Beschrijving
I raro te oviri (Onder de pandanus) – twee verschillende handschriften op één doek
Op dit doek (Frans: Sous les pandanus) staan onder de uitwaaierende takken van een pandanusboom twee figuren. De linker staat met de rug naar ons toe, naakt tot het middel, met een rood kleed om de heupen; de rechter staat tegenover haar in een donkerblauw kleed met een licht bovenstuk en houdt een lange stok vast die op de grond steunt. Tussen hen ligt op de violetbruine grond een donker dier. Op de achtergrond strekt zich een bleke zandstrook uit, met daarachter blauw water, en helemaal bovenaan hangen lange bladeren het beeld in. Rechts zijn tussen de bomen nog twee kleine figuren te zien. Het werk bevindt zich in het Minneapolis Institute of Art onder inventarisnummer 41.4; het jaartal is 1891.
Signatuur en titel zijn niet van dezelfde hand
Dit is het interessantste gegeven bij dit doek, en het komt uit de beschrijving van de opschriften door het museum. Het museum vermeldt dat de titel rechtsonder in een ander handschrift is geschreven dan dat van de schilder, en dat hij waarschijnlijk door Daniel de Monfreid is toegevoegd. Het woordje “waarschijnlijk” noemen wij met opzet: zo staat het in de museumbeschrijving en zo herhalen wij het, zonder er zekerheid van te maken.
Het verschil is te zien
Wat hier ongewoon is: het verschil tussen de twee handschriften is werkelijk te zien. De signatuur met jaartal is rood, vloeiend en schuin, in één haal neergezet. De titel rechtsonder is donkerder, meer rechtop en stijver, met letters die naast elkaar zijn gezet in plaats van verbonden. De opgave van het museum en het schilderij komen dus overeen, wat bij opschriften zeldzaam is.
Waarom dit belangrijk is voor deze collectie
Op verschillende doeken van Gauguin schrijft de schilder de titel zelf, en dat opschrift maakt deel uit van het schilderij. Hier is het anders: de signatuur is van hem, de titel hoogstwaarschijnlijk niet. Voor de koper is dat geen gebrek en het doet niets af aan het werk; het betekent alleen dat het opschrift rechtsonder niet gelezen mag worden als de eigen hand van de schilder, en dat beweren wij ook niet.
Met de hand geschilderd, streek voor streek
Kunstschilderijen van beroemde schilders ontstaan bij ons uitsluitend met de hand, in olieverf op doek, streek voor streek. Bij dit motief zijn juist de twee handschriften het moeilijkst: als wij ze hetzelfde schilderen, verdwijnt precies datgene wat dit doek bijzonder maakt. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring.
- Onderwerp: twee figuren onder een pandanusboom aan het water, met tussen hen een donker dier.
- Techniek: olieverf op doek, violetbruine grond en een koele blauwe strook water.
- Formaten: liggend formaat, van 40 x 32 cm tot 200 x 160 cm; vaak gekozen worden 80 x 64 cm en 100 x 80 cm.
- Goed om te weten: volgens de museumbeschrijving heeft de schilder de titel op het doek niet zelf geschreven.
Bent u geïnteresseerd in dezelfde periode, bekijk dan ook Fatata te miti (Aan zee), Mahana no atua (Dag van de god) en Arearea (Vrolijkheid). Het museum geeft de maat als hoogte maal breedte: 73,03 x 91,44 cm.









































