Beschrijving
Kariatide (Frans: Cariatide) is een werk in kleur op papier dat Amedeo Modigliani maakte in de jaren waarin hij vooral als beeldhouwer werkte. Een vrouwenfiguur zit gehurkt en draagt met beide armen boven het hoofd een donkere latei; een kariatide is in de Griekse architectuur precies dat – een figuur die in plaats van een zuil het gewicht van een gebouw draagt. Ons kunstschilderij is een handgeschilderde kopie van dit blad, uitgevoerd in olieverf op katoenen doek door een academisch geschoolde schilder, in acht formaten van 43 x 53 cm tot 120 x 150 cm of in een formaat dat u zelf bepaalt. Wij vertellen ook welke gegevens over het origineel wij niet vermelden, en waarom.
| Titel: | Kariatide |
| Schilder: | Amedeo Modigliani (1884–1920) |
| Oorspronkelijke techniek: | Werk in kleur op papier, rechtsonder gesigneerd |
| Stijl: | Moderne kunst, École de Paris |
Voor dit blad vermelden wij geen jaartal, geen afmetingen en geen bewaarplaats. Modigliani maakte tussen 1909 en 1915 ongeveer vijftig ontwerpen voor kariatiden, waarvan er veel sterk op elkaar lijken, en wij hebben niet kunnen vaststellen welk daarvan dit is, uit een bron die het bij naam noemt. In plaats van een gegeven te herhalen dat wij niet kunnen onderbouwen, laten wij die velden leeg en zeggen wij dat hier.
Kariatide – Amedeo Modigliani
Wat is er op het blad te zien?
De figuur is neergezet in een vlakke zalmkleurige terracottatint en omlijnd met een zware zwarte contour die zonder onderbreking om het hele lichaam loopt. Het hoofd is naar de schouder gebogen, de ogen zijn smalle amandelvormige spleten, het gezicht is met een paar streken opgelost. De armen gaan omhoog boven het hoofd en zetten zich schrap tegen een donkere band die over de bovenrand van het blad loopt, zodat het hele gewicht van de voorstelling op de schouders drukt. De achtergrond is blauwgroen, in verticale halen aangebracht, waartussen hier en daar het blote papier zichtbaar is, en langs de randen blijft een lichte strook over. De signatuur staat rechtsonder. De compositie is vlak en bijna hiëroglyfisch: heupen, dijen en schouders zijn teruggebracht tot één doorlopende curve, zonder schaduw en zonder diepte. In onze versie is het een postimpressionistisch schilderij, in het origineel iets zeldzamers – een tekening van een beeldhouwer, gemaakt om in steen te worden gehouwen, niet om naar te kijken. In Parijs behoorde Modigliani tot de kring van geïmmigreerde schilders die we nu de École de Paris noemen.
Welke kariatide is dit?
Dat weten wij niet, en dat zeggen wij liever. Modigliani maakte ongeveer vijftig ontwerpen voor kariatiden, en heel veel daarvan hebben precies deze woordenschat: geheven armen, een gebogen hoofd, één enkele omtrek, een warme figuur op een koele achtergrond. Op deze pagina stond vroeger een museum, en die toeschrijving was twee keer fout – de naam van de instelling was in vier van de zes talen verkeerd gespeld, en de vermelding die wij daar konden lezen, beschrijft een tekening in grafietpotlood zonder opgegeven afmetingen, terwijl dit blad duidelijk in kleur is. Wij hebben die vermelding verwijderd. Bij het voorbereiden van deze pagina hebben wij nog een mogelijkheid nagegaan, de Kariatide in het Art Institute of Chicago, en die uitgesloten: dat blad is een bleke aquareltekening over grafiet op geelachtig papier, van toon heel wat lichter dan dit. Het is een goed voorbeeld van deze soort, maar het is niet dit blad.
De gegevens die wij vermelden, en de velden die wij leeg laten
Wij vermelden de techniek en de stijl. Een jaartal, afmetingen en een bewaarplaats geven wij niet, omdat wij geen bron hebben die die gegevens aan juist dit blad verbindt. Dat heeft één praktisch gevolg: op andere pagina’s over Modigliani kunnen wij u vaak vertellen welk van onze formaten op een paar millimeter na overeenkomt met het origineel, maar hier kan dat niet. Voor dit werk beweren wij niet dat een formaat het origineel op ware grootte weergeeft. Kies het formaat voor uw eigen muur.
De kariatiden waren de kern van zijn werk, geen schetsen in de marge
Een paar jaar voor de oorlog werkte Modigliani vooral in steen, en de kariatide was zijn centrale motief. De bewaarde bladen zijn geen bijproduct: ze vormen het grootste deel van zijn werk uit die tijd, studies voor een architectonisch geheel dat hij wilde bouwen. Hij noemde de figuren zuilen van tederheid, en een groep van zulke figuren moest samen staan in wat hij de Tempel van de mensheid noemde. De tekeningen zijn de neerslag van dat plan, niet de resten ervan.
De Tempel van de mensheid
De tempel werd nooit gebouwd. Modigliani hieuw één enkele kariatide in steen en hield daarna op: er was geen geld, en het stof van het houwen was slecht voor zijn longen, die al door tuberculose waren aangetast. Hij keerde terug naar de schilderkunst en bleef daarbij tot het einde van zijn leven. De dragende vrouwenfiguur verdween echter niet uit zijn werk – de lange hals, het gebogen hoofd en de doorlopende contour van deze bladen zijn dezelfde taal die hij later in elk portret gebruikte. Een essay van een museum over een van de andere bladen, over de Kariatide in Melbourne, stelt dit project voor, met zijn bronnen in Afrikaanse, Cambodjaanse en renaissancekunst.
Hoe ontstaat onze handgeschilderde versie?
Het werk wordt gemaakt door een academisch geschoolde schilder, in olieverf op katoenen doek, opgespannen op een houten spieraam. Het is geen drukwerk: elke streek is met de hand gezet, en uw doek verschilt altijd net iets van elk ander. Het origineel is een werk op papier, het onze is olieverf op doek, en dat is een echt verschil dat wij niet verbergen: de schilder maakt de tekening, de kleur en de zichtbare streken van de achtergrond opnieuw, maar een doek kan de korrel van het papier niet laten zien. Wat het wel kan laten zien, en wat hier de kern is, is de contour. Die lijn is het schilderij; ze wordt in één beweging gezet en kan achteraf niet worden verbeterd zonder dat de verbetering te zien is.
Welk formaat voor welke muur?
Omdat wij de afmetingen van het origineel niet kennen, is hier niets een overeenkomst en alles een keuze. De twee kleinere formaten, 43 x 53 en 50 x 60 cm, houden het blad op de schaal van een tekening en zijn geschikt voor een smalle muur, de hal of een groep werken die samen worden opgehangen. De middelste formaten, 60 x 70, 70 x 90 en 80 x 100 cm, zijn de gebruikelijke keuze boven een ladekast of een bed. De grote, 90 x 110, 100 x 120 en 120 x 150 cm, maken de figuur levensgroot of groter en veranderen een stil blad in de hoofdzaak van de ruimte; ze vragen om een vrije muur en ongeveer drie meter afstand. Hang het met het midden op ongeveer 145 cm boven de vloer. De kleurstelling is een warme figuur op een koele achtergrond, dus verdraagt het een witte, grijze of lichtblauwe muur en heeft het liever geen warme.
Formaat op maat, spieraam en lijst
Vraagt uw muur om een formaat dat niet bij onze formaten staat, dan maken wij het. Geef ons de breedte en de hoogte in centimeters door; wij kijken of de verhouding de compositie draagt en vertellen u wat er aan de randen verandert. Hier merkt u dat bovenaan, waar de donkere band die de figuur vasthoudt over beide randen loopt en gemakkelijk verloren gaat, en onderaan, waar de knie al vlak tegen de rand staat. Het schilderij komt opgespannen op een houten spieraam en klaar om op te hangen, of opgerold in een koker, wat goedkoper te verzenden is. Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont de lijst realistisch rond het werk – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur. Zoekt u een werk dat niet in ons aanbod staat, kijk dan bij schilderij laten maken.
Levering en garantie
Wij leveren op uw adres; het doek zit in de verpakking los van de buitenwand. De doorlooptijd hangt af van het formaat en van hoe druk onze werkplaats het heeft: wij schatten hem bij de bestelling in en laten u weten als hij verandert. Wij staan in voor het vakmanschap en de materialen: komt het werk beschadigd aan of komt het niet overeen met de foto die u hebt goedgekeurd, dan schilderen wij het op onze kosten opnieuw. Omdat u het gefotografeerd ziet voordat het vertrekt, zijn de meeste vragen al vóór verzending opgelost.
Veelgestelde vragen
Waar bevindt het origineel zich?
Wij vermelden geen bewaarplaats. Wij hebben geen bron die juist dit blad bij naam noemt, en het museum dat vroeger op deze pagina stond, was fout.
Uit welk jaar is het?
Ook een jaartal vermelden wij niet. De kariatidebladen beslaan alle jaren waarin hij beeldhouwde; voor dit blad kunnen wij dat niet nader bepalen.
Hoe groot is het origineel?
Dat weten wij niet, en daarom beweren wij ook niet dat een van onze formaten ermee overeenkomt.
Waarom vermeldt u zo weinig?
Omdat de enige andere mogelijkheid is iets op te schrijven wat wij niet kunnen onderbouwen. Vier lege velden zijn nuttiger dan vier zelfverzekerd foute.
Het origineel is op papier – waarom is uw versie in olieverf?
Omdat ze gemaakt is voor aan de muur. Olieverf op doek is wat onze schilders schilderen en wat aan de muur standhoudt; de tekening, de kleur en de streken van de achtergrond worden opnieuw gemaakt, de korrel van het papier niet.
Welk formaat kies ik?
Boven een ladekast of een bed 80 x 100 cm. Voor de hal of een groep werken 50 x 60 cm.
Wat is een kariatide?
Een gebeeldhouwde vrouwenfiguur die in plaats van een zuil staat en het gewicht van het gebouw boven zich draagt.
Welke andere werken van Modigliani vindt u bij ons?
Bekijk Jacques en Berthe Lipchitz, het portret van een beeldhouwer die naast hem werkte, en onder de naakten Liggend naakt II, Rood naakt en Zittend naakt op een divan. De volledige keuze vindt u op de pagina Amedeo Modigliani, en over de schilder schreven wij een uitgebreider artikel.
Hoe nauwkeurig volgt het de verhouding van het origineel?
De afmetingen van het origineel van dit werk hebben wij niet vastgelegd, en daarom kunnen wij de verhouding niet vergelijken. Zodra de afmetingen bevestigd zijn, vermelden wij ze hier.
- Onderwerp: een gehurkte vrouwenfiguur die boven het hoofd een donkere latei draagt, zalmkleurig op een blauwgroene achtergrond, het hele lichaam getekend met één enkele zwarte contour
- Origineel: werk in kleur op papier uit de jaren waarin Modigliani beeldhouwde, rechtsonder gesigneerd; jaartal, afmetingen en bewaarplaats zijn niet vastgesteld
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf op doek, acht formaten van 43 x 53 tot 120 x 150 cm, zonder bewering dat een formaat het origineel op ware grootte weergeeft
- Goed om te weten: er bestaan ongeveer vijftig van zulke bladen; het waren studies voor de Tempel van de mensheid, die nooit werd gebouwd
De ogen op dit doek zijn geschilderd zonder pupillen. Wij hebben alle 76 werken van Modigliani in ons aanbod geteld: bij 53 ontbreken de pupillen, bij 17 niet – werk voor werk.









































