Beschrijving
De geboorte – het museum zegt dat het christelijke motief geen vroomheid is
Over de onderste helft van het doek ligt een vrouw op een lichtgeel bed, met het hoofd links en de ogen gesloten; over haar heupen ligt een donkerblauwe stof met gele versiering en achter haar hoofd een bleekgele stralenkrans. Daarachter zit een figuur in een witte jurk met een donker hoofddeksel, die een kind op schoot houdt dat eveneens een stralenkrans heeft. Boven hen staat een figuur in een blauwpaars gewaad met een witte kraag. Een rode balk snijdt het midden verticaal door. Rechts opent zich een donkere stal met een bruine koe en een liggend licht dier. Langs de linkerrand loopt een bonte sierstrook. Linksonder zijn de signatuur en het jaartal op het doek geschilderd. Het werk (Frans: La Naissance) bevindt zich in de Neue Pinakothek in München onder inventarisnummer 8652; het ontstond in 1896.
Het museum zegt uitdrukkelijk wat dit tafereel niet is
De museumvermelding doet bij dit werk iets ongewoons: ze legt uit hoe het geschilderde christelijke tafereel niet moet worden begrepen. De engel, het interieur van de stal en de stralenkransen van moeder en kind zijn volgens de vermelding middelen die het tafereel een christelijke betekenis geven. Maar de verwijzing naar de geboorte in de stal van Bethlehem wordt volgens het museum verklaard noch door de vroomheid van de schilder, noch door een eventuele bedoeling om de plaatselijke bevolking met de christelijke leer bekend te maken. Het gaat om een beproefd middel om de betekenis te verhevigen, waarnaar de schilder vaker greep.
Wat vertelt de museumvermelding verder?
De vermelding verbindt het tafereel met een persoonlijke ervaring: eind 1896 bracht de Tahitiaanse vrouw die met hem samenleefde een kind ter wereld, dat na enkele dagen stierf. De figuur met het donkere hoofddeksel noemt de vermelding een min, en ze voegt eraan toe dat die er sterk uitziet als de voorstellingen van de geesten van de doden op Tahiti. Het kind wordt de moeder ontnomen en aan de engel overgedragen. Dat is de lezing van het museum, en zo geven wij die ook weer.
Twee onafhankelijke bronnen over hetzelfde doek
De gegevens over het werk worden door twee afzonderlijke vermeldingen bevestigd. Het museum geeft de maat 96 x 131,1 cm en als drager grove jute. De catalogus Wildenstein vermeldt het werk onder nummer W541, noemt hetzelfde jaar en dezelfde maat en als drager eveneens een grof weefsel; naast de Tahitiaanse titel noteert hij ook een Franse, L’Enfant de Dieu. Beide vermeldingen komen dus overeen.
Hoe kwam het doek in München?
Het museum vermeldt ook de herkomst: het werk werd in 1912 verworven als geschenk van Eduard Arnhold en Robert von Mendelssohn in het kader van de Tschudi-schenking. Het werd dus niet gekocht, maar geschonken, en wel ruim vijftien jaar na het ontstaan.
Met de hand geschilderd, toets voor toets
Olieverfschilderijen op doek ontstaan bij ons uitsluitend met de hand, toets voor toets. Bij dit onderwerp is het gele bed het moeilijkst: het is het grootste lichte vlak op het doek en moet warm blijven, geen kaal geel, anders verliest de liggende figuur haar gewicht. Vóór verzending ontvangt u ter goedkeuring een foto van het voltooide schilderij. Een olieverfschilderij op doek wordt bij ons altijd opnieuw geschilderd en nooit gedrukt.
- Onderwerp: een liggende vrouw op een geel bed, daarachter een figuur met een kind en een stal.
- Techniek: olieverf op grof weefsel, een geel vlak onder een donkere achtergrond.
- Formaten: liggend formaat, van 40 x 30 cm tot 200 x 150 cm; vaak gekozen worden 80 x 60 cm en 100 x 75 cm.
- Goed om te weten: volgens de catalogus Wildenstein heeft het werk ook een Franse titel.
Bekijk uit dezelfde Tahitiaanse jaren ook Ia Orana Maria, Te arii vahine (De vrouw van de koning) en Mata mua (In vroeger tijden). De museumvermelding geeft de maat als hoogte x breedte: 96 x 131,1 cm.









































