Beschrijving
Jacques en Berthe Lipchitz is een olieverfschilderij op doek dat Amedeo Modigliani in 1916 schilderde; het origineel meet 81,3 x 54,3 cm en bevindt zich in het Art Institute of Chicago onder inventarisnummer 1926.221. Het is een dubbelportret van de beeldhouwer Jacques Lipchitz en zijn vrouw, de dichteres Berthe Kitrosser. Ons kunstschilderij is een handgeschilderde kopie van dit werk: een academisch geschoolde schilder maakt het in olieverf op katoenen doek, in acht formaten van 40 x 60 cm tot 120 x 180 cm of in een formaat dat u zelf aan ons doorgeeft, en vóór verzending fotograferen wij het en sturen wij u de foto ter goedkeuring.
| Titel: | Jacques en Berthe Lipchitz |
| Andere titels: | Dubbelportret · Portrait du sculpteur L. et de sa femme (Franse titel) |
| Schilder: | Amedeo Modigliani (1884–1920) |
| Jaar van ontstaan: | 1916 |
| Afmetingen van het origineel: | 81,3 x 54,3 cm (hoogte x breedte) |
| Oorspronkelijke techniek: | Olieverf op doek; rechtsboven gesigneerd, bovenaan in het midden het opschrift LIPCHITZ |
| Stijl: | Moderne kunst, École de Paris |
| Locatie: | Art Institute of Chicago, Helen Birch Bartlett-collectie – beschrijving van het museum (inventarisnummer 1926.221), te zien in zaal 391 |
| Onze reproductie: | met de hand geschilderd in olieverf op doek, acht formaten van 40 x 60 cm tot 120 x 180 cm, op verzoek op maat |
Jacques en Berthe Lipchitz – Amedeo Modigliani
Wie staan er op het schilderij?
De beeldhouwer Jacques Lipchitz en zijn vrouw Berthe Kitrosser, een Russische dichteres. Lipchitz en Modigliani waren vrienden uit hetzelfde Parijse gezelschap: allebei kwamen ze jong naar Frankrijk, allebei uit een Joodse familie, maar van karakter waren ze elkaars tegenpool – Lipchitz werkzaam en ordelijk, Modigliani bohémien en verkwistend. In 1916 trouwde Lipchitz, en juist bij die gelegenheid bestelde hij dit portret; de opdracht was ook een manier om een vriend die het moeilijk had financieel te helpen zonder hem te vernederen. Het paar poseerde in hun Parijse appartement, dat eerder het huis van de beeldhouwer Constantin Brâncuși was geweest.
Wat is er op het doek te zien?
Een dubbelportret. Bovenaan staat een man in een donker bordeauxrood jasje boven een grijsblauwe coltrui; rechtsonder zit een vrouw in een donkere jurk met een witte, gekartelde kraag. Zijn gezicht is langgerekt en bleek, het hare ronder en blozend – Modigliani heeft ze niet gelijkgemaakt, en juist dat verschil houdt het werk bij elkaar. De achtergrond is grijsblauw en wordt rechts doorsneden door een bruine verticaal. Bovenaan in het midden staat in grote drukletters LIPCHITZ op het doek; dat is geen signatuur van de schilder, maar de naam van de geportretteerde, iets wat bij Modigliani zelden voorkomt, en zijn eigen signatuur staat rechtsboven. De hand van de man rust op haar schouder, maar raakt die nauwelijks – twee mensen op één doek, ieder met een eigen ruimte. Het geheel staat op een paar verticale assen, alsof het paar tegen architectuur leunt.
Hoe is het werk ontstaan?
Dat weten we ongewoon goed. Lipchitz beschreef het verloop later zelf: toen hij hem om een portret vroeg, antwoordde Modigliani dat zijn prijs tien frank per zitting was, plus wat alcohol. De volgende dag kwam hij en maakte een reeks voorbereidende tekeningen, de een na de ander, snel en precies; de pose waarvoor ze uiteindelijk kozen, was geïnspireerd op hun trouwfoto. Vijf van die tekeningen zijn bewaard gebleven: twee van Jacques, twee van Berthe en een van hen samen in de uiteindelijke opstelling. Lipchitz vond het gênant om maar tien frank voor het werk te betalen en verzon daarom redenen waarom de schilder moest doorgaan – beeldhouwers houden van meer substantie, zei hij tegen hem. Het werk hield hem bijna twee weken bezig, volgens Lipchitz waarschijnlijk het langst dat Modigliani ooit aan één schilderij werkte; de beschrijving van het museum voegt eraan toe dat het doek in werkelijkheid in twee dagen werd geschilderd, en dat de rest een verzinsel van de vriend was om meer te kunnen betalen.
Waarom is dit dubbelportret zeldzaam?
Omdat het een van slechts twee dubbelportretten is in het geschilderde oeuvre van Modigliani. Bijna al zijn schilderwerk bestaat uit portretten van één persoon; hier zijn het er twee, en de verhouding tussen hen is het enige verhaal dat het werk toelaat. Zeldzaam is ook de stevige opbouw: de verticale assen van de achtergrond houden beide figuren op hun plaats, en dat onderscheidt dit doek van de snelle portretten die hij in één zitting voltooide. Het is een postimpressionistisch schilderij in de zin waarin postimpressionisme het opbouwen van een lichaam uit vlakken is en niet het beschrijven van licht. In Parijs behoorde Modigliani tot de kring van geïmmigreerde schilders die we nu de École de Paris noemen. Zoekt u in het werk een grap ten koste van de opdrachtgever, dan vindt u die: de neus van Lipchitz is opvallend scheef geschilderd, haar gezicht zacht en rond.
Waar is het origineel nu?
In het Art Institute of Chicago, in de Helen Birch Bartlett-collectie, onder inventarisnummer 1926.221, en het is te zien in zaal 391. De weg daarheen is volledig vastgelegd: in 1916 nam Jacques Lipchitz het doek rechtstreeks van de schilder over, omstreeks 1921 ging het door ruil over naar de kunsthandelaar Léonce Rosenberg, in 1922 kochten Frederic C. en Helen Birch Bartlett uit Chicago het, en na haar dood kwam het op 27 januari 1926 in het museum. Het werd al in december 1920 tentoongesteld in de Parijse Galerie Montaigne onder de titel Portrait du sculpteur L. et de sa femme, en in 1942 in het Museum of Modern Art in New York. Een uitgebreidere beschrijving van het werk staat in een Engelstalig encyclopedieartikel.
Hoe ontstaat onze handgeschilderde versie?
Het werk wordt door een academisch geschoolde schilder met olieverf geschilderd op katoenen doek, opgespannen op een houten spieraam. Het is geen drukwerk en geen machinale reproductie: elke streek is met de hand aangebracht, en daarom verschilt uw doek in de streek en in de dikte van de verf altijd net iets van ons voorbeeld. Bij dit motief begint de schilder met de achtergrond en de verticale assen, omdat juist die bepalen waar de twee figuren komen te staan; pas daarna volgen de gezichten, die verschillend moeten blijven – maakt hij ze gelijk, dan verliest het werk zijn enige gebeurtenis. De witte, gekartelde kraag is het lichtste punt op het doek en komt als laatste. Als de verf droog is, fotograferen wij het werk en sturen wij u de foto ter goedkeuring.
Welk formaat voor welke muur?
Voor de meeste woningen is 54 x 81 cm de juiste keuze – dat formaat is praktisch gelijk aan het origineel, zodat u het doek op ware grootte krijgt. Het kleinste, 40 x 60 cm, past in de hal of op een smalle muur tussen twee deuren. De middelste, 60 x 90, 70 x 110 en 80 x 120 cm, komen mooi uit boven een ladekast of een bank. De grote, 90 x 130, 100 x 150 en 120 x 180 cm, vragen om een vrije muur en minstens drie meter afstand; bij die formaten zijn de figuren groter dan in werkelijkheid en neemt het werk de hele ruimte in. Het formaat is staand en smal, dus past het waar de muur hoger is dan breed – bij de trap, naast een deur of tussen twee ramen. Omdat het werk als geheel donker en koel is, komt het het best uit op een lichte muur; op een donkere muur gaat het bordeauxrode jasje op in de achtergrond.
Formaat op maat, spieraam en lijst
Vraagt uw muur om een formaat dat niet bij onze formaten staat, dan maken wij het. Geef ons de hoogte en de breedte in centimeters door; wij kijken of de verhouding de uitsnede van het origineel verdraagt en vertellen u wat er aan de randen verandert – bij dit motief merkt u dat het eerst bovenaan, waar de signatuur en het opschrift LIPCHITZ staan, die niet weg te snijden zijn zonder dat het werk zijn enige woord verliest. U kunt ook kiezen of u het doek opgespannen op een houten spieraam en klaar om op te hangen ontvangt, of opgerold in een koker, wat goedkoper te verzenden is. Voor de lijst gebruikt u onze 3D-app: die toont de lijst realistisch rond het werk – de app is uitsluitend bedoeld om een lijst te kiezen. Wilt u vóór de aankoop zien hoe het schilderij er op uw eigen muur uitziet, dan kan dat met onze aparte dienst, het voorbeeld op uw muur. Zoekt u een werk dat niet in ons aanbod staat, kijk dan bij schilderij laten maken.
Levering en garantie
Wij leveren aan huis, en het werk reist beschermd, met het doek los van de buitenwand van de verpakking. De doorlooptijd hangt af van het formaat en van hoe druk onze schilders het hebben: wij noemen u bij de bestelling een schatting en laten u weten als die verandert. Wij staan in voor het vakmanschap en het materiaal: komt het werk beschadigd aan of komt het niet overeen met de goedgekeurde foto, dan passen wij het aan of schilderen wij het op onze kosten opnieuw. Omdat u het werk op de foto ziet nog voordat het bij ons vertrekt, zijn de meeste vragen opgelost voordat het pakket zelfs maar verstuurd is.
Veelgestelde vragen
Waar hangt het origineel?
In het Art Institute of Chicago, inventarisnummer 1926.221, te zien in zaal 391.
Wie heeft dit schilderij besteld?
De beeldhouwer Jacques Lipchitz, bij zijn huwelijk met Berthe Kitrosser, ook om een vriend financieel te helpen.
Hoeveel kreeg Modigliani ervoor?
Zijn prijs was tien frank per zitting en wat alcohol. Lipchitz vond dat te weinig en zocht daarom redenen om de schilder langer te laten werken en meer te laten verdienen.
Waarom staat LIPCHITZ op het doek?
Het is de naam van de geportretteerde, geen signatuur van de schilder; het opschrift staat bovenaan in het midden, de signatuur van Modigliani rechtsboven.
Welk formaat kies ik?
Kunt u niet kiezen, dan 54 x 81 cm, het formaat van het origineel. Voor een smalle muur in de hal 40 x 60 cm, voor een grote muur 120 x 180 cm.
Is het origineel te koop?
Nee. Het behoort tot een openbare museumcollectie en is niet op de markt, en daarom doen wij ook geen schatting van de waarde.
Op welke hoogte hang ik het schilderij?
Met het midden op ongeveer 145 cm van de vloer. Een smal staand formaat hangt u het best iets lager dan goed lijkt.
Welke andere portretten van vrienden van Modigliani vindt u bij ons?
Bekijk Portret van Chaïm Soutine, Portret van Lunia Czechowska, Portret van Beatrice Hastings, Portret van een Poolse vrouw en De kleine boer. De volledige keuze vindt u op de pagina Amedeo Modigliani, en over de schilder schreven wij een uitgebreider artikel.
Hoe nauwkeurig volgt het de verhouding van het origineel?
Het origineel meet 54,3 x 81,3 cm, en precies dat formaat staat bij onze formaten: 54 x 81 cm. De verhouding is gelijk aan die van het origineel, er is geen afwijking.
- Onderwerp: de beeldhouwer Jacques Lipchitz staat boven de zittende Berthe Kitrosser, zijn hand nauwelijks op haar schouder, bovenaan in het midden het opschrift LIPCHITZ
- Origineel: 81,3 x 54,3 cm, olieverf op doek, 1916, Art Institute of Chicago (inventarisnummer 1926.221)
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf op doek, acht formaten van 40 x 60 tot 120 x 180 cm; het formaat 54 x 81 cm is op ware grootte van het origineel
- Goed om te weten: er zijn vijf voorbereidende tekeningen bewaard gebleven, en de pose werd overgenomen van de trouwfoto van de opdrachtgevers
De ogen op dit doek zijn geschilderd zonder pupillen. Wij hebben alle 76 werken van Modigliani in ons aanbod geteld: bij 53 ontbreken de pupillen, bij 17 niet – werk voor werk.









































