschreven voor een lezer, en dat latere identificaties eerder een aanwijzing zijn dan een bewijs. Wij noemen beide, omdat beide horen bij wat wij over dit schilderij weten – Gauguins bewering en de twijfel daaraan.
Een handgeschilderde reproductie voor uw interieur
Hierboven ziet u foto’s van dit schilderij zoals het in onze werkplaats is ontstaan. Wij schilderen het in acht formaten; 92 × 72 cm is de maat van het origineel, en voor een grote wand is er ook 180 × 140 cm. Het donkere violet en het diepe blauw ogen rustig en vol, daarom past het schilderij ook goed op een wand met minder licht. Uit hetzelfde Tahitiaanse jaar stamt Arearea (Vrolijkheid); Tahitiaans moederschap zonder nachtelijk tafereel vindt u in Moederschap (Vrouwen aan zee), en de hele Tahitiaanse samenvatting in Waar komen wij vandaan? Wat zijn wij? Waar gaan wij heen?.
- Onderwerp: De geest van de doden kijkt toe (Manao tupapau), Paul Gauguin, 1892
- Techniek: handgeschilderd schilderij op doek, olieverf op doek, een reproductie – nooit drukwerk
- Origineel: 72,4 × 92,4 cm, Buffalo AKG Art Museum, inventarisnummer 1965:1, collectie A. Conger Goodyear
- Goed om te weten: het origineel is niet op schildersdoek geschilderd, maar op grof jutedoek









































