Beschrijving
Het kleine dienstmeisje is een doek uit 1916, dat het Kunsthaus Zürich bewaart onder inventarisnummer 1851 en sinds 1927 bezit als schenking van de Stichting Ulrich Hoepli. Het model is tot aan de borst geschilderd, zonder attribuut en zonder ruimte om zich heen, voor een donkergroene muur, en het hele schilderij rust op het gezicht. Bij ons ontstaat het als een handgeschilderde kopie in olieverf op doek, op bestelling geschilderd door onze schilders, in acht formaten of op een maat die u ons doorgeeft; vóór verzending sturen wij u een foto van het voltooide schilderij.
| Titel: | Het kleine dienstmeisje |
| Andere titels: | La Petite Servante · Das Dienstmädchen · La servetta · The Waitress (alle vermeld door het museum of door Wikidata) |
| Schilder: | Amedeo Modigliani (1884–1920) |
| Jaar van ontstaan: | 1916 (linksboven gesigneerd modigliani, in rood) |
| Afmetingen van het origineel (breedte × hoogte): | 54 × 73 cm |
| Oorspronkelijke techniek: | olieverf op doek |
| Stijl: | expressionisme, École de Paris |
| Locatie: | Kunsthaus Zürich (inventarisnummer 1851, schenking van de Stichting Ulrich Hoepli, 1927) |
| Onze reproductie: | handgeschilderde kopie, olieverf op doek, acht formaten of een formaat naar wens |
Het kleine dienstmeisje – Amedeo Modigliani
Wat is er op het doek te zien?
Een jonge vrouw, van voren geschilderd, vult bijna het hele oppervlak. Het donkere haar is kort geknipt, met een rechte pony laag op het voorhoofd. De oogleden zijn zwaar en donker omrand, de ogen bijna gesloten – ze slaapt niet, ze kijkt omlaag. De neus is lang, de mond klein en oranjerood. De hals is verzadigd oranje-oker en is het warmste vlak op het doek; daaronder begint een donker blauwzwart kledingstuk met een hoge kraag, dat bijna samenvloeit met de achtergrond. De achtergrond is donkergroen, bewerkt met zichtbare streken en naar links iets lichter. Er is geen meubel, geen raam, geen voorwerp: de schilder heeft alles weggelaten wat ons zou vertellen waar ze is.
Wat weet het museum over dit doek?
Meer dan over de meeste. De registratie vermeldt dat het schilderij linksboven in rood is gesigneerd – een ongewone keuze, want Modigliani signeert gewoonlijk met een donkere kleur. Ook staat genoteerd wat er op de achterkant van het doek geschreven staat: Modigliani. 3 Joseph Bara. Paris. Dat is het adres van het toenmalige Parijse atelier van de schilder, zodat het doek de plaats waar het ontstond gewoon op de rug draagt. Het werk is opgenomen in beide grote catalogi van het oeuvre van Modigliani, als Ceroni 124 en als Patani 127. Het museum vermeldt dat de digitalisering van zijn inventaris nog loopt, en publiceert voor dit werk geen herkomstgegevens – dus vermelden ook wij die niet. Waar de registratie zwijgt, zwijgen wij ook. Het werk heeft ook een eigen vermelding op Wikidata.
De titel noemt een beroep, geen persoon
Naast de Franse titel vermelden het museum en de catalogi het schilderij als La servetta, Das Dienstmädchen, The Servant-girl en op Wikidata als The Waitress. Elk daarvan noemt een beroep. Geen ervan noemt haar. Geen enkele registratie die wij kunnen raadplegen, geeft het model een naam, en ook wij voegen er geen toe – het veiligste wat over dit gezicht te zeggen valt, is dat er in 1916 in Parijs iemand voor poseerde die met werken de kost verdiende. Dat was het jaar waarin Modigliani mensen uit zijn directe omgeving schilderde, en de kring waarin hij dat deed, noemen we nu de École de Paris.
Het motief in het werk van Modigliani
In ons aanbod staan nog andere gezichten uit dezelfde Parijse jaren, en samen zeggen ze meer dan elk afzonderlijk: L’Enfant gras uit 1915 en De jongen, beide modellen met even weinig omgeving als dit. Voor eenzelfde behandeling van een gezicht dat de schilder goed kende, is er Portret van Moïse Kisling. Het volledige aanbod vindt u op de pagina Amedeo Modigliani, en over de schilder schreven we een uitgebreid artikel.
Hoe wordt onze versie met de hand geschilderd?
Een schilder schildert het op uw bestelling met het penseel, in olieverf op doek. Elk schilderij is een paar weken in de maak, en elke kopie is net iets anders; dat is het gevolg van het feit dat een mens het maakt en geen machine. Bij dit motief zit de moeilijkheid in het donker. Kledingstuk en achtergrond zijn allebei donker en moeten twee verschillende tinten donker blijven, anders zakt de figuur weg in de muur en verliest het schilderij zijn enige rand. Het oranje-oker van de hals is de warme toon die het hele doek bij elkaar houdt, en moet precies zo warm blijven als het is – een fractie te ver en de hals lijkt door de zon verbrand, een fractie te weinig en het schilderij wordt koud. Vóór verzending ontvangt u een foto van het voltooide schilderij ter goedkeuring. Het is nooit een gedrukte reproductie.
Welk formaat voor welke muur?
Voor dit motief stellen we 50 × 70 cm voor. Het is een stil, in zichzelf gekeerd schilderij dat het waard is van dichtbij te worden bekeken, dus komt het goed tot zijn recht op ooghoogte in een ruimte waar mensen verblijven en niet alleen langslopen. Van de formaten die we aanbieden, volgt 60 × 80 cm de verhouding van het origineel het best. Omdat het doek donker is, past het in een ruimte met warm licht – een eetkamer, een muur naast boekenkasten, een hoek waar een licht schilderij geen gewicht zou hebben –, en bij 80 × 110 cm kan het ook een grotere muur aan zonder aan kracht te verliezen. Een postimpressionistisch schilderij in een formaat dat niet in de lijst staat, is geen probleem – we maken het op bestelling.
Veelgestelde vragen
Waar hangt het origineel?
In het Kunsthaus in Zürich, inventarisnummer 1851, een schenking van de Stichting Ulrich Hoepli uit 1927.
Wie is deze jonge vrouw?
Geen enkele registratie die wij kunnen raadplegen, noemt haar. De titel zegt waarmee ze de kost verdiende, niet wie ze was.
Is La Petite Servante hetzelfde werk?
Ja. Dat is de Franse titel; Das Dienstmädchen, La servetta en The Waitress zijn hetzelfde doek in andere talen.
Hoe nauwkeurig volgt het formaat de verhouding van het origineel?
Het origineel meet 54 × 73 cm. Ons formaat 60 x 80 cm volgt die verhouding het best en wijkt er 1,39 % van af.
- Onderwerp: een jonge vrouw tot aan de borst, kortgeknipt donker haar, de ogen bijna gesloten en naar beneden gericht, een oranje-okeren hals voor een donkergroene achtergrond
- Origineel: 54 × 73 cm, olieverf op doek, 1916, Kunsthaus Zürich, inventarisnummer 1851
- Onze versie: met de hand geschilderd in olieverf op doek, acht formaten of op maat, met een foto ter goedkeuring vóór verzending
- Goed om te weten: op de achterkant van het doek staat het toenmalige adres van het atelier van de schilder, zoals de registratie het vermeldt, 3 Joseph Bara, Parijs – de naam van het model heeft niemand vastgelegd
De ogen op dit doek zijn zonder pupillen geschilderd. We hebben alle 76 werken van Modigliani in ons aanbod geteld: bij 53 is dat zo, bij 17 niet – werk voor werk.









































